ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅನುವಾದ
ಸಂಧಿಪ್ರಕರಣ – :2
ಬಿಂದು (ಅನುಸ್ವಾರ): ಸೊನ್ನೆಯಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆ; ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಬಿಂದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಸರ್ಗ (ಃ): ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆ; ಇದನ್ನು ವಿಸರ್ಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬಿಂದು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವರ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ವ್ಯಂಜನಗಳು ಕಕಾರದಿಂದ ಹಕಾರದವರೆಗೆ. ಅವು ಐದು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಅಕ್ಷರಗಳು: ಖ, ಘ, ಛ, ಝ, ಠ, ಢ, ಥ, ಧ, ಫ, ಭ. ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು, ಸಂಖ್ಯಾಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಅನುನಾಸಿಕಗಳು: ಙ, ಞ, ಣ, ನ, ಮ. ಇವು ಮೂಗಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಕ್ಷರಗಳು.
ಯೋಗವಾಹಗಳು: ಬಿಂದು, ವಿಸರ್ಗ, ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ ಮತ್ತು ಉಪಧ್ಮಾನೀಯ.
ರ, ಡ, ಳ ಮುಂತಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು ವರ್ಣಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯಮಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅ, ಅನು, ಳ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ದೇಶೀಯ ರೂಪಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಟ, ಠ, ತ, ರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಳ ಬರುವ ಅಪಭ್ರಂಶ ರೂಪಗಳು ರೂಢಿಯಾಗಿವೆ.
ಕೆಲವು ಪದಗಳಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕೇಶಿರಾಜರು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಲ ಮತ್ತು ಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸರಿಯಾದ ರೂಪವನ್ನು ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಅಕ್ಷರಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಸ್ಥಾನಗಳು ಎಂಟು: ಕಂಠ, ಜಿಹ್ವಾಮೂಲ, ಉರಸ್ಸು, ತಾಲು, ಓಷ್ಠ, ನಾಸಿಕೆ, ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಂತ. ಇವುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ
ಸೂತ್ರ 20 ರಿಂದ 40 ರವರಿಗೆ
೧. ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ವಿಂಗಡಣೆ
ವ್ಯಂಜನಗಳು: 'ಕ' ಕಾರದಿಂದ 'ಳ' ಕಾರದವರೆಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು.
ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು: ಐದೈದು ಅಕ್ಷರಗಳ ೫ ವರ್ಗಗಳು (ಒಟ್ಟು ೨೫ ಅಕ್ಷರಗಳು: ಕ-ವರ್ಗದಿಂದ ಪ-ವರ್ಗದವರೆಗೆ).
ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು: ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಕಡೆಯ ೯ ಅಕ್ಷರಗಳು (ಯ, ರ, ಲ, ವ, ಶ, ಷ, ಸ, ಹ, ಳ).
೨. ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಧಗಳು:
ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಗಳು: ಕಡಿಮೆ ಉಸಿರಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ವರ್ಗದ ಒಂದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಗಳು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕ್, ಚ್, ಟ್, ತ್, ಪ್ ಹಾಗೂ ಗ್, ಜ್, ಡ್, ದ್, ಬ್ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು:
ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಸಿರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ವರ್ಗದ ಎರಡು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಖ್, ಛ್, ಠ್, ಥ್, ಫ್ ಹಾಗೂ ಘ್, ಝ್, ಢ್, ಧ್, ಭ್ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅನುನಾಸಿಕಗಳು: ಮುಖದ ಜೊತೆಗೆ ಮೂಗಿನ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ವರ್ಗದ ಐದನೆಯ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅನುನಾಸಿಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಙ್, ಞ್, ಣ್, ನ್ ಮತ್ತು ಮ್ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
3. ಯೋಗವಾಹಗಳು (೪): ಬಿಂದು ಅಥವಾ ಅನುಸ್ವಾರ, ವಿಸರ್ಗ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸ್ವರಾಂಗ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಜನಾಂಗಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಮೂಲತ: ಕನ್ನಡದವುಗಳಲ್ಲ, ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದವುಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಬಿಂದು ಮಾತ್ರ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಅನುನಾಸಿಕ ಪದಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ಬಿಂದು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ ಮತ್ತು ಉಪದ್ಮಾನೀಯಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ಕನ್ನಡದ ಸ್ವಂತ ಅಥವಾ ದೇಶೀಯ ವರ್ಣಗಳು: ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿಲ್ಲದ 'ಎ', 'ಒ' ಹ್ರಸ್ವಗಳು, ರಳ, ಕುಳ, ಕ್ಷಳ ವರ್ಣಗಳು, ಕನ್ನಡದವೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಣಗಳು. ಇವು ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯಮಕಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ವರ್ಣಾವೃತ್ತಿಗೆ (ಅನುಪ್ರಾಸಕ್ಕೆ) ಬರುತ್ತವೆ.
ಅನುನಾಸಿಕ-ಅನನುನಾಸಿಕ ಭೇದ: 'ಯ, ವ, ಲ' ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಅನುನಾಸಿಕ ಮತ್ತು ನಿರನುನಾಸಿಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳಿವೆ (ಉದಾ: ಮೇಯಿಸಿದಂ, ಬಯಕೆ).
ತದ್ಭವಗಳಲ್ಲಿ 'ಳ' ಕಾರದ ಆಗಮನ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಟ, ತ, ಠ, ರ ಹಾಗೂ ಲ ಕಾರಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ 'ಳ' ಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ (ಉದಾ: ಸ್ಪಟಿಕ > ಪಳಿಕು, ಘಟ > ಗಡಣ/ಗಳಿಗೆ, ಜಲ > ಜಳ).
೪. ಅಕ್ಷರಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ಥಾನಗಳು (ಸ್ಥಾನಪ್ರಕರಣ)
ಅಕ್ಷರಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲು ದೇಹದಲ್ಲಿ ೮ ಪ್ರಮುಖ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ:
1. ಕೊರಲು (ಕಂಠ)
2. ಜಿಹ್ವಾಮೂಲ (ನಾಲಿಗೆಯ ಬುಡ)
3. ಉರಸ್ಸು (ಎದೆ)
4. ತಾಲು (ಅಂಗುಳ)
5. ಓಷ್ಠ (ತುಟಿ)
6. ನಾಸಿಕ (ಮೂಗು)
7. ಶಿರಸ್ಸು (ಮೂರ್ಧನ್ಯ - ತಲೆ)
8. ದಂತ (ಹಲ್ಲು)
ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ