ತರಗತಿಗಳು

ಬುಧವಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2026

ಮಾಯಾ ಲೋಕ – ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ | 1, 5, 8 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು | BA ಕನ್ನಡ ಪರೀಕ್ಷಾ ನೋಟ್ಸ್


ಮಾಯಾ ಲೋಕ

– ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ

ಎಂಟು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಸಂಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.


ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕೆರೆಕೆಳಗಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಇದ್ದವು. ಅವು ಸಾಯಂಕಾಲ ಗುಂಪಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ, ಸಸಿಮಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಚಿದ ಭತ್ತವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಬೆರಳುಗಳು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದವು.


ಊರಿನ ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲವರು ಅಣ್ಣಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ, ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಯವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಸಿದರೆ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ಒಂದು ಸೇರು ಭತ್ತ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಯವರು ಶರಾಬನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಭತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನೂ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.


ಅವರು ಪೊದೆಗಳ ನಡುವೆ ಉರುಳುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಯವರ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿತು.


ಆದರೆ ನಂತರ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹುಂಡುಕೋಳಿಯೂ ಉಳಿಯದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಬೇಸರಗೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಬೇಟೆಯಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದವು.


ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಯವರ ಜೀವನದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಬೇಟೆಯಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೨. ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಮೆಣಸಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಲು ಮುಂದಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಜೋಗಿನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಆ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಎರಡು ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟರು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರು ಹಾಕಲು ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಿದ್ದರು.


ಬಿಸಿಲು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ನೀರು ಹೊರುವ ಕೆಲಸ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆಗ ಹುಚ್ಚೇಗೌಡರು ನೀರಿನ ಹಾದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಗದ್ದೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದನು.


ನಂತರ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣನ ಮೆಣಸಿನ ಮಡಿಗೆ ಮೀನುಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ನುಗ್ಗಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ಮೆಣಸಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವು. ಇದರಿಂದ ರೈತರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.


ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಹೀಗೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಶ್ರಮದ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ರೈತರು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಸಂಗ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೩. ನಲ್ಲಿಯ ನೀರಿಗೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬರಲು ಕಾರಣವಾದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಒಂದು ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಅಕ್ಕಿಗದ್ದೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಹಳ್ಳದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಾವಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪಂಪಿನ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ನಲ್ಲಿಯ ನೀರಿಗೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ಇದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಾಬ್ ಮತ್ತು ಕುಮಾರಶೆಟ್ಟಿ ಬಾವಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿ ಕಾಣದಿದ್ದಾಗ ಹಳ್ಳದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.


ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಾರೇಕಾಯಿ ಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿದಿರುವುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಕಾರೇಕಾಯಿಯಿಂದ ನೀರು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ಪರಿಣಾಮ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳು ಸತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಗಿಡುಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.


ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳ ಬತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಕಾರೇಕಾಯಿ ಹಾಕಿದ ನೀರು ಬೇಗನೆ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮೀನುಗಳು ಸತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಾಬ್ ಮತ್ತು ಕುಮಾರಶೆಟ್ಟಿ, ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆ ಮೀನು ಹಿಡಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡರು.


ಈ ಘಟನೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾರ್ಥಪರ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಜಲಮೂಲಗಳು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡು ಜಲಚರಗಳ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪ್ರಸಂಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೪. ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ ಪ್ರಸಂಗವು ಅವರ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.


ಒಂದು ದಿನ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಸತ್ತಾರ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವುಗಳ ಮುಗ್ಧತೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಬದಲು ತಮ್ಮ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸತ್ತಾರ್ ಸಾಬ್ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಎರಡೂ ಮರಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.


ಮರಿಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದಾಗ ಅವು ಕುರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೇಸ್ತ್ರಿಯ ಕೋಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೆರೆಯನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಅವುಗಳ ಸಹಜ ಈಜುವ ಸ್ವಭಾವ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು.


ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಅವುಗಳ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೫. ಕರಾಟೆ ಮಂಜ ಮತ್ತು ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಾಬಿಯವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ.


ಉತ್ತರ:


ಕರಾಟೆ ಮಂಜ: ಮಂಜಣ್ಣನ ತಂದೆ ಕರಿಯ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ತಾಯಿ ಈರಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಸಾಕಿದಳು. ಅವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ತಾಯಿಯ ಆಸೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಂಜಣ್ಣ ಓದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಬ್‌ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಗುಡ್ಲಪ್ಪನವರ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಕರಾಟೆ ಕಲಿತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದನು. ಇದರಿಂದ ‘ಕರಾಟೆ ಮಂಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.


ಕರಾಟೆ ಕಲಿತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದವನಾಗಿದ್ದನು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಯುವಕರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಜಗ್ಗಣ್ಣನ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದನು. ಇದರಿಂದ ಅವನ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಗುಣ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.


ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಾಬಿ: ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಾಬಿ ಅಕ್ಕಿಗದ್ದೆ ಗ್ರಾಮದ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಲ್ಲಿಯ ನೀರಿಗೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬಂದಾಗ ಕುಮಾರಶೆಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಾವಿ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ನೀರು ಕಲುಷಿತವಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.


ಹೀಗೆ, ಕರಾಟೆ ಮಂಜ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಗುಣದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಾಬಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೬. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಮ್ಮದೇ ಕಥೆ ಹೇಗೆ? ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಕೇವಲ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನ, ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪರಿಸರದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.


ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆಳೆಸುವುದು, ನಲ್ಲಿಯ ನೀರು ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುವುದು ಮುಂತಾದ ಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಇವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.


ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಪ್ರಸಂಗವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ಮೆಣಸಿನ ತೋಟವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ರೈತರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಣ ಸಾಯುವ ಘಟನೆ ಮಾನವನ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.


ರೈತರ ರಸ್ತೆ ತಡೆ ಚಳವಳಿ, ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಮಳೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮಾನವನ ಬದುಕು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.


ಲೇಖಕರು ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಆಸೆ, ಕೋಪ, ಸಂಕಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಬದುಕಿನ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕೃತಿಯು ಮಲೆನಾಡಿನ ಜನರ ಕಥೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಥೆಯೂ ಆಗಿದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೭. ಲೇಖಕರ ನಾಯಿ ಮರಿಯ ಅವಾಂತರದಿಂದ ಬುಡುಬುಡಿಕೆಯವನಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಮನೆಯ ನಾಯಿ ಮರಿ ಮತ್ತು ಬುಡುಬುಡಿಕೆಯವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವು ಪಾಠದ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.


ಲೇಖಕರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಾಯಿ ಮರಿ ಮತ್ತು ಕೋತಿಯ ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ ಗಲಾಟೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬುಡುಬುಡಿಕೆಯವನ ಕೋತಿ ನಾಯಿ ಮರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೆದರಿ ಹೆಬ್ಬಲಸಿನ ಮರದ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿತು. ಕೋತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು.


ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮರ ಹತ್ತಿ ಕೋತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಕೋತಿಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಒಂದು ಹಲ್ಲು ಮುರಿಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಕೊನೆಗೆ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಹಣ ನೀಡಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದರು.


ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಹಜ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತೊಂದರೆಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇಖಕರು ಇದನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಹಜತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೮. ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳದ ಹೂವುಗಳು ಹಾಳಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಮನೆಯ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳದ ಗಿಡಗಳಿದ್ದವು. ಒಂದು ದಿನ ಅವುಗಳ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಕಿತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರೋ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.


ನಂತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಚಿಟ್ಟುಗಿಳಿಗಳು ಹೂವು ಮತ್ತು ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕರಂದವನ್ನು ಹೀರುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗಿಳಿಗಳು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಊಹಿಸಿದರು.


ಈ ಘಟನೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಹಜ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಜ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಈ ಪ್ರಸಂಗ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.


### ಪ್ರಶ್ನೆ ೯. ಮೆಣಸಿನ ತೋಟವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣನ ಮೆಣಸಿನ ಮಡಿಗೆ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ನುಗ್ಗಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವು. ಇದರಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ, ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಬೊಮ್ಮಯ್ಯರು ಹಂದಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.


ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕಾಡುಹಂದಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು. ಪ್ರಾಣಿ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬಾಯಮ್ಮ ಬಂದು, ಅದು ತನ್ನ ಸಾಕುಹಂದಿಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಹಂದಿಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು.


ಜಗಳ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಂದಿ ಸತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಅದು ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದು ಬಾಯಮ್ಮನ ಕಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನುಗ್ಗಿ ಕಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು. ನಾಯಿಗಳು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದರೂ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾಗನು ಮುಳ್ಳಿನ ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು.


ಹಂದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳಿಂದ ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಕ್ರಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆ ಹಾಕಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಹಂದಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಕೋಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತದಿಂದ ಸತ್ತಿತು.


ಈ ಘಟನೆ ಬೇಟೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಮಾನವನ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ನಿರಪರಾಧಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦. ಹಂದಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋದಾಗ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ, ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಬಾಯಮ್ಮನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣನ ಮೆಣಸಿನ ಮಡಿಗೆ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ನುಗ್ಗಿ ಬೆಳೆ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂದಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಟನು.


ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಂದಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಬಾಯಮ್ಮ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ತನ್ನ ಹಂದಿಯೊಂದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಸತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಸಾಕುಹಂದಿಯೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದಳು.


ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ತನ್ನ ಮೆಣಸಿನ ಮಡಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಬಾಯಮ್ಮ ತನ್ನ ಹಂದಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವಾದವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು.


ಆದರೆ ಹಂದಿ ಸತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದು ಕಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು. ನಾಯಿಗಳು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದರೂ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಬೇಟೆಗಾರರ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು.


ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ರೈತನಿಗೆ ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಾಯಮ್ಮನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಲೇಖಕರು ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು


 ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವರು. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಉರುಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಊರಿನ ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲವರು ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಯವರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಪೊದೆಗಳ ನಡುವೆ ಉರುಳುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದರು.


ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಈ ಬೇಟೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ, ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಯವರ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಬೇಟೆಯಿಂದ ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಬೇಸರಗೊಂಡರು.


ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಬಡವರ ಜೀವನದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೨. ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಮೆಣಸಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಜೋಗಿನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಎರಡು ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರು ಹೊತ್ತು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.


ಬಿಸಿಲು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ನೀರು ಹೊರುವ ಕೆಲಸ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಹುಚ್ಚೇಗೌಡರು ನೀರಿನ ಹಾದಿಗೆ ಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ನೀರು ಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರೂ ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದನು.


ನಂತರ ಮೀನುಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿದ ಮೆಣಸಿನ ಮಡಿಗೆ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ನುಗ್ಗಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ಗಿಡಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೩. ಅಕ್ರಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆಯಿಂದ ಕೋಣ ಸತ್ತ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ಮೆಣಸಿನ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಗದ್ದೆಯ ಸುತ್ತ ಅಕ್ರಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆ ಹಾಕಿದರು.


ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ತೇಜಸ್ವಿಯವರನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.


ನಂತರ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಕಾಡುಹಂದಿಯಲ್ಲ, ಒಂದು ಕೋಣ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಿತು. ನಾಯಿಗಳು ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆ ಬಗೆದಿದ್ದವು. ಅದರ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ಕುರಿತು ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಕೋಪಗೊಂಡು ಕೋಣವನ್ನು ಹೂಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಬಲೆ ಹಾಕಿದರೆ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.


ಈ ಘಟನೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆಗಳಿಂದ ನಿರಪರಾಧಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.


ಪ್ರಶ್ನೆ ೪. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಗದ್ಯಭಾಗದ ಆಶಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ.


ಉತ್ತರ: ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠವು ಮಲೆನಾಡಿನ ಪ್ರಕೃತಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.


ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳ ಬೇಟೆ, ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳ ಸಾಕಣೆ, ಮೆಣಸಿನ ಕೃಷಿ, ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ ಹಾವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಣ ಸತ್ತ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಪಾಠದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ವರ್ಣನೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.


ಈ ಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಬಡತನ, ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮಾನವನ ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.


ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು


೧. ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ


ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಕಥೆಗಾರ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಚಿಂತಕರು. ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಮತ್ತು ಹೇಮಾವತಿಯವರ ಪುತ್ರರು. ೧೯೩೮ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.


ಮಲೆನಾಡಿನ ಪ್ರಕೃತಿ, ಕಾಡು, ಬೆಟ್ಟ, ತೋಟ, ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಬದುಕು ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಗಮನಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ, ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಸರಳತೆ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ. ‘ಕರ್ವಾಲೊ’, ‘ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ’, ‘ಜುಗಾರಿ ಕ್ರಾಸ್’ ಮತ್ತು ‘ಕಿರಗೂರಿನ ಗಯ್ಯಾಳಿಗಳು’ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.


ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.


೨. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು


ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮುದಾಯದವರು. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಉರುಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ.


ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಲನವಲನ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಅವರ ಅನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದು, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು.


ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರ ಬೇಟೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಬೇಟೆಯಿಂದ ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳು ನಾಶವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.


ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಬಡವರ ಬದುಕನ್ನು ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.


### ೩. ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಬದುಕು


‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಅವರು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಮೆಣಸಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.


ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಕ್ರಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕೋಣ ಸಾಯುವ ಘಟನೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ರಸ್ತೆ ತಡೆ ಚಳವಳಿಯನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.


ಈ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.


### ೪. ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ


‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ ಸೇರಿವೆ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಮಲೆನಾಡಿನ ಕಾಡು, ಜಲಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳ ಬೇಟೆ, ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳ ಸಾಕಣೆ, ನಲ್ಲಿಯ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮಾನವ ಬದುಕು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.


ಅಕ್ರಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಣ ಸತ್ತ ಪ್ರಸಂಗವು ಮಾನವನ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಪ್ರಸಂಗವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.


ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಜೀವಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪಾಠ ಸಾರುತ್ತದೆ.


### ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು


೧. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದ ಲೇಖಕರು ಯಾರು?


ಉತ್ತರ: ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ.


೨. ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಯಾರ ಪುತ್ರರು?


ಉತ್ತರ: ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಮತ್ತು ಹೇಮಾವತಿಯವರ ಪುತ್ರರು.


೩. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಯಾವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು?


ಉತ್ತರ: ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು.


೪. ಬಂಡಾರಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪಣ್ಣರು ಯಾವ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆದರು?


ಉತ್ತರ: ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆಳೆ.


೫. ಮೆಣಸಿನ ತೋಟವನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಳುಮಾಡಿದವು?


ಉತ್ತರ: ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು.


೬. ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಯಾವ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಖರೀದಿಸಿದರು?


ಉತ್ತರ: ಬಾತಿನ ಮರಿಗಳನ್ನು.


೭. ಕರಾಟೆ ಕಲಿತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರು?


ಉತ್ತರ: ಮಂಜಣ್ಣ.


೮. ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು?


ಉತ್ತರ: ಕೋಣ.


೯. ರೈತರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಚಳವಳಿ ನಡೆಸಿದರು?


ಉತ್ತರ: ರಸ್ತೆ ತಡೆ ಚಳವಳಿ.


೧೦. ‘ಮಾಯಾ ಲೋಕ’ ಪಾಠದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವೇನು?


ಉತ್ತರ: ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ.



ಮಂಗಳವಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2026

ರಷ್ಯನ್ ಕವಿಯೊಂದಿಗೆ - ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಕರ್ತೃ - ಕೃತಿ ಪರಿಚಯ:


 ೧೨. ರಷ್ಯನ್ ಕವಿಯೊಂದಿಗೆ

                 - ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ

 ಕರ್ತೃ - ಕೃತಿ ಪರಿಚಯ:

  ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ 'ಸಮನ್ವಯ ಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರು (ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್), ನವೋದಯ ಮತ್ತು ನವ್ಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬೆಸೆದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಇವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 1926 ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಈಸೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶಾಂತವೀರಪ್ಪ (ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು), ತಾಯಿ ವೀರಮ್ಮ.

  ಶಿಕಾರಿಪುರ, ದಾವಣಗೆರೆ ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದ ಇವರು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ದಾವಣಗೆರೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ವಿಭಾಗ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

   ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು: ಸಾಮಗಾನ, ಚೆಲುವು-ಒಲವು, ದೇವಶಿಲ್ಪಿ, ದೀಪದ ಹೆಜ್ಜೆ, ಅನಾವರಣ, ತೆರೆದ ದಾರಿ, ಗೋಡೆ, ಕಾರ್ತೀಕ, ಕಾಡಿನ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ, ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

   ವಿಮರ್ಶೆ/ಸಂಶೋಧನೆ: ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ, ಕಾವ್ಯಾರ್ಥ ಚಿಂತನ (ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ), ಸೌಂದರ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ), ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ.

   ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳು: ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದಿನ, ಗಂಗೆಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗ.

   ಇತರೆ: 'ಚತುರಂಗ' (ಆತ್ಮಕಥೆ), 'ಕರ್ಮಯೋಗಿ' (ಸಿದ್ಧರಾಮನ ಜೀವನ ಕುರಿತ ಕಾದಂಬರಿ).

ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:

ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ನಂತರ ಕನ್ನಡದ 'ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ' ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಮೂರನೆಯವರು ಇವರು.

  ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವನ್ನು ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾಲೆ-೫: ಸಮಗ್ರ ಗದ್ಯ-೪' ರಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ತಿರುಳು: 

  ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳಗಳ ಪರಿಚಯವಲ್ಲ; ಅವು ಪ್ರಯಾಣಿಕನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವ, ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರ 'ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ೨೨ ದಿನಗಳು' ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದ ಈ ಭಾಗವು ರಷ್ಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಲೇಖಕರ ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾಠದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

   ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘ: ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ರೀತಿ, ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಗೌರವಧನ (ಸಂಭಾವನೆ) ಮತ್ತು ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

   ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರ ಮೇಲೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆನಿನ್ ತತ್ವಗಳು ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಲೇಖಕರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

   ಸಂವಾದ: ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟ ವೆನ್‌ಸ್ಕಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ರಷ್ಯನ್ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

   ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ: ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಭಾಗವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅವರ ಈ ಬರಹವು ಒಂದು ದೇಶದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ:

ಲೇಖಕರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ (Writers' Union):

  ಲೇಖಕರ ಮಾಸ್ಕೋ ಪ್ರವಾಸದ ಈ ದಿನದ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆಂದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವೊಲೋಜಾ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮಾಸ್ಕಾ ನದಿಯ ತೀರದ ಸುಂದರ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ 'ಲೇಖಕರ ಸಂಘ'ದ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಈ ಸಂಘದ ಆವರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲೇ ರಷ್ಯಾದ ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ ಭವ್ಯ ಶಿಲಾಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ.

ಅಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಸಂಘದ ಭಾರತೀಯ ವಿಭಾಗದ ಸಂಚಾಲಕಿ ಮೀರಾ ಸೊಲ್ಲಾನಿಕ್ ಅವರು ಲೇಖಕರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೇಖಕರ ಶಿಬಿರ'ದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ಇವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮೀರಾ ಅವರು ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರವೀಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಉರ್ದು ಕವಿತೆಗಳನ್ನೂ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ವಾಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಲೇಖಕರ ಸಂಘದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು:

ಕಾಫಿ ಸೇವನೆಯ ನಡುವೆ ಮೀರಾ ಅವರು ಸಂಘದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು:

   ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಈ ಸಂಘವನ್ನು ಡಾಸ್ಟೊವಸ್ಕಿಯಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ 'ವಾರ್ ಅಂಡ್ ಪೀಸ್' ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕಿ ನಟಾಷಾಳ ಮನೆ ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.

   ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢವಾಗಿದೆ.

   ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವನೆ: ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಸಂಭಾವನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಗದ್ಯಕ್ಕೆ ಪುಟಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಮುದ್ರಣದ ಸಂಖ್ಯೆ ಕನಿಷ್ಠ ೩೦,೦೦೦ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

   ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಇಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ.

ರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟವೆನ್‌ಸ್ಕಿ ಜೊತೆ ಸಂವಾದ:

ಸಂಭಾಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಖ್ಯಾತ ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟವೆನ್‌ಸ್ಕಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಿಳಿಯದ ಆ ಕವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೀರಾ ಅವರ ದ್ವಿಭಾಷಿ ಸಹಾಯದಿಂದ ಲೇಖಕರು ನಡೆಸಿದ ಚರ್ಚೆ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲಿಕವಾಗಿತ್ತು:

   ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ: ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು (ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್) ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಲೇಖಕ ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ರಷ್ಯನ್ ಕವಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.

   ಸೃಜನಶೀಲತೆ: ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಷ್ಠವಾಗಿರಬೇಕು. ವಿಮರ್ಶಕರ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿದರೆ ಕಾವ್ಯ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

   ವಸ್ತು ವಿಷಯ: ಮಾರ್ಕ್ಸ್-ಲೆನಿನ್ ತತ್ವಗಳೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಾವನೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಈ ಕವಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

ಊಟದ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಭೇಟಿ:

ರಷ್ಯಾದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನಗತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಊಟ ಮುಗಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಲೇಖಕರು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಕ್ಸಿನೋವ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕೊಠಡಿಗಳು ಲೇಖಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು.

ಉಪನ್ಯಾಸ: ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕ್ರಾಂತಿ:

ಲೇಖಕರು ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ 'ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಲೇಖಕರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮೇಲೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿನವರಿಗಿದ್ದ ಅಲ್ಪ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಲೇಖಕರು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಕ್ಸಿನೋವ್ ಅವರು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ ಊರಾದ 'ಯಾಸ್ನಾಯಾ ಪೋಲಾಯಾ'ಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಬಂಧ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

ಪ್ರ 1. ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್ ರವರು ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ 'ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ೨೨ ದಿನಗಳು' ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತಿಗಳ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

೧. ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆ:

ರಷ್ಯಾದ ಲೇಖಕರ ಸಂಘವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಲೇಖಕರೇ ಸ್ವತಃ ವಂತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಕಟ್ಟಿದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಧನಸಹಾಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ರವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

೨. ಲೇಖಕರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ:

ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಭಾವನೆಯ ಕ್ರಮವು ಬರಹಗಾರರ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

   ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ: ಸಾಲುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (ಒಂದು ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ರೂಬಲ್ ಎಂದು) ಹಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

   ಗದ್ಯಕ್ಕೆ: ಪುಟಗಳ (ಫಾರಂ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಭಾವನೆ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

   ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಕ್ಷಣ ಸಂಭಾವನೆ ಲೇಖಕರ ಕೈಸೇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬರಹಗಾರರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

೩. ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ:

ಈ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ 'ಸೃಜನಾತ್ಮಕ' (Creative) ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿ ಇದೆ. ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗಿರುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯ:

ರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟವೆನ್‌ಸ್ಕಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾರೆ: "ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ." ಹಳೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು (Classics) ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಲೇಖಕ ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕನಾಗಲಾರ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಾರರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ.

೫. ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತಿಕೆ:

ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ, ಇಮೇಜಿಸಂ) ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಾವುದನ್ನೂ ಕುರುಡಾಗಿ ಅನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾವ್ಯವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಥವಾ ಚಳುವಳಿಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯಬಾರದು, ಅದು ಲೇಖಕನ ಆತ್ಮದ ದನಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಾಗಿದೆ.

೬. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ:

ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆನಿನ್ ಅವರ ತತ್ವಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಲೇಖಕರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣವೇ ಹೊರತು, ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.

  ಹೀಗೆ, ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ರವರು ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಭದ್ರವಾದ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳ ಸಮೂಹವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರ 2. ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ? ವಿವರಿಸಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ರಷ್ಯಾದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತು ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರು ಈ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

೧. ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ:

ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ನೀಡುವಾಗ ಲೇಖಕನ 'ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ'ವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವವರಿಗಿಂತ, ಹೊಸತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವವಿದೆ. ಲೇಖಕರು ಯಾವುದೇ ಚಳುವಳಿ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಕರ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯಬಾರದು; ಬದಲಿಗೆ ತಮಗೆ ಹೇಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿನ ಲೇಖಕರ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.

೨. ಮಾರ್ಕ್ಸ್-ಲೆನಿನ್ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಭಾವ:

ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರ ಮೇಲೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆನಿನ್ ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಲೇಖಕರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುವುದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣವೇ ಹೊರತು ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರವಲ್ಲ" ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ತತ್ವಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಾರರ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದು, ಅದು ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

೩. ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವ (Classics):

ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರವೂ ರಷ್ಯನ್ನರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು (Classics) ಕೈಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅರಿವು ಲೇಖಕನಿಗೆ ಪರಿಸರದ ಜ್ಞಾನ ನೀಡಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅವರ ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

೪. ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪಂಥಗಳ ಪ್ರಭಾವ:

ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ (Symbolism - ಸಂಕೇತವಾದ) ಮತ್ತು ಇಮೇಜಿಸಂ (Imagism - ಪ್ರತಿಮಾವಾದ) ನಂತಹ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ಮುಕ್ತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪಂಥವನ್ನು ಕೇವಲ ಫ್ಯಾಷನ್ ಎಂಬಂತೆ ಅನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಸ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

೫. ಪ್ರಭಾವಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತಿಕೆ:

ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ" ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ: ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರರ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯು ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವು, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುಂದರ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

ಟಿಪ್ಪಣಿ 1: ರಷ್ಯಾದ 'ಲೇಖಕರ ಸಂಘ'ದ (Writers' Union) ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ರಷ್ಯಾದ 'ಲೇಖಕರ ಸಂಘ'ದ (Writers' Union) ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ರಷ್ಯಾದ ಲೇಖಕರ ಸಂಘವು ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

   ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಈ ಸಂಘವನ್ನು ದೋಸ್ತೋವಸ್ಕಿಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ 'ವಾರ್ ಅಂಡ್ ಪೀಸ್' ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕಿ ನಟಾಷಾಳ ಮನೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.

   ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರ: ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಧನಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಲೇಖಕರ ವಂತಿಗೆಯಿಂದಲೇ ಬೆಳೆದು ಇಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಷ್ಟು ಸದೃಢವಾಗಿದೆ.

   ಪ್ರಕಟಣೆ: ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಕನಿಷ್ಠ ೩೦,೦೦೦ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕುತ್ತದೆ.

   ಸಂಭಾವನೆ: ಲೇಖಕರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಸಂಭಾವನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಗದ್ಯಕ್ಕೆ ಪುಟಗಳ (ಫಾರಂ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

   ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಕೇವಲ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಲೇಖಕನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯಿದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿ 2: ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅವರು ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅವರು ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ಮಾಸ್ಕೋದ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರು 'ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು.

   ವಿಷಯದ ಆಯ್ಕೆ: ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿನ ತತ್ವಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯಗಳು ರಷ್ಯಾದ 'ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ' ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಲೇಖಕರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

   ಉಪನ್ಯಾಸ: ಅಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು.

  ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: ಶೋತೃಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಲೇಖಕರಿಗೆ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಂಡವು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮೇಲೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

   ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿನವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬಂದವು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಆಕ್ಸಿನೋವ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಲೆನಿನ್ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

 ಪ್ರ 1. 'ರಷ್ಯನ್ ಕವಿಯೊಂದಿಗೆ' ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದ ಲೇಖಕರು ಯಾರು?

  ಉತ್ತರ: ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ (ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್).

 ಪ್ರ 2. ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಬಿರುದು ಅಥವಾ ಗೌರವವಿದೆ?

  ಉತ್ತರ: 'ಸಮನ್ವಯ ಕವಿ' ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ'.

 ಪ್ರ 3. ಲೇಖಕರು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು?

   ಉತ್ತರ: ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವೊಲೋಜಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ.

 ಪ್ರ 4. ಲೇಖಕರ ಸಂಘದ (Writers' Union) ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ?

  ಉತ್ತರ: ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ.

 ಪ್ರ 5. ಲೇಖಕರನ್ನು ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ವಿಭಾಗದ ಸಂಚಾಲಕಿ ಯಾರು?

   ಉತ್ತರ : ಮೀರಾ ಸೊಲ್ಲಾನಿಕ್.

 ಪ್ರ 6. ಮೀರಾ ಸೊಲ್ಲಾನಿಕ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಲೇಖಕರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು?

   ಉತ್ತರ: ದೆಹಲಿಯ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೇಖಕರ ಶಿಬಿರ'ದಲ್ಲಿ (National Writers Camp).

 ಪ್ರ 7. ಲೇಖಕರ ಸಂಘ ಇರುವ ಆವರಣವು ಯಾರ ಮನೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ?

   ಉತ್ತರ: ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ 'ವಾರ್ ಅಂಡ್ ಪೀಸ್' ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕಿ ನಟಾಷಾಳ ಮನೆ. 

  ಪ್ರ 8. ರಷ್ಯಾದ ಲೇಖಕರ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿ ಯಾರು?

   ಉತ್ತರ: ಡಾಸ್ಟೊವಸ್ಕಿ.

 ಪ್ರ 9. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಸಂಘವು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆಯೇ?

   ಉತ್ತರ: ಇಲ್ಲ, ಅದು ಲೇಖಕರೇ ವಂತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ.

 ಪ್ರ 10. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ?

 ಉತ್ತರ: ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ (30,000) ಪ್ರತಿಗಳು.

 ಪ್ರ 11. : ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಪಂಕ್ತಿಗೆ (ಸಾಲಿಗೆ) ಇಂತಿಷ್ಟು ರೂಬಲ್ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಪ್ರ 12. ರಷ್ಯಾದ ಲೇಖಕರ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವರ್ಗದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ?

   ಉತ್ತರ: ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಲೇಖಕರಿಗೆ (Textbook writers).

 ಪ್ರ 13. ಲೇಖಕರು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಹೆಸರಾಂತ ರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ಯಾರು?

   ಉತ್ತರ: . ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟವೆನ್‌ಸ್ಕಿ (Robert Rozhdestvensky).

 ಪ್ರ 14. ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟವೆನ್‌ಸ್ಕಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಭಾಷೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ?

   ಉತ್ತರ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

 ಪ್ರ 15. ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರವೂ ರಷ್ಯನ್ನರು ಯಾವುದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲವೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳಿದರು?

   ಉತ್ತರ: ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು (Classics).

 ಪ್ರ 16."ವಿಮರ್ಶಕರ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿದರೆ ಕಾವ್ಯ ಮುಗಿದ ಹಾಗೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದವರು ಯಾರು?

   ಉತ್ತರ: ರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ರೊಗ್ಯಸ್ಟವೆನ್‌ಸ್ಕಿ.

 ಪ್ರ 17. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ?

     ಉತ್ತರ: ಒಂದೂವರೆ ಅಥವಾ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳು.

 ಪ್ರ 18. ಲೇಖಕರು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸದ ವಿಷಯವೇನು?

   ಉತ್ತರ: 'ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ'.

 ಪ್ರ 19. ಉಪನ್ಯಾಸದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು?

   ಉತ್ತರ: ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ.

 ಪ್ರ 20. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಕ್ಸಿನೋವ್ ಅವರು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಯಾವ ಊರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು?

   ಉತ್ತರ: ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ ಊರಾದ 'ಯಾಸ್ನಾಯಾ ಪೋಲಾಯಾ'ಕ್ಕೆ.




















ಸೋಮವಾರ, ಜುಲೈ 20, 2026

೨. ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣಂ

 ೨. ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣಂ

 ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ

 ೨. ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣಂ 

ಸೂತ್ರ ೧: ಲೋಪ ಸಂಧಿ ನಿಯಮ

ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ: ಸ್ವರಮಿದಿರೊಳಿರೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಸ್ವರಕಂ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರಕ್ಕಮಕ್ಕುಂ ಲೋಪಂ...

ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ಒಂದಾಗುವಾಗ (ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ಸೇರುವಾಗ), ನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಭಂಗ ಬರದಿದ್ದರೆ (ಅಂದರೆ ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಕೆಡದಿದ್ದರೆ), ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸ್ವರಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಯ (ಮೂಲ ಪದದ) ಸ್ವರಕ್ಕಾಗಲಿ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ (ಲೋಪ ಎಂದರೆ ಸ್ವರವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದು).

 * **ವಿಭಕ್ತಿ ಸ್ವರ ಲೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಕ್ರಮದೆ + ಆಯ್ತು = ಕ್ರಮದಾಯ್ತು

   * ಈಶ್ವರನ + ಒಲವು = ಈಶ್ವರನೊಲವು

   * ನೆಲದಿಂದ + ಉಣ್ಣಂ = ನೆಲದಿಂದುಣ್ಣಂ (ನೆಲದಿಂದ ಉಂಡನು)

   * ಲೇಸಿಂಗೆ + ಒಡೆಯ = ಲೇಸಿಂಗೊಡೆಯಂ

 * **ಪ್ರಕೃತಿ (ಮೂಲ ಪದದ) ಸ್ವರ ಲೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಬುಧ + ಅರ್ = ಬುಧರ್

   * ದೇವ + ಎಂಬ = ದೇವೆಯಂಬ

   * ರಾಗ + ಇಸು = ರಾಗಿಸು

   * ಅರಸ + ಆಳ್ = ಅರಸಾಳ್

   * ಬಡಬಡ + ಆದಂ = ಬಡಬಡಾದಂ

### ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣ 

 ೨. ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣಂ 

ಸೂತ್ರ ೧: ಲೋಪ ಸಂಧಿ ನಿಯಮ

ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ: ಸ್ವರಮಿದಿರೊಳಿರೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಸ್ವರಕಂ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರಕ್ಕಮಕ್ಕುಂ ಲೋಪಂ...

ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ಒಂದಾಗುವಾಗ (ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ಸೇರುವಾಗ), ನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಭಂಗ ಬರದಿದ್ದರೆ (ಅಂದರೆ ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಕೆಡದಿದ್ದರೆ), ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸ್ವರಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಯ (ಮೂಲ ಪದದ) ಸ್ವರಕ್ಕಾಗಲಿ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ (ಲೋಪ ಎಂದರೆ ಸ್ವರವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದು).

 * **ವಿಭಕ್ತಿ ಸ್ವರ ಲೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಕ್ರಮದೆ + ಆಯ್ತು = ಕ್ರಮದಾಯ್ತು

   * ಈಶ್ವರನ + ಒಲವು = ಈಶ್ವರನೊಲವು

   * ನೆಲದಿಂದ + ಉಣ್ಣಂ = ನೆಲದಿಂದುಣ್ಣಂ (ನೆಲದಿಂದ ಉಂಡನು)

   * ಲೇಸಿಂಗೆ + ಒಡೆಯ = ಲೇಸಿಂಗೊಡೆಯಂ

 * **ಪ್ರಕೃತಿ (ಮೂಲ ಪದದ) ಸ್ವರ ಲೋಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಬುಧ + ಅರ್ = ಬುಧರ್

   * ದೇವ + ಎಂಬ = ದೇವೆಯಂಬ

   * ರಾಗ + ಇಸು = ರಾಗಿಸು

   * ಅರಸ + ಆಳ್ = ಅರಸಾಳ್

   * ಬಡಬಡ + ಆದಂ = ಬಡಬಡಾದಂ

###೨: ಯಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿ ನಿಯಮ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** 

ಆತ್ವದಿನಿವರ್ಣದಿಂ ಮತ್ತೋದಿತ್ವದಿನವರ್ಣದಿಂ ಮುಂದಕ್ಕುಂ ಯತ್ವಮದವಧಾರಣೆ ಪರಮತ್ವಂ ಪಿಂತಾಗ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ **ಆ, ಇ, ಈ, ಓ, ಐ, ಎ, ಏ** ಎಂಬ ಸ್ವರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ (ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವಾಗ) ನಡುವೆ **‘ಯ’** ಕಾರವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವಧಾರಣಾರ್ಥದ ‘ಏ’ ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಅಕಾರ ಬಂದಾಗಲೂ, ಷಷ್ಠಿ ವಿಭಕ್ತಿಯ ನಿಯಮದಂತೆಯೂ ‘ಯ’ ಕಾರವು ಬರುತ್ತದೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಆ + ಇರ್ದ = ಆಯಿರ್ದ

   * ಕಾಯಲು (ಕಾಯ್ + ಅಲು) = ಕಾಯಲು

   * ಸ್ತ್ರೀ + ಎಂಬ = ಸ್ತ್ರೀಯೆಂಬ

   * ನೋಯ + ಇಸಿದಂ = ನೋಯಿಸಿದಂ

   * ಥೈ + ಎಂದಂ = ಥೈಯೆಂದಂ

   * ಆತನ + ಏ + ಅದಟು = ಆತನಯದಟು (ಅವಧಾರಣೆ - ಅವನೇ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಯ’ ಬರುವುದು)

### ಸೂತ್ರ ೩: ‘ಇಸು’ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಯಕಾರಾಗಮ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಸದಮಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕರ್ಣಾಟದದಂತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಸು ಪ್ರತ್ಯಯಮಿಂತಿದಿರಾಗೆ ಯತ್ವಮನುಕೃತಿ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಅಕಾರಾಂತ (ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅ’ ಇರುವ) ಮೂಲ ಪದಗಳ ಮುಂದೆ **‘ಇಸು’** ಪ್ರತ್ಯಯವು ಪರವಾದಾಗ (ಬಂದಾಗ) ನಡುವೆ **‘ಯ’** ಕಾರವು ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಕಾರಾಂತವಾದ ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗಲೂ ಯಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಇಸು ಪ್ರತ್ಯಯ):**

   * ಶುದ್ಧ + ಇಸು = ಶುದ್ಧಯಿಸು (ಶುದ್ಧಯಿಸಿದಂ)

   * ಕೋರ + ಇಸು = ಕೋರಯಿಸು (ಕೋರಯಿಸಿದಂ)

   * ಹಲ್ಲ + ಇಸು = ಹಲ್ಲಯಿಸು (ಹಲ್ಲಯಿಸಿದಂ)

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದ):**

   * ಪಟಪಟ + ಎಂದು = ಪಟಪಟಿಯೆಂದು (ಪಟಪಟಿಯೆಂದಾಲಿಕಲ್ಬಳುದಿರ್ದುವು)

### ಸೂತ್ರ ೪: ವಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿ ನಿಯಮ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಅವತರಿಸಿರ್ಕುಮುವರ್ಣದ ಋವರ್ಣದೋತ್ಪತ್ವದಗ್ರದೊಳ್ ಸ್ವರಮಿರೆ ವತ್ವವಿಧಾನಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ **ಉ, ಊ, ಋ, ಋೂ, ಓ, ಔ** ಎಂಬ ಸ್ವರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರವು ಬಂದಾಗ ನಡುವೆ **‘ವ’** ಕಾರವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಯಕಾರಾಗಮ-ವಕಾರಾಗಮಗಳಿಗೆ ಬಹುಳತ್ವ (ಅನಿಯಮಿತತೆ) ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುಳವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಕೋಪನೊಳ್ + ಅದೆ = ಕೋಪನೊಡನೆ (ಅಥವಾ ವತ್ವ ಬಂದಾಗ ಹಳೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಕಾರ ಮೂಡುವುದು)

   * ಹೋತೃ + ಅನ್ = ಹೋತೃವನ್

   * ಭ್ರಾತೃ + ಅನ್ = ಭ್ರಾತೃವನ್

   * ಗೋ + ಇನ = ಗೋವಿನ (ಗೋವಿನ ಹಿಂಡು)

   * ಇದು + ಇದು = ಇದುವಿದು

 * **ಕನ್ನಡದ ವಿಕಲ್ಪ/ಬಹುಳ ರೂಪ:**

   * ಮಾತು + ಎಲ್ಲಂ = ಮಾತೆಲ್ಲಂ (ಲೋಪ) / ಮಾತುವೆಲ್ಲಂ (ವಕಾರಾಗಮ)

### ಸೂತ್ರ ೫: ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ (ಸಂಧಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು)

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಅವಿಕೃತಿಗಳವರ್ಣಮೊವರ್ಣಮಂತ್ಯವೆನಿಸಿದ ನಿಪಾತಮವಧಾರಣೆ ತಳ್ಳ ವಿಶಂಕೆಗಳೆಂಬವಳ್...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಬದಲಾವಣೆಯಾಗದ (ನಿರ್ವಿಕಾರವಾದ) **ಎ, ಏ, ಒ, ಓ** ಎಂಬ ಸ್ವರಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಪಾತಗಳು (ಅವ್ಯಯಗಳು), ಅವಧಾರಣಾರ್ಥದ (ಖಚಿತತೆಯ) ಶಬ್ದಗಳು, ಮತ್ತು ಆಶಂಕೆ (ಸಂದೇಹ) ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಪದಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ಲುತ ಸ್ವರಗಳಿಗೂ (ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಎಳೆಯುವ ಸ್ವರಗಳು) ಸಂಧಿ ಇಲ್ಲ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * **ನಿಪಾತ:** ಅರಮೆ + ಎಳದಳಿರ್ = ಅರಮೆ ಎಳದಳಿರ್ (ಸಂಧಿಯಾಗದೆ ಹಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ)

   * **ಅವಧಾರಣೆ:** ನುಡಿದನೆ + ಕಾವುದನೇ = ನುಡಿದನೆ ಕಾವುದನೇ

   * **ವಿಶಂಕೆ (ಸಂದೇಹ):** ತಾತನೆ + ಇಂದ್ರನ್ = ತಾತನೆ ಇಂದ್ರನ್?, ಕೋರ್ಪನೆ + ಆಪ್ತನ್ = ಕೋರ್ಪನೆ ಆಪ್ತನ್?

   * **ಪ್ಲುತ (ದೀರ್ಘ ಕೂಗು):** ಹಾ ರಾಮಾ! + ಎಂದು = ಹಾ ರಾಮಾ ಎಂದು.

### ಸೂತ್ರ ೬: ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ (ಸಂಧಿ ಬಿಚ್ಚಿರುವುದು)

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಮಚ್ಚಿನೊಳಾಕ್ಷೇಪಕದೊಳ್ ಬೆಚ್ಚವನುಪರಮಾರ್ಥದೆಮಶಬ್ದಂ ಕಚ್ಚರಿಯ ಗಡಾರ್ಥಾತ್ವಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಾಗ, ಆಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವಾಗ ಬರುವ ಓಕಾರಕ್ಕೂ, ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಥದ (ಒಪ್ಪಿಗೆಯ) ‘ಎಮ’ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ, ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯದ ಅಥವಾ ‘ಗಡ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಅಕಾರಕ್ಕೂ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ದುಃಖದ ಸಂದರ್ಭಗಳಂತೆಯೇ ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯದೆ ಪದಗಳು ಬಿಡಿಯಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * **ಮೆಚ್ಚುಗೆ:** ಓದಿನ ಪರಿ ಲೇಸು ಲೇಸು + ಓ = ಓದಿನ ಪರಿ ಲೇಸು ಲೇಸು ಓ

   * **ಆಕ್ಷೇಪ:** ಎಡದನೋ + ಅವನ = ಎಡದನೋ ಅವನ

   * **ಖೇದ/ದುಃಖ:** ಅಯ್ಯೋ + ಅಕ್ಕಟಾ = ಅಯ್ಯೋ ಅಕ್ಕಟಾ

### ಸೂತ್ರ ೭: ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಭಾವದಂತೆ ವರ್ತನೆ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಪೂಜಗೊಳಗು ಪೊಸತು ಪಡಿದಳ ದಾರಿಕೆಯದಂತತೆಯನಾ ಸಮಾಸಾಂತರದೊಳ್...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಪೋಗು, ಒಳಗು, ಪೊಸತು, ಪಟದು, ಎಳದು ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳು ಸಮಾಸವಾಗುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಉಪಾಂತ್ಯ (ಕೊನೆಯ ಹಿಂದಿನ) ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಲೋಪವಾಗಿ ಅವು ಅಕಾರಾಂತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ನಿಂತಾಗ ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರ ಬಂದರೂ ನಿಪಾತಗಳಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಪೋಗು + ಅಡಿ = ಪೋ + ಅಡಿ = ಪೋ ಅಡಿ (ಸಂಧಿಯಿಲ್ಲ)

   * ಒಳಗು + ಅಟ್ಟ = ಒಳ + ಅಟ್ಟ = ಒಳ ಅಟ್ಟ

   * ಪೊಸತು + ಅಡಕೆ = ಪೊಸ + ಅಡಕೆ = ಪೊಸ ಅಡಕೆ

### ಸೂತ್ರ ೮: ಸಂಧಿದೋಷಗಳು (ರೇಫೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತ್ವಾಕ್ಷರ)

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಪರಪದಪೂರ್ವಂ ದ್ವಿತ್ವಾಕ್ಷರವಾಗಿರೆ ಪೂರ್ವಪದದ ಚರಮಂ ಪ್ರಸ್ವಾಕ್ಷರವಾಗಿ ಸಂಧಿದೋಷಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಉತ್ತರಪದದ (ಮುಂದಿನ ಪದದ) ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವು ದ್ವಿತ್ವಾಕ್ಷರವಾಗಿದ್ದು (ಒತ್ತಕ್ಷರ), ಪೂರ್ವಪದದ (ಮೊದಲ ಪದದ) ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವು ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿದ್ದರೆ (ಲಘು ಅಕ್ಷರ) ಅದು ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ **ಸಂಧಿದೋಷ** ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವು ರೇಫೆ (ರ್) ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಶಿಥಿಲ ದ್ವಿತ್ವ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದೋಷವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

### ಸೂತ್ರ ೯: ಗದ್ಯ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿನಿಯಮದ ಸಡಿಲಿಕೆ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಬಗೆಯದೆ ಸತೃಣಾಭ್ಯವಹಾರಿಗಳುಸಿರ್ವರ್ ಗದ್ಯಕಾವ್ಯದೊಳ್ ನಿರ್ಬಂಧಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ವಿಚಾರಹೀನರಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕವಿಗಳು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಇಲ್ಲವೆಂದು ಗದ್ಯ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೇಫೆಯ ಶಿಥಿಲ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾವ್ಯದೋಷಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದ ಉತ್ತಮ ಕವಿಗಳು (ಅರೋಚಕಿಗಳು) ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಂದು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಗದ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪದ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇಂತಹ ದೋಷಯುಕ್ತ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.

### ಸೂತ್ರ ೧೦: ಸಂಧಿ ವಿಕಲ್ಪ ನಿಯಮಗಳು (ಐಚ್ಛಿಕ ಸಂಧಿ)

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಕರಗದಿರ್ಗೆಯಲ್ಲದೆ ಪರಮಿರ ಪದ್ಯಾರ್ಧವಾಕ್ಯವೇಷನದೆಡೆಗ ಸ್ಪುರದನುಕೃತಿಗಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

‘ಕರೆ’ ಧಾತುವಿಗೆ ‘ಅಲ್’ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿದಾಗ, ‘ಇರ್’ ಧಾತುವಿಗೆ ‘ಅದೆ’ ಸೇರಿದಾಗ, ಪದ್ಯದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಕ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ಹಾಗೂ ‘ಋ’ ಕಾರ ಪರವಾದಾಗ ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯವು **ವಿಕಲ್ಪ**ವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಲೂಬಹುದು, ಬಿಡಲೂಬಹುದು).

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಕರೆ + ಅಲ್ = ಕರೆಅಲ್ (ವಿಸಂಧಿ) / ಕರೆಯಲ್ (ಸಂಧಿ)

   * ಇರದೆ + ಗರ್ಜಿಸಿ = ಇರದೆ ಗರ್ಜಿಸಿ

   * ಋಕಾರಕ್ಕೆ: ಸರಸ + ಋಜು = ಸರಸಋಜು (ವಿಸಂಧಿ) / ಸರಸೃಜು (ಸಂಧಿ)

### ಸೂತ್ರ ೧೧: ಅಸಹ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ರೂಢಿ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸಬಾರದು

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಪದಯುಗದ ಸಂಧಿಯಂ ಜೀರದೊಂದಸಕ್ಕಿ ಪುಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದುಂ ಮಾರ್ಗದೊಳುಳ್ಳ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇಳಲು ಅಸಹ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ ಕೊಡುವಂತಿದ್ದರೆ (ದುಷ್ಟಪ್ರತೀತಿ) ಕವಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬಾರದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ‘ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಲೋಕರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪದಗಳ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ಕೆಡಿಸಬಾರದು.

### ಸೂತ್ರ ೧೨: ರೇಫೆಗಳ ಸಂಧಿಯಿಂದ ಶ್ರುತಿಕಷ್ಟ ದೋಷ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಎರಡುಂ ರೇಫೆಗಳಂ ತಂದುರವಣೆಯಿಂ ಕೂಡಿದಂತೆವೋಲ್ ಶ್ರುತಿಕಷ್ಟ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ರೇಫೆ (ರ್) ಇದ್ದು, ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ರೇಫೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವೆರಡನ್ನೂ ತಂದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬಾರದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಕೇಳಲು ‘ಕರಡೆ’ ಅಥವಾ ‘ಗಿರ್ಗಟೆ’ ಎಂಬ ವಾದ್ಯಗಳ ಕರ್ಕಶ ಧ್ವನಿಯಂತೆ **ಶ್ರುತಿಕಷ್ಟ** (ಕಿವಿಗಡಚಿಕಿಕ್ಕುವ) ದೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆ:** ಬಂದರ್ + ರಾಮರ್ = ಬಂದರ್ರಾಮರ್ ಎಂದು ಸಂಧಿ ಮಾಡಬಾರದು (ಬಂದರು ರಾಮರು ಎಂದೇ ಇರಬೇಕು).

### ಸೂತ್ರ ೧೩: ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ ನಿಯಮ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಅವಧಾರಣೆಯನಿಯೋಗ ವ್ಯವಹೃತಿಯಿಂದಿರೆ ನಿಪಾತವಿಷಯದೊಳಾರ್ಥವನಾಳರ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಅವಧಾರಣೆಯ ‘ಏ’ ಕಾರವು ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅನ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗಲೂ, ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು (ಸರತಿಯನ್ನು) ಸೂಚಿಸುವ ನಿಪಾತ ರೂಪದ ‘ಅರೆ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಬಂದಾಗಲೂ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಮಾಮರನ್ + ಅಲ್ಲದೆ + ಇಲ್ಲ = ಮಾಮರನಲ್ಲದಿಲ್ಲ

   * ಧರೆ + ಅರೆಯನ್ = ಧರೆಯರೆಯನ್ (ಭೂಮಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು)

## ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ ನಿಯಮಗಳು

### ಸೂತ್ರ ೧೪: ಗಜಡದಬಾದೇಶ ಸಂಧಿ (ಆದೇಶ ಸಂಧಿ)

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಇರೆ ವರ್ಗಪ್ರಥಮಂಗಳ್ ಪರದೊಳ್ ಚಟವರ್ಗಮುಯೆ ತಮ್ಮ ತೃತೀಯಾಕ್ಷರಮಕ್ಕುಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಸಮಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗದ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಗಳಿಗೆ (**ಕ, ತ, ಪ** - ಚ ಮತ್ತು ಟ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಅವುಗಳದೇ ವರ್ಗದ ತೃತೀಯಾಕ್ಷರಗಳಾದ **ಗ, ದ, ಬ** ಕಾರಗಳು ಬಹುಳವಾಗಿ ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಹಳೆ + ಕನ್ನಡ = ಹಳಗನ್ನಡ (ಕ > ಗ)

   * ಕಣ್ + ಪನಿ = ಕಣ್ಬನಿ (ಪ > ಬ)

   * ಮೇಲ್ + ತುಟಿ = ಮೇಲ್ದುಟಿ (ತ > ದ)

 * **ವಿನಾಯಿತಿ (ಚಟವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೃತೀಯತ್ವವಿಲ್ಲ):** ಕಡುಚಾಗಿ, ಹೊಸತೊಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚ, ಟ ಗಳಿಗೆ ಜ, ಡ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

### ಸೂತ್ರ ೧೫: ಆದೇಶ ಸಂಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಒಂದೆರಡರ್ಕೆ ಆಕಾರಕಂದಾದಾದೇಶರೇಫೆಗಂ ಡತ್ವಕ್ಕಂ ಬಂದಾದೇಶ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

‘ಒಂದು’ ಮತ್ತು ‘ಎರಡು’ ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳು ಸಮಾಸವಾಗುವಾಗ, ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಆದೇಶವಾಗಿ ಬಂದ ರೇಫೆಗೂ (ರ್), ಡಕಾರಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಆದೇಶವಾಗಿ ಬಂದ ಳಕಾರಕ್ಕೂ ಮುಂದೆ ಕ, ತ, ಪ ಕಾರಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ತೃತೀಯಾಕ್ಷರಗಳಾದ ಗ, ದ, ಬ ಕಾರಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ (ಅಂದರೆ ಆದೇಶ ಸಂಧಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ).

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಒರ್ + ಕೈ = ಒರ್ಕೈ (ಒಗ್ಗೈ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ)

   * ಇರ್ + ತಲೆ = ಇರ್ತಲೆ

   * ಮಾರ್ + ಕೊಳ್ = ಮಾರ್ಕೊಳ್

   * ಕಾಳ್ + ಕಿಚ್ಚು = ಕಾಳಿಚ್ಚು

### ಸೂತ್ರ ೧೬: ಪವರ್ಗಕ್ಕೆ ವಕಾರಾದೇಶ (ವಕಾರ ಸಂಧಿ)

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ವಿದಿತಸ್ವರದಿನನಾದೇರದ ಸಹಜವ್ಯಂಜನಂಗಳಿಂ ಪರದ ಪವರ್ಗದ ನೆಲೆಗಕ್ಕುಂ ವತ್ವಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ವರಗಳ ಮುಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆದೇಶವಲ್ಲದ ಸಹಜ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಮುಂದಾಗಲಿ ಇರುವ ಉತ್ತರಪದದ **‘ಪ’** ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ (**ಪ, ಫ, ಬ, ಭ, ಮ**) ಬಹುಳವಾಗಿ **‘ವ’** ಕಾರವು ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಎಳ + ಪಾಸು = ಎಳವಾಸು

   * ನಡುವಣ + ಪೆರ್ಪು = ನಡುವಣವೆರ್ಪು

   * ನೀರ್ + ಪೂ = ನೀರ್ವೂ

   * ಇರ್ + ಪಾಲು = ಇರ್ವಾಲು

### ಸೂತ್ರ ೧೭: ಸಕಾರಕ್ಕೆ ಚಕಾರ-ಜಕಾರ-ಛಕಾರಾದೇಶಗಳು

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಜಲರಹಿತವ್ಯಂಜನಮಾಗಿ ಸಕಾರಮ ಬಹುಳಂ ಚತ್ವ ಜತ್ವ ಭತ್ವ ಆಡೆದೊಳ್...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

‘ಮ’ ಕಾರ ಮತ್ತು ‘ಲ’ ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಮುಂದೆ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದದ ಆದಿಯ **‘ಸ’** ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಹುಳವಾಗಿ **ಚಕಾರ, ಜಕಾರ** ಅಥವಾ **ಛಕಾರಗಳು** ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕಗಳು ಪರವಾದಾಗ ಇದು ನಿಯತವಾಗಿ (ಖಂಡಿತವಾಗಿ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು:**

   * ಇನ್ + ಚರ = ಇಂಚರ (ಸ > ಚ)

   * ಮುನ್ + ಸೆರಗು = ಮುಂಚೆರಗು (ಸ > ಚ)

   * ಮುನ್ + ಸೂರು = ಮುಂಜೂರು (ಸ > ಜ)

   * ಪದಿನೆಂಟು + ಸಾವಿರ = ಪದಿನೆಣಾಸಿರ (ಲೋಪ/ವಿಕಲ್ಪ)

   * ನೂರು + ಸಾವಿರ = ನೂರ್ಛಾಸಿರ (ಸ > ಛ)

## ದ್ವಿತ್ವ ಸಂಧಿ (ದ್ವಿರುಕ್ತಿ/ವ್ಯಂಜನ ದ್ವಿತ್ವ ನಿಯಮಗಳು)

### ಸೂತ್ರ ೧೮: ನ, ಣ, ಲ, ಯ, ಳ ಕಾರಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತ್ವ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಮೊದಲೊಳ್ ಹೃಸ್ವಸ್ವರಮೊದವೆ ಪರಂ ಸ್ವರಮದಾಗ ನಣಲಯಳಂಗಳುದಯಿಸುಗುಂ ದ್ವಿತ್ವಂ...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರವಿದ್ದು (ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರದ ಗಿಡ್ಡ ಸ್ವರ), ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ **ನ, ಣ, ಲ, ಯ, ಳ** ಎಂಬ ವ್ಯಂಜನಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರಪದದ ಸ್ವರ ಬಂದು ಸೇರಿದರೆ ಆ ವ್ಯಂಜನಗಳಿಗೆ **ದ್ವಿತ್ವ** (ಒತ್ತಕ್ಷರ) ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರವಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅವ್ಯಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅನೇಕಾಕ್ಷರವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ದ್ವಿತ್ವ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

 * **ದ್ವಿತ್ವ ಬರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರವಿದ್ದಾಗ):**

   * ಪೊನ್ + ಉಳ್ಳವನೆ = ಪೊನ್ನುಳ್ಳವನೆ (ನ > ನ್ನು)

   * ಕಣ್ + ಅಣ = ಕಣ್ಣಣ (ಣ > ಣ್ಣ)

   * ಕಲ್ + ಅಣ = ಕಲ್ಲಣ (ಲ > ಲ್ಲ)

   * ಮೆಯ್ + ಅಣ = ಮೆಯ್ಯಣ (ಯ > ಯ್ಯ)

   * ಮುಳ್ + ಆಗಿ = ಮುಳ್ಳಾಗಿ (ಳ > ಳ್ಳ)

 * **ದ್ವಿತ್ವ ಬಾರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ದೀರ್ಘ/ಅನೇಕಾಕ್ಷರವಿದ್ದಾಗ):**

   * ತಾನ್ + ಎಲ್ಲಂ = ತಾನೆಲ್ಲಂ (ತಾನ್ನ ಎಲ್ಲಂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ‘ತಾ’ ದೀರ್ಘವಿದೆ)

   * ಜಾಣ್ + ಅನ್ = ಜಾಣನ್

   * ಕೋಲ್ + ಅಂತೆ = ಕೋಲಂತೆ

### ಸೂತ್ರ ೧೯: ಧಾತುಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತ್ವ ವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ನಿಯಮ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಧಾತುಗಲುಂ ಪರಮಾದೊಡ ಜಾತಂ ದ್ವಿತ್ವಂ ಯಕಾರದಲ್ಲಿ ವಿಕಲ್ಪಮಾತೇನು ನೆಯ್ ಸುಯ್...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ನ, ಣ, ಲ, ಯ, ಳ ಕಾರಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಧಾತುಗಳ (ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಮೂಲರೂಪ) ಮುಂದೆ ‘ಅಲ್’ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ವರಗಳಾಗಲಿ ಬಂದರೆ ದ್ವಿತ್ವ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ **ಯಕಾರಾಂತ ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಕಲ್ಪ**ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, **ಉಯ್, ನೆಯ್, ಸುಯ್, ಬಯ್** ಎಂಬ ಧಾತುಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ದ್ವಿತ್ವವು **ನಿತ್ಯ**ವಾಗಿ (ಖಂಡಿತವಾಗಿ) ಬರುತ್ತದೆ.

 * **ದ್ವಿತ್ವ ಬಾರದಿರಲು ಉದಾಹರಣೆ:** ತಿನಲ್ + ಉಂಟು = ತಿನಲುಂಟು

 * **ಯಕಾರಾಂತ ವಿಕಲ್ಪ:** ಪೊಯಲ್ + ಉಂ = ಪೊಯಲುಂ / ಪೊಯ್ಯಲುಂ

 * **ನಿತ್ಯ ದ್ವಿತ್ವ:** ಉಯ್ + ಅಲು = ಉಯ್ಯಲು, ನೆಯ್ + ಅಲು = ನೆಯ್ಯಲು

### ಸೂತ್ರ ೨೦: ಪ್ರತಿಷೇಧ (ನಿಷೇಧಾರ್ಥ) ಧಾತುಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತ್ವ ನಿಯಮ

> **ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯದ ಸಾರ:** ಪ್ರತಿಷೇಧದ ಧಾತುವು ಮುಂದೆ ತುಂಬೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಕಾಲಕ್ರಿಯೆಯೊಳ್...

> 

**ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪ:**

ನಿಷೇಧಾರ್ಥವನ್ನು (ಇಲ್ಲ/ಬೇಡ ಎಂಬ ಅರ್ಥ) ತೋರ್ಪಡಿಸುವಾಗ ನ, ಣ, ಲ, ಯ, ಳ ಕಾರಾಂತ ಧಾತುಗಳ ಮುಂದೆ ಆಖ್ಯಾತ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಭೂತಕಾಲದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ **‘ಅದೆ’** ಪ್ರತ್ಯಯವು ಪರವಾದಾಗ ಆ ವ್ಯಂಜನಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತ್ವವು **ನಿತ್ಯ**ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (ಆದರೆ ‘ಕಳ್’ ಧಾತುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ).

 * **ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ವಿಭಕ್ತಿ ಸೇರಿದಾಗ):**

   * ಎನ್ + ಅನ್ = ಎನ್ನನ್

   * ಉಣ್ + ಅನ್ = ಉಣ್ಣನ್

   * ಕೊಲ್ + ಎನ್ = ಕೊಲ್ಲೆನ್

 * **‘ಅದೆ’ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿದಾಗ:**

   * ಎನ್ + ಅದೆ = ಎನ್ನದೆ

   * ತಿನ್ + ಅದೆ = ತಿನ್ನದೆ

   * ಒಲ್ + ಅದೆ = ಒಲ್ಲದೆ

**ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕೇಶಿರಾಜ ಪ್ರಣೀತ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕರಣವಾದ 'ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು'.**


ಶನಿವಾರ, ಜುಲೈ 18, 2026

ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಸಂಧಿಪ್ರಕರಣ – :2


 ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದ 

ಸಂಧಿಪ್ರಕರಣ –  :2

ಬಿಂದು (ಅನುಸ್ವಾರ): ಸೊನ್ನೆಯಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆ; ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಬಿಂದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿಸರ್ಗ (ಃ): ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆ; ಇದನ್ನು ವಿಸರ್ಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬಿಂದು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವರ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಂಜನಗಳು ಕಕಾರದಿಂದ ಹಕಾರದವರೆಗೆ. ಅವು ಐದು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಅಕ್ಷರಗಳು: ಖ, ಘ, ಛ, ಝ, ಠ, ಢ, ಥ, ಧ, ಫ, ಭ. ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು, ಸಂಖ್ಯಾಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಅನುನಾಸಿಕಗಳು: ಙ, ಞ, ಣ, ನ, ಮ. ಇವು ಮೂಗಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಕ್ಷರಗಳು.

ಯೋಗವಾಹಗಳು: ಬಿಂದು, ವಿಸರ್ಗ, ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಧ್ಮಾನೀಯ.

ರ, ಡ, ಳ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು ವರ್ಣಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯಮಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅ, ಅನು, ಳ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ದೇಶೀಯ ರೂಪಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಟ, ಠ, ತ, ರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಳ ಬರುವ ಅಪಭ್ರಂಶ ರೂಪಗಳು ರೂಢಿಯಾಗಿವೆ.

ಕೆಲವು ಪದಗಳಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕೇಶಿರಾಜರು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಲ ಮತ್ತು ಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸರಿಯಾದ ರೂಪವನ್ನು ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಅಕ್ಷರಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಸ್ಥಾನಗಳು ಎಂಟು: ಕಂಠ, ಜಿಹ್ವಾಮೂಲ, ಉರಸ್ಸು, ತಾಲು, ಓಷ್ಠ, ನಾಸಿಕೆ, ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಂತ. ಇವುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.


 ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ 

 ಸೂತ್ರ 20 ರಿಂದ 40 ರವರಿಗೆ

೧. ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ವಿಂಗಡಣೆ

ವ್ಯಂಜನಗಳು: 'ಕ' ಕಾರದಿಂದ 'ಳ' ಕಾರದವರೆಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು.

 ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು: ಐದೈದು ಅಕ್ಷರಗಳ ೫ ವರ್ಗಗಳು (ಒಟ್ಟು ೨೫ ಅಕ್ಷರಗಳು: ಕ-ವರ್ಗದಿಂದ ಪ-ವರ್ಗದವರೆಗೆ).

 ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು: ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಕಡೆಯ ೯ ಅಕ್ಷರಗಳು (ಯ, ರ, ಲ, ವ, ಶ, ಷ, ಸ, ಹ, ಳ).

೨. ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಧಗಳು:

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 

 ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಗಳು: ಕಡಿಮೆ ಉಸಿರಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ವರ್ಗದ ಒಂದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಗಳು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕ್, ಚ್, ಟ್, ತ್, ಪ್ ಹಾಗೂ ಗ್, ಜ್, ಡ್, ದ್, ಬ್ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು: 

ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಸಿರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ವರ್ಗದ ಎರಡು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಖ್, ಛ್, ಠ್, ಥ್, ಫ್ ಹಾಗೂ ಘ್, ಝ್, ಢ್, ಧ್, ಭ್ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. 

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅನುನಾಸಿಕಗಳು: ಮುಖದ ಜೊತೆಗೆ ಮೂಗಿನ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ವರ್ಗದ ಐದನೆಯ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅನುನಾಸಿಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಙ್, ಞ್, ಣ್, ನ್ ಮತ್ತು ಮ್ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

3. ಯೋಗವಾಹಗಳು (೪): ಬಿಂದು ಅಥವಾ ಅನುಸ್ವಾರ, ವಿಸರ್ಗ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸ್ವರಾಂಗ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಜನಾಂಗಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಮೂಲತ: ಕನ್ನಡದವುಗಳಲ್ಲ, ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದವುಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಬಿಂದು ಮಾತ್ರ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಅನುನಾಸಿಕ ಪದಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ಬಿಂದು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ ಮತ್ತು ಉಪದ್ಮಾನೀಯಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

ಕನ್ನಡದ ಸ್ವಂತ ಅಥವಾ ದೇಶೀಯ ವರ್ಣಗಳು: ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿಲ್ಲದ 'ಎ', 'ಒ' ಹ್ರಸ್ವಗಳು, ರಳ, ಕುಳ, ಕ್ಷಳ ವರ್ಣಗಳು, ಕನ್ನಡದವೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಣಗಳು. ಇವು ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯಮಕಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ವರ್ಣಾವೃತ್ತಿಗೆ (ಅನುಪ್ರಾಸಕ್ಕೆ) ಬರುತ್ತವೆ.

 ಅನುನಾಸಿಕ-ಅನನುನಾಸಿಕ ಭೇದ: 'ಯ, ವ, ಲ' ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಅನುನಾಸಿಕ ಮತ್ತು ನಿರನುನಾಸಿಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳಿವೆ (ಉದಾ: ಮೇಯಿಸಿದಂ, ಬಯಕೆ).

ತದ್ಭವಗಳಲ್ಲಿ 'ಳ' ಕಾರದ ಆಗಮನ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಟ, ತ, ಠ, ರ ಹಾಗೂ ಲ ಕಾರಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ 'ಳ' ಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ (ಉದಾ: ಸ್ಪಟಿಕ > ಪಳಿಕು, ಘಟ > ಗಡಣ/ಗಳಿಗೆ, ಜಲ > ಜಳ).

೪. ಅಕ್ಷರಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ಥಾನಗಳು (ಸ್ಥಾನಪ್ರಕರಣ)

ಅಕ್ಷರಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲು ದೇಹದಲ್ಲಿ ೮ ಪ್ರಮುಖ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ:

 1. ಕೊರಲು (ಕಂಠ)

 2. ಜಿಹ್ವಾಮೂಲ (ನಾಲಿಗೆಯ ಬುಡ)

 3. ಉರಸ್ಸು (ಎದೆ)

 4. ತಾಲು (ಅಂಗುಳ)

 5. ಓಷ್ಠ (ತುಟಿ)

 6. ನಾಸಿಕ (ಮೂಗು)

 7. ಶಿರಸ್ಸು (ಮೂರ್ಧನ್ಯ - ತಲೆ)

 8. ದಂತ (ಹಲ್ಲು)


ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ -3


 ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ -3 

ಸೂತ್ರ : 41 ರಿಂದ 60 ರವರೆಗೆ 

೧. ಶುದ್ಧಗೆ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಧಗಳು 

ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯ ಸಾರ:

ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಶುದ್ಧಗೆ) ಐದು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

 1. ಸ್ವರಗಳು (ಅ, ಆ, ಇತ್ಯಾದಿ)

 2. ವರ್ಗಾಕ್ಷರಗಳು (ಕ, ಖ, ಗ, ಘ, ಙ ಇತ್ಯಾದಿ)

 3. ಅವರ್ಗಾಕ್ಷರಗಳು (ಯ, ರ, ಲ, ವ ಇತ್ಯಾದಿ)

 4. ಯೋಗವಾಹಗಳು (ಅನುಸ್ವಾರ, ವಿಸರ್ಗ ಇತ್ಯಾದಿ)

 5. ದೇಶೀಯ ಅಕ್ಷರಗಳು (ಕನ್ನಡದ್ದೇ ಆದ ಎ, ಒ, ಱ, ೞ, ಳ ಇತ್ಯಾದಿ)

೨. ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ವರ್ಣಮಾಲೆ

ಅಕ್ಷರಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ:

 ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವರಗಳು ೧೪, ವರ್ಗಾಕ್ಷರಗಳು ೨೫, ಅವರ್ಗಾಕ್ಷರಗಳು ೯ ಮತ್ತು ಯೋಗವಾಹಗಳು ೪ ಸೇರಿದರೆ ಒಟ್ಟು ೫೨ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳಾಗುತ್ತವೆ (ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ).

ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ೪೭ ಅಕ್ಷರಗಳು:

ಕನ್ನಡದ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೇಶೀಯ ಅಕ್ಷರಗಳಾದ ಎ, ಓ, ಱ, ೞ, ಳ ಎಂಬ ೫ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ; ಸಂಸ್ಕೃತದ ಋ, ೠ, ಶ, ಷ, ವಿಸರ್ಗ (ಃ), ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ, ಉಪದ್ಮಾನೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಳ ಎಂಬ ೧೦ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರೆ, ಅಚ್ಚಗನ್ನಡಕ್ಕೆ (ಶುದ್ಧ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ) ಒಟ್ಟು ೪೭ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

೩. ಧ್ವನಿಯ (ಶಬ್ದದ) ಉತ್ಪತ್ತಿ ವಿಧಾನ

ಧ್ವನಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ?:

 ನಮ್ಮ ಶರೀರವೇ ವಾದ್ಯ.

 ನಾಲಿಗೆಯೇ ಆ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಂಡ 

 ಜೀವಾತ್ಮನೇ ಅದನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಕರ್ತೃ (ವಾದಕ).

  ಆ ಆತ್ಮನ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಾತ್ಮಕವಾದ ಧ್ವನಿ (ಶಬ್ದ) ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

೪. ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ

 ವಿಭಕ್ತಿ: ಪದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕೊಡುವುದೇ ವಿಭಕ್ತಿ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಕೃತಿ: ಆ ಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇರುವುದೇ ಪ್ರಕೃತಿ (ನಾಮಪ್ರಕೃತಿ/ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಧಾತು).

 ಪದ: ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳೆರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಅದು 'ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

   ಉದಾಹರಣೆ ೧ (ನಾಮಪದ): ಮರ (ಪ್ರಕೃತಿ) + ಮ್ (ವಿಭಕ್ತಿ) = ಮರಂ.

    ಉದಾಹರಣೆ ೨ (ಕ್ರಿಯಾಪದ): ನೋಡು (ಧಾತು) + ಅರ್ (ಪ್ರತ್ಯಯ) = ನೋಡಿದರು.

೫. ಬಿಂದು, ದ್ವಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲ ದ್ವಿತ್ವಗಳ ವಿವರಣೆ

ಕನ್ನಡ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂದು (ಅನುಸ್ವಾರ) ಮತ್ತು ದ್ವಿತ್ವಗಳು (ಒತ್ತಕ್ಷರ) ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ:

 ನಿಜಬಿಂದು (ನಿತ್ಯ ಬಿಂದು): ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. (ಉದಾ: ಗಂಟು, ಅಡಂಗು, ತುಂಬು).

 ವಿಕಲ್ಪ ಬಿಂದು: ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂದು ಇರಲೂಬಹುದು, ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. (ಉದಾ: ಅಂಬೆ/ಅಬೆ, ಇಲಂಕಿದಂ/ಇಲುಕಿದಂ).

 ನಿಯತ ದ್ವಿತ್ವ: ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಒತ್ತಕ್ಷರ ಬರುವ ಪದಗಳು. (ಉದಾ: ಅಗ್ಗರಂ, ಕಲ್ಲಂ, ಕಟ್ಟೆ, ಒಪ್ಪಂ).

ಶಿಥಿಲ ದ್ವಿತ್ವ: ಹಗುರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳು. (ಉದಾ: ಅಗುಟ್ಟಿಂ, ನುಸುಳಂ, ಮುಗುಳಂ).

೬. ರೇಫ ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ಉಪಧೆ

 ಸರೇಫ ಪದಗಳು: 'ರ' ಕಾರದ (ರೇಫೆ) ಒತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರುವ ಪದಗಳು. (ಉದಾ: ಉರ್ದು, ಬಿರ್ದು, ಮರ್ದು, ತೀರ್ದಂ, ಪೋರ್ದಂ).

 ಗುರೂಪಧೆ: ಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರದ ಹಿಂದಿನ ಅಕ್ಷರವನ್ನು 'ಉಪಧೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗುರೂಪಧೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಉದಾ: ಆರ್ದಂ, ಸಾರ್ದಂ, ಪಾರ್ದಂ ಇಲ್ಲಿ 'ಆ', 'ಸಾ', 'ಪಾ' ಗುರುಗಳಾಗಿವೆ).

 ಶಿಥಿಲತ್ವ: ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚತುರ್ಥಿ ವಿಭಕ್ತಿಯ 'ಗೆ' ಪ್ರತ್ಯಯ ಅಥವಾ ಬಹುವಚನದ 'ಗಳ್' ಪ್ರತ್ಯಯ ಪರವಾದಾಗ) ರೇಫೆ ಹಾಗೂ ಳ ಕಾರಗಳಿಗೆ ಶಿಥಿಲತ್ವ (ಹಗುರ ಉಚ್ಚಾರಣೆ) ಬರುತ್ತದೆ. (ಉದಾ: ಎಸಟ್ಟೆ, ಮುಗುಳೆ).

 ೭. ಅಂತ್ಯವರ್ಣ ಲೋಪ ಮತ್ತು 'ದ' ಕಾರ ಲೋಪ

 ಅಂತ್ಯವರ್ಣ ಲೋಪ: ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ 'ವ' ಕಾರವು ವಿಕಲ್ಪವಾಗಿ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ (ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ).

   ಉದಾಹರಣೆ:* ನರವು, ನರಂ, ನೆರವು ನೆರಂ, ಬರವು, ಬರಂ, ನೊಳವು, ನೊಳು.

 'ದ' ಕಾರ ಲೋಪ: ನಿರ್ಧಾರಾರ್ಥದ 'ಅಲ್ಲದೆ' ಎಂಬ ಪದದ 'ದ' ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪವಾಗಿ ಲೋಪ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಷೇಧಾರ್ಥದ 'ಅಲ್ಲದು' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಲೋಪ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

   ಉದಾಹರಣೆ: 'ಗೊರವನಲ್ಲದೆ ಪೊಗಳೆನು' ಎಂಬುದು 'ಗೊರವನಲ್ಲ ಪೊಗಳೆನು' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.

೮. ವ್ಯಂಜನಾಂತ ಪದಗಳು

ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯ, ರ, ಲ, ಣ, ನ, ಳ, ಱ, ೞ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರವಿಲ್ಲದೆ (ವ್ಯಂಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೋಷ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

 ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ಕಯ್ (ಯ ಕಾರ), ನಾರ್ (ರ ಕಾರ), ಪಾಲ್ (ಲ ಕಾರ), ಕಣ್ (ಣ ಕಾರ), ಪೊನ್ (ನ ಕಾರ), ಮಿದುಳ್ (ಳ ಕಾರ), ಬಸಿಱ್ (ಱ ಕಾರ), ಬೀೞ್ (ೞ ಕಾರ).

೯. ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣದ ಪೀಠಿಕೆ

 ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು?: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಪರಸ್ಪರ (ಕಾಲವಿಲಂಬವಿಲ್ಲದೆ) ಕೂಡುವುದೇ ಸಂಧಿ. ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಸ್ವರವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಂಜನಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

   ಉದಾಹರಣೆ:* ಕೂರ್ತು + ಈವಂ = ಕೂರ್ತಿವಂ; ಜಾಣ್ + ಉಂಟು = ಜಾಣುಂಟು.

 ಸಂಧಿಯ ವಿಧಗಳು: ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಂಧಿಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

   1. ಪದಮಧ್ಯ ಸಂಧಿ (ಪ್ರಕೃತಿ-ಪ್ರತ್ಯಯ ಸಂಧಿ): ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಆಗುವ ಸಂಧಿ. (ಉದಾ: ಮಾತು + ಅಮ್ = ಮಾತಂ).

   2. ಪದಾಂತ್ಯ ಸಂಧಿ (ಪದಗಳ ಸಂಧಿ): ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪದಗಳು ಕೂಡುವಾಗ ಮೊದಲ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಸಂಧಿ. (ಉದಾ: ಅವನ + ಆಳನಂ = ಅವನಾಳನಂ).



ಕೇಶಿರಾಜನ 'ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ: ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದ


 ಕೇಶಿರಾಜನ 'ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ: ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದ 

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಚಾರ್ಯ ಗ್ರಂಥವಾದ ಕೇಶಿರಾಜನ 'ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ' ಗ್ರಂಥದ ಪೀಠಿಕಾಭಾಗದಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಅಧ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟು 342 ಸೂತ್ರಗಳ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಪೀಠಿಕಾ ಭಾಗ:

ಸೂತ್ರ ೧. ವಾಗ್ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ 

ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಗು ಎಂಬ ಐದೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳಾದ ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ ಮತ್ತು ಗಂಧಗಳನ್ನು ಕೇವಲ 'ಶಬ್ದ'ದ ಅಥವಾ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕವೇ ಕಿವಿಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವವಳು ಯಾವಳೋ ಯಾವಳು ನಿರ್ಮಲ ಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳವಳೋ , ಯಾವಳು ಲೋಕದ ಜನರಿಂದ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವವಳೋ, ಆ ವಾಗ್ದೇವಿ ಅಥವಾ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸೂತ್ರ ೨. ಕವಿಯ ಪರಿಚಯ 

ಯಾದವ ರಾಜರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರುವೂ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯೂ ಆದ 'ಸುಮನೋಬಾಣ'ನ ಮಗಳ ಮಗನೂ ಅಥವಾ ಆ ಕವಿ ಸುಮನೋಬಾಣನ ಮೊಮ್ಮಗನೂ, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಜ್ಞಾನಾನಂದ ಸ್ವರೂಪಿ 'ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ'ನ ಮಗನೂ ಆದ ಕವಿ ಕೇಶಿರಾಜನು ನಾನು.

ಸೂತ್ರ ೩. ಗ್ರಂಥದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ 

ಕರ್ಣಾಟಕ ಲಕ್ಷಣ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸು" ಎಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕರು ಅಥವಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳಲಾಗಿ ಅವರ ಆಶಯದಂತೆ, ನಾನು ಕರ್ಣಾಟಕ ಲಕ್ಷಣ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ‘ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು, ಕರ್ಣಾಟಕ ಲಕ್ಷಣ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಸೂತ್ರ ೪. ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ 

ಬುಧರು ಅಥವಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಆಲಿಸಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು-ದೋಷಗಳು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತಿದ್ದಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆ ತಿದ್ದಿ, ಇದು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಗ್ರಂಥವಾದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

 ಸೂತ್ರ 5 . ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳ ಆಧಾರ

ಗಜಗ, ಗುಣನಂದಿ, ಮನಸಿಜ, ಅಸಗ, ಚಂದ್ರಭಟ್ಟ, ಗುಣವರ್ಮ, ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಪೊನ್ನ, ಪಂಪ ಮತ್ತು ಸುಜನೋತ್ತಂಸ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗವೇ (ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳೇ) ಈ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಸೂತ್ರ 6. ವೃತ್ತಿಯ ರಚನೆಯ ಉದ್ದೇಶ

ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಬದಲಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಗೊಂದಲವಾಗಬಾರದೆಂದು, ಸೂತ್ರದ ನೈಜ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ವೃತ್ತಿಭಾಗವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಸೂತ್ರ 7. ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆ

ಪ್ರಕೃತಿ-ಪ್ರತ್ಯಯ, ಕರ್ತೃ-ಕರ್ಮ-ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ 'ಸಂಬಂಧ', ಪದಗಳ 'ಅರ್ಥ' ಅಥವಾ ಅಭಿಧೇಯ, ಆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಥವಾ ಶಕ್ಯಾನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಫಲ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು 'ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ'ವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸೂತ್ರ 8. ಗ್ರಂಥದ ಎಂಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ 

 ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಧಿ, ನಾಮ, ಸಮಾಸ, ತದ್ಧಿತ, ಆಖ್ಯಾತ, ಧಾತು, ಅಪಭ್ರಂಶ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಎಂಬ ಎಂಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇವೆ.

ಸೂತ್ರ 9. ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ

ಜೀವಾತ್ಮನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ (ಉಸಿರಿನ) ನೆರವಿನಿಂದ, ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಹಳೆಯ ಆಕಾರದಂತೆ ಶಬ್ದವೆಂಬ ದ್ರವ್ಯವು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಧವಳ ವರ್ಣವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆ ಶಬ್ದ ದ್ರವ್ಯದ ಕಾರ್ಯವೇ ನಾವು ಕೇಳುವ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ.

ಮಡಕೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಹೇಗೆ ಕಾರಣವೋ, ಹಾಗೆ ಅಕ್ಷರ ರೂಪದ ಶಬ್ದಗಳು ಹುಟ್ಟಲು ಶಬ್ದದ್ರವ್ಯವೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ದ್ರವ್ಯತ್ವವಿದೆ. (ಅದು ಒಂದು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತು). ಉಸಿರಾಟದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೂಲಕ ನಾಭಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಹಳೆಯ ಆಕಾರದಂತೆ ಶಬ್ದದ್ರವ್ಯವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಶಬ್ದವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸೂತ್ರ 10. ವ್ಯಾಕರಣದ ಅಂತಿಮ ಫಲ : ಮುಕ್ತಿ

ವ್ಯಾಕರಣದಿಂದ ಪದದ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಪದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅರ್ಥದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ; ಅರ್ಥದ ಅರಿವಿನಿಂದ ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಲೋಕದ ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ತತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಬಯಸುವ ಮುಕ್ತಿ (ಮೋಕ್ಷ) ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಇದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಫಲವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ವ್ಯಾಕರಣದಿಂದ ಪದಸಿದ್ಧಿ, ಪದಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಅರ್ಥ ಜ್ಞಾನ, ಅರ್ಥಜ್ಞಾನದಿಂದ ತತ್ವವಿಚಾರ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವು ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದೆಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕೇಶಿರಾಜ .

1. ಸಂಧಿಪ್ರಕರಣ

ಸೂತ್ರ 11 – ಭಾವಾರ್ಥ

ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೊದಲು ಅಕ್ಷರಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಕರಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅಕ್ಷರಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸೂತ್ರ 12 – ಭಾವಾರ್ಥ

'ಅಕ್ಕರ' ಮತ್ತು 'ವರ್ಣ' ಎಂಬ ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಅಕ್ಷರ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳೇ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಗುಡುಗು, ಮೇಘಗರ್ಜನೆ ಮುಂತಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧ್ವನಿಗಳು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲ.

ಸೂತ್ರ13 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ:

1. ಶ್ರಾವಣ ರೂಪ – ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳುವ ಧ್ವನಿ.

2. ಚಾಕ್ಷುಷ ರೂಪ – ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಲಿಪಿ.

ಧ್ವನಿ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಬರೆಯುವ ಲಿಪಿಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಗಬಹುದು.

ಸೂತ್ರ 14 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಭೂಮಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳ ಕ್ರಮ ಅದಿಂದ ಔವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸ್ವರಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವರಗಳು: ಅ, ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಎ, ಏ, ಐ, ಒ, ಓ, ಔ

ಸೂತ್ರ 15 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಳ (ḷ) ಮತ್ತು ಲ (l) ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ. ಕನ್ನಡ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮದಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ.

ಸೂತ್ರ 16 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಅ ದಿಂದ ಔವರೆಗೆ ಇರುವ ೧೪ ಸ್ವರಗಳು ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಸ್ವರಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ:

ಅ – ಆ

ಇ – ಈ

ಉ – ಊ

ಋ – ೠ

ಎ – ಏ

ಈ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೂತ್ರ 17 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳು ಸೇರಿದಾಗ:

ಹ್ರಸ್ವ + ಹ್ರಸ್ವ

ದೀರ್ಘ + ದೀರ್ಘ

ಇವುಗಳು ಸವರ್ಣ ಸಂಧಿ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ.

ಸೂತ್ರ 18 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಎ–ಏ ಮತ್ತು ಒ–ಓ ಇವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಸ್ವರಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೂತ್ರ 19 – ಭಾವಾರ್ಥ

ಸಮಾನ (ಸವರ್ಣ) ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ:

ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹ್ರಸ್ವ ಎಂದು,

ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ದೀರ್ಘ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ಅ → ಆ

ಇ → ಈ

ಉ → ಊ

ಋ → ೠ

ಎ → ಏ

ಒ → ಓ

ಸೂತ್ರ 20 : ಏ, ಐ, ಓ, ಔ ಎಂಬ ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಗುರು ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ, ಎರಡು ಮಾತ್ರೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹ್ರಸ್ವವೆಂದೂ, ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ದೀರ್ಘವೆಂದೂ ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಫ್ಲುತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೆ: ಏ, ಐ, ಓ, ಔ

ಇವು ಎರಡು ಸ್ವರಗಳು ಸೇರಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ವರಗಳು.

ಇವು ಸ್ವಭಾವತಃ ಗುರು (ದೀರ್ಘ) ಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ.

ಇವುಗಳಿಗೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಮಾತ್ರೆಗಳಿರಬಹುದು:

ಹ್ರಸ್ವ – 1 ಮಾತ್ರೆ

ದೀರ್ಘ – 2 ಮಾತ್ರೆ

ಪ್ಲುತ – 3 ಮಾತ್ರೆ

ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ?

ಸ್ವರಗಳ ಸಂಧಿಯಿಂದ ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಅ + ಇ ಏ

ಅ + ಏ ಐ

ಅ + ಉ ಓ

ಅ + ಓ ಔ

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ನಿಜ + ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ = ನಿಜೇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ

ಜ್ಯ + ಏಕಾಕ್ಷರ = ಜ್ಯೈಕಾಕ್ಷರ

ವಿದಿತ + ಉಭಯಕರ್ತೃಕ = ವಿದಿತೋಭಯಕರ್ತೃಕ

ವಿದಿತ + ಓಕಾರ = ವಿದಿತೌಕಾರ

ಮಾತ್ರೆ ಎಂದರೇನು?

ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಲವನ್ನು ಮಾತ್ರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಮಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರ:

ಹ್ರಸ್ವ 1 ಮಾತ್ರೆ

ದೀರ್ಘ 2 ಮಾತ್ರೆ

ಪ್ಲುತ 3 ಮಾತ್ರೆ

ಪ್ರಯೋಗ

ಭು – ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ

ಭೂ – ಎರಡು ಮಾತ್ರೆ

ಭೋ… – ಮೂರು ಮಾತ್ರೆ (ಪ್ಲುತ)

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ:

ಕು

ಕೂ

ಕ್ಕೂ …

ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹ್ರಸ್ವ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಪ್ಲುತ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

1. ಏ, ಐ, ಓ, ಔ ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳು.

2. ಇವು ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ಸಂಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

3. ಇವು ಸ್ವಭಾವತಃ ಗುರು (ದೀರ್ಘ) ಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ.

4. ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ 1, 2 ಅಥವಾ 3 ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲ ಇರಬಹುದು.

5. ಮಾತ್ರೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹ್ರಸ್ವ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಪ್ಲುತ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೆನಪಿಡಿ

ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳು – ಏ, ಐ, ಓ, ಔ

ಅ + ಇ = ಏ

ಅ + ಏ = ಐ

ಅ + ಉ = ಓ

ಅ + ಓ = ಔ

ಹ್ರಸ್ವ = 1 ಮಾತ್ರೆ

ದೀರ್ಘ = 2 ಮಾತ್ರೆ

ಪ್ಲುತ = 3 ಮಾತ್ರೆ

ಸೋಮವಾರ, ಜೂನ್ 29, 2026

ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯಿಂದ ಮಾನವೀಯತೆಯೆಡೆಗೆ! 'ಊರ ಒಳಗಣ ಬಯಲು' ಕಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Dr. Vinaya Nayak



ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯಿಂದ ಮಾನವೀಯತೆಯೆಡೆಗೆ! 'ಊರ ಒಳಗಣ ಬಯಲು' ಕಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Dr. Vinaya Nayak
 
ಕಥೆಗಾರರ ಪರಿಚಯ:
ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಕಾವ್ಯ, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ, ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರಹಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಕನ್ನಡಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ವಿನಯಾ ನಾಯಕ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಕೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ವಿನಯಾ ಅವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಮಟಾ ತಾಲೂಕಿನ ನಾಡು ಮಾಸ್ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೮ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಫಿಲ್. ಹಾಗೂ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಕಾಸದ ಘಟ್ಟಗಳು" ಎನ್ನುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (ಪಿಎಚ್.ಡಿ.) ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಸವಣೂರು, ನರಗುಂದ, ಅಳ್ನಾವರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ದಾಂಡೇಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಹಲವಾರು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
 ಕವನ ಸಂಕಲನ: ಬಾಯಾರಿಕೆ, ನೂರು ಗೋರಿಯ ದೀಪ, ಹಸಬಿ.
ಕಥಾ ಸಂಕಲನ: ಊರು ಒಳಗಣ ಬಯಲು, ಉರಿ.
 ವಿಮರ್ಶೆ: ಮುಕ್ತಾಕಕ್ಕ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಕ್ಕ.
 ಸಂಪಾದನೆ: ತೆಂಕಣ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಸಂಕಥನ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ.
 ಅಂಕಣ ಬರಹ: ಅನುದಿನದ ದಂದುಗ (ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ), ಉಡಿಯಕ್ಕಿ (ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ವಿನಯಾ ಅವರ ಕಥೆ-ಕವನ ಬರಹಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಂಗಳೂರು, ಕುವೆಂಪು, ದಾವಣಗೆರೆ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿಯ (Undergraduate/B.A.) ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯಗಳಾಗಿರುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇವರ ಅಮೋಘ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಊರು ಒಳಗಣ ಬಯಲು’ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಸಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಪು.ತಿ.ನ. ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಾರಂಗಮಠ ದತ್ತಿ ಬಹುಮಾನ, ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಎಚ್. ವಿ. ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ದತ್ತಿ ಬಹುಮಾನ, ಲಂಕೇಶ್ ಕಥಾ ಬಹುಮಾನ, ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾವ್ಯ ಬಹುಮಾನ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
ಕಥೆಯ ಕುರಿತು (ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆಶಯ):
ಪ್ರಸ್ತುತ ‘ಊರ ಒಳಗಣ ಬಯಲು’ ಎನ್ನುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಡಾ. ವಿನಯಾ ಅವರ ‘ಊರ ಒಳಗಣ ಬಯಲು’ ಎಂಬ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಕೃತಿಯಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಒಟ್ಟು ೧೨ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಊರ ಒಳಗಣ ಬಯಲು’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕಥೆಯು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಷಾಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು; ಕೊಂಕಣಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.
 ‘ಊರ ಒಳಗಣ ಬಯಲು’ ಎನ್ನುವುದು ಶರಣೆ ಬೊಂತಾದೇವಿಯವರ** ವಚನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು. ಇದು ಜಾತಿ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇರುವ ದೇವರ (ಶಿವನ) ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಆಗಿದ್ದು, ಡಾ. ವಿನಯಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಕೃತಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯವೊಂದರ ಒಳಗಿನ ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂವೇದನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಸಮಾಜವನ್ನು ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಕೃತಿಗೆ ಬೆನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಕೆ. ವಿ. ನಾರಾಯಣ ಅವರು:
"ಅನುಭವಗಳು ನೆನಪುಗಳಾದಾಗ ಅವು ಮಾಯದ ಗಾಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಗಾಯ ಮಾಯ್ದರೆ ಅದರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುವಾಗ ದೊರಕುವ ಹಿತ ಈ ತೆರೆದ ಗಾಯಗಳಿಂದ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಎಂದೂ ನಿನ್ನೆಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿನಯಾ ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಕಥೆಗಳು ಇಂತಹ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೈ ತಳೆದಿದೆ. ಈ ಹೊತ್ತಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇಣುಕುವ ನಿನ್ನೆಗಳು, ಕಳೆದು ಹೋದದ್ದರ ಅಸಹನೀಯತೆಯನ್ನು ಗಾಢವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ ಇಂದಿನ ಬದುಕನ್ನೂ ರಾಡಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುವಂತಿದೆ"ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ (ಬಂಕಿಕ್ಕೊಡ್ಲ, ಅಡಿಗೋಣ, ಹೊಸದೀಪುರ) ಮತ್ತು ಅರೆಪಟ್ಟಣ (ಗೋಕರ್ಣ, ಅಂಕೋಲಾ, ಭಟ್ಕಳ), ನಗರ (ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕಾರವಾರ) ಹಾಗೂ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘ಊರು ಒಳಗಣ ಬಯಲು’ಎನ್ನುವುದು ಊರಿನ ಒಳಗಿದ್ದೂ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಅಥವಾ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನು ಫಾದರ್, ಸುಧಾಕರ-ರೀಟಾ, ನಾಗೇಶ, ಹೊನ್ನಪ್ಪಗೌಡ, ಹಾಜಿಸಾಬ, ಮದೀನಾ, ಮಾಸ್ತರ ಸಾಯಬ, ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮೊದಲಾದವರ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಊರಿನ ‘ಬಯಲು’ವಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿನ ಆಂತರಿಕ ಬಯಲುಗಳ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಒಳನೋಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳು, ಕಳೆದುಹೋದ ಕಾಲದ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಗಾಯಗಳ ನೋವು ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾಕರನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಈ ಕಥೆ ಬಲವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದು ಡಾ. ವಿನಯಾ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಥೆ: ಸುಧಾಕರನ ಮರುಪಯಣ 
ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ ಸುಧಾಕರ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಗಂಗಾವಳಿ ತೀರದ ‘ಅಮ್ಮೋರ’ ಗುಡಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದಿದ್ದ. ಕರಾವಳಿಯ ಆ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳ ನೆನಪುಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ರೀಟಾ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಮೀಯಿಸುತ್ತಾ, ಅನಾಥಳಾಗಿದ್ದ ತನಗೆ ಆಸರೆಯಾದ ಸುಧಾಕರನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಗೋಕರ್ಣದ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಊರಿನ ಗುಡ್ಡದ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯ, ಈಗ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕನಾಗಿರುವ ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ ಎದುರಾದ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ ಹಳೆಯ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳ ಸುರುಳಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು.
ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಟ್ಕಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಮು ಗಲಭೆಯ ಕರಾಳ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಊರಿನ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮಾತಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿ ಸುಧಾಕರನೂ ದೀಪಯಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೇರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಂದಲೆ ನಡೆಸಲು ಹೋಗಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿ ರಫೀಕನ ಅಂಗಡಿ ಮುರಿದುಬಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ತನ್ನದೇ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಒಳನುಗ್ಗಿದಾಗ ಭಯದಿಂದ ಜಡೆ ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವತಿ ಮದೀನಾ ‘ಛೋಡದೋ ಭಯ್ಯಾ’ (ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಣ್ಣ) ಎಂದು ಕೂಗಿದ ದನಿ ಸುಧಾಕರನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅಂದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸತಾಯಿಸುವ ಈ ಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗ ಧರ್ಮವಲ್ಲ ಎಂದು ನಾಗೇಶ ಮಾತ್ರ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಸುಧಾಕರ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ.
ಈಗ ಅದೇ ಗುಡಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಾಗೇಶನ ಕೈಯಿಂದ ತಾಯಿಯ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆದ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ತಾನು ಬದಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಹಿರಿಯ ಮುದುಕ ಹೊನ್ನಪ್ಪಗೌಡ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟು, ಮನೆಯವರ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದ.
ಕೊನೆಗೆ ಸುಧಾಕರ ಮರಳಿ ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಹತ್ತಿದಾಗ, ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಸುಧಾಕರನ ಕೈಗಿಟ್ಟು ‘ಭಯ್ಯಾ, ಈ ಕೂಸನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಡಿ’ ಎಂದಳು. ಅವಳ ಆ ಒಂದು ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಅಂದು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಪಾಪವೆಲ್ಲ ತೊಳೆದುಹೋದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಹಿಂಸೆಯ ಹಾದಿ ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯ ಬದುಕಿಗೆ ಮರಳಿದ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರುವಂತೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಆಶಯ:
ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ತುಳಿದ ಯುವಕನೊಬ್ಬನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಮರುಮಾನವೀಕರಣ (Remanization). ಇದು ಈ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಆಶಯ.
 ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು: ಸುಧಾಕರ (ನಾಯಕ), ರೀಟಾ (ಪತ್ನಿ), ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ (ಅರ್ಚಕ/ಗೆಳೆಯ), ಮದೀನಾ (ಗಲಭೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತೆ).
 ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ/ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಗಂಗಾವಳಿ ತೀರದ ಭಾಷಾ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ.
 ಸಂಕೇತ: ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ 'ಭಯ್ಯಾ' ಎಂಬ ಪದ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ತಿರುಳು (Theme / Summary)
ಈ ಕಥೆಯು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಕೋಮು ಗಲಭೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಜಾಗೃತಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಯುವಕನೊಬ್ಬ, ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹನಶೀಲ, ಪ್ರೇಮಮಯಿ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಥೆಯ ಮೂಲ ತಿರುಳು.
ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (Critical Analysis)
೧. ಧರ್ಮಾಂಧತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಜಾಗೃತಿ:
ಯುವಪ್ರಾಯದ ಸುಧಾಕರ ಊರಿನ ಸ್ವಾರ್ಥಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಕೋಮು ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಜನರ ಮಾತಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಗಲಭೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವತಿ ಮದೀನಾ ತನಗಾದ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ‘ಛೋಡದೋ ಭಯ್ಯಾ’ (ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಣ್ಣ) ಎಂದು ಕೂಗಿದಾಗ ಸುಧಾಕರನ ಒಳಗಿನ ಕಟು ಧರ್ಮಾಂಧತೆ ಕರಗಿ, ಆತನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತದೆ.
೨. ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿ:
ಸುಧಾಕರನ ಹೆಂಡತಿ ರೀಟಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದವಳು. ಅವಳ ಮನೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಗೋಕರ್ಣದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ, ಗಣಪತಿ ಫೋಟೋಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಯೇಸುವಿನ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಾತೀತ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ಸಿಗುವುದು ಇಂತಹ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸರೆಯಿಂದಲೇ ಹೊರತು ಹಿಂಸೆಯಿಂದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
೩. ಋಣ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಧಾನ (Reconciliation):
ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಊರಿಗೆ ಬಂದ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಗೆಳೆಯ ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ನಾಗೇಶ ಅಂದು ಸುಧಾಕರನ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಇಂದು ಅವನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಊರಿನ ಹಿರಿಯ ಮುದುಕ ಹೊನ್ನಪ್ಪಗೌಡ ಕೂಡ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಕಂಡು ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಿನೊಂದಿಗೆ, ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಋಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಮಡಿಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
೪. 'ಭಯ್ಯಾ' (ಅಣ್ಣ) ಪದದ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ:
ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಸುಧಾಕರನ ಕೈಗಿಟ್ಟು ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಒಂದು ಪದ ಸುಧಾಕರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಕರಾಳ ನೆನಪಿನ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಮದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಮದೀನಾ ಹೆದರಿ ಕೂಗಿದ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ದನಿ, ಇಂದು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಆಗಿ ಬದಲಾದಾಗ ಸುಧಾಕರನ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು **ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ
ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಕ್ಯ (Conclusion):
"ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯ ಹಾದಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸ್ವಂತ ಊರಿನಿಂದಲೇ ಪರದೇಶಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತರಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಥೆಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ."
ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ 'ಸುಧಾಕರನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಮರುಮಾನವೀಕರಣ' (Remanization) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆ:
ಕೋಮು ಗಲಭೆಯ ಕರಾಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿಂಸೆ, ಆ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಹಂಬಲಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಯಕ ಸುಧಾಕರನು ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಒಬ್ಬ ಸಹನಶೀಲ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಕಥೆಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು):
 ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಯುವಪ್ರಾಯ:
   ಸುಧಾಕರ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಕೋಮು ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಜನರ (ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ರಾಮು ಇತ್ಯಾದಿ) ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂಬ ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ದೀಪಯಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೇರಿಯ ದಾಂದಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಯುವಜನತೆ ಹೇಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
 ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಜಾಗೃತಿ (ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್):
   ಗಲಭೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವತಿ ಮದೀನಾಳ ಜಡೆ ಹಿಡಿದು ಎಳೆದಾಗ, ಆಕೆ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಗಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಭಯದಿಂದ ‘ಛೋಡದೋ ಭಯ್ಯಾ’ (ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಣ್ಣ) ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಒಂದು ಕರೆ ಸುಧಾಕರನ ಒಳಗಿದ್ದ ಕಟು ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕತಂಗಿಯರಿಲ್ಲದ ಅವನಿಗೆ ಯಾರೋ ಕಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಂತಾಗಿ, ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಬರುತ್ತಾನೆ.
 ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಊರು ಬಿಡುವುದು:
   ಗಲಭೆಯ ನಂತರ ಗೆಳೆಯರೆಲ್ಲ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವಾಗ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ವಾಕರಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಆತನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಗೆಳೆಯ ನಾಗೇಶ ಗುಣಗನ ತರಾಟೆಯ ಮಾತುಗಳು ಅವನ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುತ್ತವೆ. ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಆತ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರನ್ನು, ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೂರದ ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
 ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸರೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ:
   ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ರೀಟಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಬದುಕೆಂದರೆ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವರ ಫೋಟೋಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
 ಮರುಸಂಧಾನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ:
   ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಊರಿಗೆ ಬಂದು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಾಗ, ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯ ನಾಗೇಶ ಮತ್ತು ಮುದುಕ ಹೊನ್ನಪ್ಪಗೌಡ ಆತನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಪರಿಚಿತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಸುಧಾಕರನ ಕೈಗಿಟ್ಟು ‘ಭಯ್ಯಾ’ (ಅಣ್ಣ) ಎಂದು ಕರೆದಾಗ ಆತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಗಾಯ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ದನಿ, ಇಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಆಗಿ ಬದಲಾದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹೀಗೆ ಕಥೆಗಾರರು ಸುಧಾಕರನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಮನುಷ್ಯನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ತಪ್ಪು ಹಾದಿ ತುಳಿದರೂ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ದಾರಿಗೆ ಮರಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು 'ಭಯ್ಯಾ' ಎಂಬ ಪದದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆ:
ಈ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ/ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಪದ ಇಡೀ ಕಥೆಯ ತಿರುಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು):
 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ:
   ಕಥೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಭಾಗದ ಹವ್ಯಕ ಅಥವಾ ಕೋಟ ಶೈಲಿಯ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *ಮನಿ (ಮನೆ), ಕಾನು (ಕಾಡು), ಹೂರು (ಊರು), ಫೇಸಿಕೆ (ಹರಕೆ/ಪ್ರಾರ್ಥನೆ), ತಾರಿ (ದೋಣಿ ದಾಟುವ ಜಾಗ)* ಇತ್ಯಾದಿ. ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ, ಹಂಚಿನ ಮನೆಗಳು, ತೆಂಗಿನ ತೋಟಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ.
 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
   ಊರಿನ ‘ಅಮ್ಮೋರ’ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಾಲಿ ಪೂಜೆ, ದೀಪಯಾತ್ರೆ, ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ತೇರು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ದ್ವೇಷದ ವಿಷ ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
 'ಭಯ್ಯಾ' ಪದದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮಹತ್ವ:
   ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಭಯ್ಯಾ’ (ಅಣ್ಣ) ಎಂಬ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಪದವು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ:
 1. ಭಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಂದನದ ಸಂಕೇತ: ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವತಿ ಮದೀನಾ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಧಾಕರನನ್ನು ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಕೋಮು ಹಿಂಸೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯದ ನಡುವೆಯೂ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ಹುಡುಕುವ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧದ ಆರ್ತನಾದವಾಗಿದೆ.
 2. ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಕೊಂಡಿ: ಆ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ದನಿ ಸುಧಾಕರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ದನಿಯೇ ಆತನನ್ನು ಹಿಂಸೆಯ ಹಾದಿಯಿಂದ ದೂರ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ.
 3. ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಮುಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ: ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ಯಾವುದೇ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ‘ಭಯ್ಯಾ, ಈ ಕೂಸು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಡಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎರಡನೇ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕರೆ ಸುಧಾಕರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಾಳ ನೆನಪಿನ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಮದ್ದಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕರಾವಳಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸರ ಕಥೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದರೆ, ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪದವು ಧರ್ಮ-ಜಾತಿಗಳ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ‘ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧ’ ಹಾಗೂ ‘ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯ’ದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಟಿಪ್ಪಣಿ ರೂಪದ (Short Notes)ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ೧. ಪಾತ್ರ ಪರಿಚಯ: ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ
 ಹಿನ್ನೆಲೆ: ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ ಸುಧಾಕರನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯ. ತಂದೆ ಶೇಷ ಗುಣಗನ ತರುವಾಯ ‘ಅಮ್ಮೋರ’ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕನಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡವನು. ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಜರ್ ಬಿ.ಎ. ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ.
 ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ/ಪಾತ್ರದ ಮಹತ್ವ: ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಗಲಭೆ ನಡೆದಾಗ ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯ ಅಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಏಕೈಕ ನರಪಿಳ್ಳೆ ನಾಗೇಶ. ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ರಾಮುವಿನಂತಹ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳ ಮಾತಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಅಂದು ಕಟುವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವನು ನಾಗೇಶನೇ. "ಯಾವ ದೇವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸತಾಯಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ? ದೇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ತೆವಲು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ" ಎಂದು ಧರ್ಮದ ನೈಜ ಅರ್ಥವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದ ಧೀಮಂತ ಪಾತ್ರ ಇವನದು.
 ಸಂದೇಶ: ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಊರಿಗೆ ಮರಳಿದ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸದೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದೇವಿಯ ಪ್ರಸಾದ ನೀಡಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮೂಲಕ ನಾಗೇಶನ ಪಾತ್ರವು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕತೆ, ನ್ಯಾಯಪರತೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.
೨. ಪಾತ್ರ ಪರಿಚಯ: ರೀಟಾ
 ಹಿನ್ನೆಲೆ: ರೀಟಾ ಸುಧಾಕರನ ಪತ್ನಿ. ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅನಾಥೆ.
 ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ/ಪಾತ್ರದ ಮಹತ್ವ: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರೀಟಾ, ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಚರ್ಚ್ ಹಾಗೂ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಮನೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಗೋಕರ್ಣದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿಯ ಫೋಟೋ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಂಡ ಸುಧಾಕರ ತನಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಹರಕೆಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಆತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬರಲಿ ಎಂದು ಎರಡೂ ದೇವರಿಗೂ ಕೈಮುಗಿದು ಹರಕೆ ಹೊರುತ್ತಾಳೆ.
 ಸಂದೇಶ: ರೀಟಾಳ ಪಾತ್ರವು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತಾತೀತ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬದುಕು ಸಿಗುವುದು ಇವಳ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸರೆಯಿಂದಲೇ.
೩. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 'ಮದೀನಾ' ಮತ್ತು ಗಲಭೆಯ ಕಹಿ ನೆನಪು
 ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಭಟ್ಕಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಲಭೆಯ ಬಿಸಿ ಸುಧಾಕರನ ಊರಿಗೂ ತಟ್ಟಿದಾಗ, ದೀಪಯಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೇರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸುಧಾಕರ ಹಾಜಿಸಾಬನ ಮಗಳಾದ ಮದೀನಾಳ ಮನೆಗೆ ದಾಂದಲೆ ಮಾಡಲು ನುಗ್ಗುತ್ತಾನೆ.
 ಘಟನೆಯ ಮಹತ್ವ: ಸುಧಾಕರ ಮದೀನಾಳ ಜಡೆ ಹಿಡಿದು ಎಳೆದಾಗ, ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಗಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ‘ಛೋಡದೋ ಭಯ್ಯಾ’ (ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಣ್ಣ) ಎಂದು ದೈನ್ಯತೆಯಿಂದ ಆರ್ತನಾಧ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಕ್ಕತಂಗಿಯರಿಲ್ಲದ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಆ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಕಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನೊಳಗಿನ ಧರ್ಮಾಂಧತೆ ಕರಗಿ, ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
 ಸಂದೇಶ: ಈ ಘಟನೆಯೇ ಸುಧಾಕರನ ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು (Turning Point). ಇದು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಿಂಸೆ ಎಷ್ಟು ಕ್ರೂರವಾದುದು ಮತ್ತು ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
೪. ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ: ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಂಗ ಮತ್ತು 'ಭಯ್ಯಾ' ಪದದ ಧ್ವನಿ
 ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಊರಿನಿಂದ ಮರಳಿ ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಹತ್ತಿದ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿದ ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಸಿಗುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಸುಧಾಕರನ ಕೈಗಿಟ್ಟು ‘ಭಯ್ಯಾ, ಈ ಕೂಸು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಡಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ.
 ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮಹತ್ವ: ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಪದ ಇಡೀ ಕಥೆಯ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದೀನಾ ಭಯದಿಂದ ಕೂಗಿದ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ದನಿ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಗಾಯವಾಗಿ ಕಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕರೆದ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಆತನ ಹಳೆಯ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಮದ್ದಾಗುತ್ತದೆ.
 ಸಂದೇಶ: ಈ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಂಗವು ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯ, ಮಾನವೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Short Answers)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಸುಧಾಕರ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಯಾವ ಊರಿಗೆ, ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದನು?
 ಉತ್ತರ: ಸುಧಾಕರ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಗಂಗಾವಳಿ ತೀರದ ‘ಅಮ್ಮೋರ’ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ, ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಹರಕೆ ತೀರಿಸಲು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಸುಧಾಕರನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರೇನು ಮತ್ತು ಅವಳು ಎಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು?
 ಉತ್ತರ: ಸುಧಾಕರನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು ರೀಟಾ. ಅವಳು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ‘ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ’ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ರೀಟಾಳ ಮನೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ದೇವತೆಗಳ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದವು?
 ಉತ್ತರ: ರೀಟಾಳ ಮನೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಗೋಕರ್ಣದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ, ಗಣಪತಿಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಶಿಲುಬೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಯೇಸುವಿನ ಪುಟ್ಟ ಮೂರ್ತಿ ಇತ್ತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಧಾಕರ ಯಾರ ಮನೆಗೆ ದಾಂದಲೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದನು?
 ಉತ್ತರ: ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಧಾಕರನು ತನ್ನದೇ ಊರಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಹಾಜಿಸಾಬರ ಮಗಳಾದ ‘ಮದೀನಾ’ಳ ಮನೆಗೆ ದಾಂದಲೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಸುಧಾಕರ ಜಡೆ ಹಿಡಿದು ಎಳೆದಾಗ ಮದೀನಾ ಏನೆಂದು ಕೂಗಿದಳು?
 ಉತ್ತರ: ಸುಧಾಕರ ತನ್ನ ಜಡೆ ಹಿಡಿದು ಎಳೆದಾಗ ಮದೀನಾಳ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಆಕೆ, ‘ಛೋಡದೋ ಭಯ್ಯಾ’ (ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಣ್ಣ) ಎಂದು ದೈನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಗಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ‘ಅಮ್ಮೋರ’ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯ ಯಾರು?
 ಉತ್ತರ: ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯ ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ. ಆತ ತಂದೆಯ ನಂತರ ಆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕನಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: ಅಂದು ಗಲಭೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಬೈದು ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿದವನು ಯಾರು?
 ಉತ್ತರ: ಬಿ.ಎ. ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಸುಧಾಕರನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯ ನಾಗೇಶ ಗುಣಗ ಅಂದು ಆತನ ಧರ್ಮಾಂಧತೆಯ ನಡೆಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಬೈದು ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ಊರಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿಯುವಾಗ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಹಿರಿಯ ಮುದುಕ ಯಾರು?
 ಉತ್ತರ: ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿಯುವಾಗ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಹಿರಿಯ ಮುದುಕ ಹೊನ್ನಪ್ಪಗೌಡ. ಆತ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಕಂಡು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ಸುಧಾಕರನಿಗೆ ಏನೆಂದು ಹೇಳಿದಳು?
 ಉತ್ತರ: ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿದ ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಸುಧಾಕರನ ಕೈಗಿಟ್ಟು, ‘ಭಯ್ಯಾ, ಈ ಕೂಸು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಡಿ’ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦: ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಭಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಪದ ಏನನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ‘ಭಯ್ಯಾ’ (ಅಣ್ಣ) ಎಂಬ ಪದವು ಧರ್ಮ-ಜಾತಿಗಳ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ಮಾನವೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.









ಭಾನುವಾರ, ಜೂನ್ 28, 2026

ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕವನಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು



ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕವನಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

 ಕವಿ ಪರಿಚಯ

 ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ (೧೯೪೪ – ೨೦೨೫)

ಎಚ್.ಎಸ್.ವಿ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದ ಹೊದಿಗೆರೆ ಸಣ್ಣಭೀರಪ್ಪ ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹೊದಿಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕವಿ, ಕತೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ಅಂಕಣಕಾರ, ಅನುವಾದಕ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರ ‘ಪರಿವೃತ್ತ’ (೧೯೬೮) ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ‘ಒಣ ಮರದ ಗಿಳಿಗಳು’, ‘ಸಿಂದಬಾದನ ಆತ್ಮಕಥೆ’, ಮತ್ತು ‘ಭೂಮಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಕಾಶ್’ ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ‘ಬಾನಸವಾಡಿಯ ಬೆಂಕಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪುಷ್ಪಪ್ರಿಯ ಮತಾಂತರ’ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಇವರು ೮೫ನೆಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಮೇ ೩೦, ೨೦೨೫ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

೧. ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!

ತಿರುಳು: ‘ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!!’ ೧೬ರ ಹರಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣಿನ ಭಾವನೆ, ತಳಮಳ, ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವನ. ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗೊಂದಲ, ಸಂತೋಷ, ದುಃಖ, ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಂತಹ ಭಾವನೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕವನವು ಸೊಗಸಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹದಿಹರೆಯದವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಪಡುವ ಪಾಡು ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಹದಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣು ತನ್ನ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಯೋಚಿಸುವುದು, ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವ – ಹೀಗೆ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಈ ಕವನ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಗುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನವಾಗುವುದು, ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹದಿಹರೆಯದವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮದುವೆಯ ಕನಸುಗಳು ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆಗಳು. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ “ಯಾರ ಮದುವೆ ದಿಬ್ಬಣವೇ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು” ಎಂಬ ಸಾಲು, ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡುವ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ಹದಿನಾರರ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಹುಚ್ಚು ಮನಸ್ಸು. ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ನಗುವ ಅದು ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಮೌನವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ. ಹದಿನಾರರ ಹುಚ್ಚು ಮನಸ್ಸು ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆ. ಸೀರೆಯ ಸೆರಗು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹಠ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಹಠ ಮಾಡುವ ಕೂದಲು ಸರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಬೇಸರಿಸುವುದು, ಸೀರೆಯ ನೆರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಅವಳು ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಹೋದಳು. ಕೆನ್ನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪಾಗಿದೆಯೇ, ತುಟಿಯ ಬಣ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವಳ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ನಗುತ್ತಾ ಅವಳನ್ನು ಛೇಡಿಸುತ್ತದೆ. ಎದೆ ತುಂಬ ಕವಲೊಡೆದ ಹಸಿರು, ಕವಲೊಡೆದ ನೋವು, ಎಷ್ಟೋ ಹೆಸರುಗಳು. ಯಾರೋ ಮದುವೆ ದಿಬ್ಬಣ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಳು.

೨. ‘ನೀರು ತಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ’

 ತಿರುಳು: ಈ ಕವನವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಆಳ ಎರಡೂ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ತಿರುಳು:

   ಸರಳತೆಯೇ ಸೌಂದರ್ಯ: ಕವಿತೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಲುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಆಳವಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸರಳವಾದ ಹಾಡಿಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತಹ ವಿಶಾಲವಾದ ತಾಳವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಜೀವನ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದರೊಳಗೆ ಮಹತ್ವದ ಆಳವಿರುತ್ತದೆ.

   ಪ್ರೀತಿಯ ಶಾಶ್ವತತೆ: ಕವನವು ಜೀವನದ ಅನೇಕ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವುಗಳು ನಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾರುವಾಗ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬೀಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಈ ವೈರುಧ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕವಿಯ ಆಶಯವೇನೆಂದರೆ, ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕು ಉಳಿದಿರುವಂತೆ, ನಾವು ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರೀತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು.

 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಆಳ ಇರಲಿ. ಸರಳ ಗೀತೆಗೆ ತಾರೆಗಳ ಲಯ ಇರಲಿ. ಸುವಾಸನೆ ಕೈಜಾರಿದರೂ ಹೂವು ನಗಲಿ. ಹಕ್ಕಿ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾರಲಿ. ಕಾಣದ ಊರಿಗೆ ಕೂಡ ಕಾಲುದಾರಿಯ ಹಾದಿ ಇರಲಿ. ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಷ್ಟು ಬಾರಿ ದೃಷ್ಟಿ ಒದಗಲಿ. ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕಿರುವ ರೀತಿ, ನಾವು ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೂ ಉಳಿದಿರಲಿ ಪ್ರೀತಿ. ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಆಳ ಇರಲಿ. ಸರಳ ಗೀತೆಗೆ ತಾರೆಗಳ ಲಯ ಇರಲಿ.

೩. ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ

 ತಿರುಳು: ಈ ಕವನವು ಜೀವನದ ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವನದಲ್ಲಿನ ಬೀಳುಮರವು ಕವಿ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಎಲೆಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಬಂಧಗಳು, ನೆನಪುಗಳು) ಶಿಶಿರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಮರಳಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವನದ ವಿಷಾದಕರ ಹಾದಿಯಲ್ಲೂ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸುವ ಹಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೆರಳಿಲ್ಲದ ದಾರಿ, ಮೋಡವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ, ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲದ ಮುಗಿಲು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ನಿರಾಶೆ, ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

   ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನ: ಕವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಳಿಗಣ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಕೊಡಲಿ ರೂಪಕಗಳು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವಿನಾಶ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲು, ನಮ್ಮ ಮೂಲವಾದ ಬೇರುಗಳತ್ತ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳತ್ತ ಮರಳಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕವನಗಳು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುಮರ “ಬನ್ನಿ ನನ್ನ ಎಲೆಗಳೇ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದ ಪತ್ರಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ತಲುಪದವೇ ಇಲ್ಲವೇ? ಗುರಿ ತಪ್ಪದವೇ ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಹಾದಿಗಳು, ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ. ಆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲ. ಆಕಾಶವೆಂಬ ಮರದಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉದುರುತ್ತವೆ, ಚಿಕ್ಕ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ? ಹಳಿಗಣ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಿಗಳ ಮೊನಚನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಸುತ್ತಾಡುವರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಮರದ ಬುಡವನ್ನು ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಡಿಯುವ ಮೊದಲು ತಾಯಿ ಬೇರಿನ ತವರು ಮನೆಗೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಬನ್ನಿ.

೪. ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ

 ತಿರುಳು: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ” ಕವಿತೆಯು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಸರಳ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾಗುವ ಮೋಡ, ಇತರರಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಆಕಾಶ, ನೆರಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೊಂಗೆ ಮರ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ಕಮಲ ಮತ್ತು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ನದಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಮಾದರಿ. ಕವಿಯು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ, ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳಂತೆ ತಾನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಇತರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಉಪಕಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕವನವು ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಇರುವುದು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ಸಾವಿರಾರು ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾದ ಮೋಡದಂತೆ, ಇರುವ ಹಾಗೆ ಬದುಕಬೇಕು. ನಿಟ್ಟುಸಿರು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡಿ, ಬೆಳಕಿನ ಉಂಡೆಯನ್ನಾಗಿಸಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಬಿಟ್ಟ ಹೇಗೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಬಾಳುವಂತೆ ಕರುಣಿಸು ಗುರುವೇ. ತಾನು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬರುವವರಿಗೆ ತಂಪಾದ ನೆರಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳಿರುವ ಹೊಂಗೆ ಮರವು ಹೇಗೆ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ದಾಟಿಸು ಗುರುವೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ. ತಾನು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಮಲದ ಹೂವು ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಹೇಗೆ ತಾಯ್ತನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ದಾಟಿಸು ಗುರುವೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ. ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳೆಗಳು ನಗುವಂತೆ ನೀರುಣಿಸಿ, ಹಾಲುತುಂಬಿದ ತೆನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ತುಂಬಿ, ನದಿಯು ಹೇಗೆ ದೂರದ ನೀಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸು, ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ.

ಹತ್ತು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಮತ್ತು “ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ” ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಯೌವನದ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ? ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಎಚ್.ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶ ಮೂರ್ತಿಯವರ “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನವು ಹದಿನಾರರ ಯೌವನದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಗುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನಕ್ಕೆ ಜಾರುವುದು, ಸೀರೆ, ಕನ್ನಡಿಯಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ಕೂಡ ತನ್ನನ್ನೇ ಛೇಡಿಸುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು ಯೌವನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ, ಯುವ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ‘ಎದೆ ತುಂಬ ಕವಲೊಡೆದ ಹಸಿರು, ಕವಲೊಡೆದ ನೋವು, ಎಷ್ಟೋ ಹೆಸರುಗಳು’ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಆಂತರಿಕ ನೋವು, ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಯಾರೋ ಮದುವೆ ದಿಬ್ಬಣ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಳು’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನದ ನಡುವಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹಾಗೂ ಸಹಜವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಇನ್ನು, “ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ” ಕವನವು ಯೌವನದಾಚೆಗಿನ ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಳ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀರು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಳವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಜೀವನ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಗಹನವಾದ ಅರ್ಥವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವು ತನ್ನ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ನಗಲಿ, ಹಕ್ಕಿ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾರಲಿ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ‘ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಷ್ಟು ಬಾರಿ ದೃಷ್ಟಿ ಒದಗಲಿ’ ಎಂಬುದು ಜೀವನದ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಹೊಸ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಬರಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. “ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕಿರುವ ರೀತಿ, ನಾವು ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೂ ಉಳಿದಿರಲಿ ಪ್ರೀತಿ” ಎಂಬ ಸಾಲು ಕವನದ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರವೂ ಪ್ರೀತಿ, ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕವನಗಳು ಯೌವನದ ಗೊಂದಲಮಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳವರೆಗಿನ ಮಾನವ ಬದುಕಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕವಿತಾರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಮತ್ತು “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ? ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಕವನವು ಒಂದು ವಿಷಾದದ ಮತ್ತು ನೈರಾಶ್ಯದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಬೀಳುಮರವನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆಸೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೇತ. ‘ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದ ಪತ್ರಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೂ ತಲುಪದವೇ’ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದ ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಆಶಯಗಳು ತಲುಪದೆ ಹೋಗಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಭರವಸೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಹಳಿಗಣ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರು’ ಎಂಬುದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳ, ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಅಸೂಯೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು (ತಾಯಿ ಬೇರು) ಕತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕವನವು ನೈರಾಶ್ಯ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ, ‘ತಾಯಿ ಬೇರಿನ ತವರು ಮನೆಗೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಬನ್ನಿ’ ಎಂಬ ಆಹ್ವಾನದ ಮೂಲಕ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮರಳುವ ಒಂದು ಆಶಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

“ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನವು ಮೇಲಿನ ಕವನದ ನೈರಾಶ್ಯಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಜೀವನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕ ಕವನ. ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾದ ಮೋಡ, ತನ್ನೊಳಗಿನ ಹೊತ್ತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಾಗಿ ಉರುಳಿಸುವ ರಾತ್ರಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನೆರಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹೊಂಗೆಮರ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗುವ ಕಮಲ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವಜಲ ನೀಡುವ ನದಿ – ಈ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಕಗಳು ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಗುರು’ ಎಂಬುದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಮೂಡಿಸಲಿ ಎಂದು ಕವಿಯು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ ತೊರೆದು’ ಎಂಬುದು ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿಸರ್ಗದಂತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಕವನವು ಮಾನವನ ದುಃಖ ಮತ್ತು ನೈರಾಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ” ಕವನವು ಅದೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಶಾವಾದ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಬದುಕುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕವನಗಳು ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನೈಜ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕವಿ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಗುತ್ತಾ, ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಮೌನಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಗೊಂದಲಗಳ ನಡುವಿನ ಸೆಳೆತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆ, ಕೇಶ, ಮತ್ತು ಮೇಕಪ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ‘ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ನಗುತ್ತಾ ಅವಳನ್ನು ಛೇಡಿಸುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಸಾಲು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ, ಯುವ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನದೇ ನೋವು, ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವುದು, ಯೌವನದ ಅಮಾಯಕವಾದ ತುಡಿತಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಯಾವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ನಿಸರ್ಗದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಜೀವನದ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

 ಮೋಡ: ಮಳೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಹಗುರವಾಗುವ ಮೋಡದಂತೆ, ಮನುಷ್ಯ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸಾವಿರಾರು ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿರಬೇಕು.

 ರಾತ್ರಿ: ತನ್ನೊಳಗಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾ ತಾನೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲೂ ಮರೆಯಾಗುವ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ, ನಾವು ಕೂಡ ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

 ಹೊಂಗೆಮರ: ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತಂಪಾದ ನೆರಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೊಂಗೆಮರವು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

 ಕಮಲ: ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ, ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಮಲದ ಹೂವು, ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

 ನದಿ: ತಾನು ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸಿ, ಇತರರಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವ ನದಿ, ಸ್ವಂತದ ಲಾಭ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕವಿಯು, ಜೀವನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಹದಿನಾರರ ಮನಸ್ಸು ಯಾವುದರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ?

   ಉತ್ತರ: ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: “ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ” ಕವನದಲ್ಲಿ ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಿದೆಯೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಆಳವಿದೆಯೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಏನು ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಬೆಳಕು ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಕವನದಲ್ಲಿ “ಬೀಳುಮರ” ಏನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ತನ್ನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ಆಕಾಶದಿಂದ ಉದುರುತ್ತಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ಎಂದು ಕವಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಚಿಕ್ಕ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲೂ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ಎಂದು ಕವಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾದದ್ದು ಯಾವುದು?

   ಉತ್ತರ: ಮೋಡ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ಯಾವ ಮರ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೆರಳು ಕೊಡುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ಹೊಂಗೆ ಮರ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗುವುದು ಯಾವುದು?

   ಉತ್ತರ: ಕಮಲದ ಹೂವು.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦: ಕಮಲವು ಯಾವುದರಿಂದ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ತಾಯ್ತನದಿಂದ.


ಮಾಯಾ ಲೋಕ – ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ | 1, 5, 8 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು | BA ಕನ್ನಡ ಪರೀಕ್ಷಾ ನೋಟ್ಸ್

ಮಾಯಾ ಲೋಕ – ಕೆ.ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂಟು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳು ಹುಂಡುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಉತ್ತರ: ಕೆ...