ಕಗ್ಗ 5.
ದೇವರೆಂಬುದದೇನು ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ಗವಿಯೆ? ।
ನಾವರಿಯಲಾರದೆಲ್ಲದರೊಟ್ಟು ಹೆಸರೆ? ॥
ಕಾವನೊರ್ವನಿರಲ್ಕೆ ಜಗದ ಕಥಯೇಕಿಂತು? ।
ಸಾವು ಹುಟ್ಟುಗಳೆನು? - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೫ ॥
ಡಿ.ವಿ.ಜಿಯವರ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮುಕ್ತಕವಿದು. ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ದೇವರೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಜಗದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಈ ಕಗ್ಗ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಸರಳ ಭಾವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುವ, ನಂಬುವ 'ದೇವರು' ಎನ್ನುವುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ಒಂದು ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ಗುಹೆಯೇ? ಅಂದರೆ, ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಕತ್ತಲಾವರಿಸಿದ ರಹಸ್ಯವೇ?ಅಥವಾ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಅಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ, ನಾವು ಅರಿಯಲಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಅಜ್ಞಾತ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ನಾವೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಹೆಸರೇ 'ದೇವರು'? ಒಂದು ವೇಳೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಯುವ, ರಕ್ಷಿಸುವ ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಕ (ದೇವರು) ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದಾದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕಥೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿ ಏಕಿಷ್ಟು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದೆ? ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏಕಿಷ್ಟು ನೋವು, ಅನ್ಯಾಯ, ಕಷ್ಟಗಳು ತುಂಬಿವೆ? ಹಾಗಾದರೆ ಈ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳ ರಹಸ್ಯವಾದರೂ ಏನು?
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರು ಈ ಮುಕ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಿಜ್ಞಾಸುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ದೇವರು ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನ ಅಜ್ಞಾನದ ಬಂಡವಾಳವೇ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಶಕ್ತಿಯೇ? ಲೋಕ ರಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳು ಏಕಿರಬೇಕು? ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ಚಕ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು? ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಓದುಗನನ್ನು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡದೆ, ಪರಮ ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಡಿವಿಜಿ ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ತೋರಿದ್ದಾರೆ.
ಒಗಟೆಯೇನೀ ಸೃಷ್ಟಿ? ಬಾಳಿನರ್ಥವದೇನು? ।
ಬಗೆದು ಬಿಡಿಸುವರಾರು ಸೊಜಿಗವನಿದನು? ॥
ಜಗವ ನಿರವಿಸಿದ ಕೈಯೊದಾದೊಡೇಕಿಂತು ।
ಬಗೆಬಗೆಯ ಜೀವಗತಿ? - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೬ ॥
ಡಿ. ವಿ. ಜಿಯವರ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ಈ ಮುಕ್ತಕವು ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ, ನಿಗೂಢವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಸರಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಈ ಸೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಜಗತ್ತು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಒಗಟೆಯೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಜೀವನದ ಅರ್ಥವಾದರೂ ಏನು? ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು (ಸೊಜಿಗವನ್ನು) ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವವರು ಯಾರು? ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಕೈ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಹೀಗೇಕೆ?
ವಿಧವಿಧವಾದ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವನದ ದಾರಿಗಳು (ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು) ಏಕಿರಬೇಕು?
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರು ಈ ಮುಕ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
1. ಸೃಷ್ಟಿ ಒಂದು ಒಗಟು: ಕಣ್ಣೆದುರು ಕಾಣುವ ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಒಗಟಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಗಳು—ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಈ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ಅಥವಾ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವವರು ಯಾರು? ಎಂಬ ಹಂಬಲ ಇಲ್ಲಿದೆ.
2. ಒಂದೇ ಮೂಲ, ಭಿನ್ನ ದಾರಿಗಳು: ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಭಗವಂತ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ತರಹ ಏಕಿದೆ? ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಸುಖ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ದುಃಖ; ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಸಿರಿತನ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಬಡತನ; ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜೀವಿಗಳು, ಅವುಗಳದ್ದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ಬದುಕು. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಒಬ್ಬನೇ ಆದಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರ ಜೀವಗತಿ (ಜೀವನದ ಹಾದಿ) ಒಂದೇ ತರ ಇರಬೇಕಿತ್ತಲ್ಲವೇ? ಆದರೆ ಹೀಗೇಕೆ ತಾರತಮ್ಯ ಅಥವಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇದೆ?
ಸಾರಾಂಶ:
ಮಾನವನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಬಡಿತಟ್ಟುವ ಕವಿತೆ ಇದು. ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಬದುಕಿನ ಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಈ ಬದುಕಿನ ಒಗಟನ್ನು "ಮಂಕುತಿಮ್ಮ"ನ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಬದುಕಿಗಾರ್ ನಾಯಕರು, ಏಕನೊ ಅನೇಕರೋ? ।
ವಿಧಿಯೊ ಪೌರುಷವೊ ಧರುಮವೊ ಅಂಧಬಲವೋ? ॥
ಕುದುರುವುದೆಂತು ಈಯವ್ಯವಸ್ಥ್ರೆಯ ಪಾಡು? ।
ಅದಿಗುದಿಯೆ ಗತಿಯೇನೋ? - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೭ ॥
ಡಿವಿಜಿಯವರ ‘ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ’ದ ಈ ೭ನೇ ಪದ್ಯವು ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ, ನಿಗೂಢವಾದ ಗೊಂದಲವೊಂದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಆಟವನ್ನು ಕುರಿತು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನೇ ಚುಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರ ಸರಳ ಭಾವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಈ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ನಾಯಕರು ಯಾರು? ಆ ಸೂತ್ರಧಾರಿ ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದಾನೋ ಅಥವಾ ಹಲವರಿದ್ದಾರೋ? ಬದುಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹಣೆಬರಹವೇ (ವಿಧಿ)? ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನವೇ (ಪೌರುಷವೇ)? ಜಗತ್ತಿನ ನೈತಿಕ ನಿಯಮವೇ (ಧರ್ಮವೇ)? ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕುರುಡು ಶಕ್ತಿಯೇ (ಅಂಧಬಲವೇ)? ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಬದುಕಿನ ಗೊಂದಲಮಯ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದಿಗಾದರೂ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (ಸ್ಥಿರತೆಗೆ) ಬರುವುದೇ ಹೇಗೆ? ಹೀಗೆ ಸದಾ ಗೊಂದಲ, ಆತಂಕ ಹಾಗೂ ಒಳಗಿನ ತಳಮಳದಲ್ಲೇ (ಅದಿಗುದಿ) ಬೇಯುತ್ತಿರುವುದೇ ನಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಗತಿಯೇ?
ಭಾವಾರ್ಥದ ಆಳ:
ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಆದರೆ ಗೊಂದಲಮಯವಾದ ರಂಗಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಬಹುದು, ಶ್ರಮ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸೋಲಾಗಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾರು?
1. ವಿಧಿ: ಎಲ್ಲವೂ ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರುವ ಹಣೆಬರಹದ ಆಟವೇ?
2. ಪೌರುಷ: ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿ, ಕಷ್ಟಪಡುವ ಛಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟವರೆಲ್ಲರೂ ಏಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
3. ಧರ್ಮ: ನಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯ-ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಸುವ ನೈತಿಕ ನಿಯಮವೇ ಬದುಕಿನ ಸೂತ್ರಧಾರಿಯೇ?
4. ಅಂಧಬಲ: ಅಥವಾ ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮವೇ ಇಲ್ಲವೇ? ಎಲ್ಲವೂ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಕುರುಡು ಶಕ್ತಿಯ ಆಟವೇ?
ಈ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಈ 'ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ'ಯನ್ನು ಕಂಡು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಳಮಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಅದಿಗುದಿ). ಕವಿಯು ಈ ಪದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಸಹಜವಾದ ಈ ಅಂತರಂಗದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ನಿರಾಶಾವಾದವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಜಿಜ್ಞಾಸು ಮನಸ್ಸೊಂದು ಪಡುವ ಹಂಬಲವಾಗಿದೆ.
ಕ್ರಮವೊಂದು ಲಕ್ಷ್ಯವೊಂದುಂಟೇನು ಸೃಷ್ಟಿಯಲಿ? ।
ಭ್ರಮಿಪುದೇನಾಗಾಗ ಕರ್ತೃವಿನ ಮನಸು? ॥
ಮಮತೆಯುಳ್ಳವನಾತನಾದೊಡೀ ಜೀವಗಳು ।
ಶ್ರಮಪಡುವುವೇಕಿಂತು? - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೮ ॥
ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅವರ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ಈ ೮ನೇ ಪದ್ಯವು ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಹಸ್ಯ, ಭಗವಂತನ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ದುಃಖದ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಸರಳ ಭಾವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಮ (System/Order) ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಗುರಿ (Goal/Purpose) ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆ ಕರ್ತೃವಿನ (ದೇವರ ಪ್ರಕೃತಿಯ) ಮನಸ್ಸು ಆಗಾಗ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆಯೇ? (ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತದೆಯೇ?) ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ, ಮಮತೆ ಉಳ್ಳವನೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವನದೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಈ ಜೀವಗಳು (ಮನುಷ್ಯರು ಸೇರಿದಂತೆ) ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಷ್ಟ, ನೋವು ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು?
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಈ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನ ಸನಾತನ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ತಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇವರು ದಯಾಮಯಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಲಹುವವನು. ಆದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಟಿಯು ಅನುಭವಿಸುವ ದುಃಖ, ಸಾವು, ನೋವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮೂಡುವ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಧ್ವನಿಸಿದ್ದಾರೆ:
೧. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಜಗತ್ತು ಒಂದು ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದೆಯೇ? ದೇವರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ತಪ್ಪುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಯೇ?
೨. ಕಾರುಣ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಸಂಶಯ: ದೇವರು ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಮತೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಜೀವಿಗಳು ದಿನನಿತ್ಯ ಹಸಿವು, ರೋಗ, ಬಡತನ, ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆಗಳಿಂದ ನರಳುವುದನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸುತ್ತಾನೆ?
ಇದು ಕೇವಲ ದೇವರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕರಗುವ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬನ ಅಂತರಂಗದ ಮಥನವಾಗಿದೆ.
ಈ ಪದ್ಯದ ಕುರಿತು ಯಾವುದಾದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಬೇಕೇ, ಅಥವಾ ಕಗ್ಗದ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಬೇಕೇ?
