ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ 'ಕಾನೂರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ': ಒಂದು ಆಳವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ ಕಾದಂಬರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಕಾನೂರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ' (1936), ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗಗಳೆರಡನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಸ್ತಾವೇಜು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಳವಾದ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಬಿಂದುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಪತನ ಹಾಗೂ ಪರಿವರ್ತನೆ
ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಲೆನಾಡು. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ (Feudal) ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಪತನ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಯುಗದ ಉದಯವನ್ನು.
ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೋಷಣೆ: ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮನೆತನವು ಅಂದಿನ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರ. ಈ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗುತ್ತಿ, ಸಿಂಗಾರಿ, ಪಿಚಂಡಿ ಮುಂತಾದವರ) ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ.
ಮೌಢ್ಯ ಮತ್ತು ಕಂದಾಚಾರ: ಕಾನೂರಿನ ಬದುಕು ದೆವ್ವ-ಭೂತಗಳ ನಂಬಿಕೆ, ಮಾಟ -ಮಂತ್ರ, ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ಕಗ್ಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದುದನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ, ಅನಾವೃಷ್ಟಿ, ಮಲೇರಿಯಾದಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಜನ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಬದಲು ದೈವಿಕ ಕೋಪವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಿ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಬಿರುಗಾಳಿ: ಕಾದಂಬರಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ನಗರದ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗಾಳಿ ಮಲೆನಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಅಹಂಕಾರದ ಪತನದೊಂದಿಗೆ, ಶೋಷಿತ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡುವುದನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯಾಗದೆ, ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ.
೨. ಪಾತ್ರಗಳ ಅಂತರಂಗದ ದ್ವಂದ್ವ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ (ಕೇವಲ ಒಳ್ಳೆಯವರು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟವರು) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳು ರಕ್ತ-ಮಾಂಸದ, ತಪ್ಪು-ಒಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ನೈಜ ಮನುಷ್ಯರು.
ಸುಬ್ಬಮ್ಮ - ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪತನದ ರೂಪಕ: ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೂರ ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ, ಅವಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲಿಪಶು. ಮುದುಕ ಚಂದ್ರಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಗೆ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಅವಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಟ್ಟ ಆಸೆಗಳು, ಅಧಿಕಾರದ ಹಪಾಹಪಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಶ್ಯಾಮಯ್ಯನಂತಹ ಧೂರ್ತರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಅವಳು ಪತನದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಬದುಕು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಅತಿರೇಕದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಚಂದ್ರಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ - ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯ: ಇವನು ಹಳೆಯ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಮಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ. ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸಲು ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನರಕವಾಗಿಸುವ ಇವನ ಪಾತ್ರ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಇವನ ಸಾವು ಹಳೆಯ ಕ್ರೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಹೂವಯ್ಯ - ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಪ್ರಕಾಶ: ಇವನು ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ವಿಶ್ವಮಾನವ' ತತ್ವದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗ. ವಿವೇಕಾನಂದರ ವೇದಾಂತ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದವನು. ಇವನು ಮದ್ಯಪಾನ, ಜೂಜು ಮತ್ತು ಮೌಢ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸೀತಾಳ ಮೇಲಿನ ಇವನ ಪ್ರೇಮ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕವಲ್ಲ, ಅದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೂವಯ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಯಕನಲ್ಲ; ಅವನಲ್ಲೂ ಅತಿಯಾದ ಆದರ್ಶವಾದದ ಗೊಂದಲಗಳಿವೆ.
ರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸೀತಾ: ರಾಮಯ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿ ಒದ್ದಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುವಕನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದರೆ, ಸೀತಾ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸಹನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
೩. ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ಶೈಲಿ (Eco-Criticism)
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಕೇವಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಚಿತ್ರಣವಲ್ಲ; ಅದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಟ್ಟು ಬದುಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಜಡ-ಚೇತನ ಶಕ್ತಿ. ಇಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಎಕೋ-ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಂ' (Eco-Criticism) ಎನ್ನಬಹುದು.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ರೂಪ: ಕಾನೂರಿನ ದಟ್ಟ ಕಾಡು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳು, ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆ ಕೇವಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಮನವಿಲ್ಲಿನ ದರ್ಶನ: ಹೂವಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ 'ದರ್ಶನ' ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಹಂ ಅನ್ನು ಮರೆತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಶಾಂತಿ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
೪. ಇಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯ
1936ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಕೃತಿ, ಇಂದಿನ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಓದುಗನಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕಾಣಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:
ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸೀತಾಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಅಂದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತೋ, ಇಂದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಚರ್ಚಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ: ಅಂದು ಕುವೆಂಪು ಅವರು ವರ್ಣಿಸಿದ ಅಖಂಡ ಮಲೆನಾಡು ಇಂದು ನಗರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸದಿದ್ದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡು (ಮಲೆನಾಡಿನ ಉಪಭಾಷೆ) ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಕನ್ನಡ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿ, ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಕೃತಿ ಇದು.
ಮುಕ್ತಾಯ:
'ಕಾನೂರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ' ಕೇವಲ ಕಾನೂರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲದ ಆಸೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಪತನ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ಕಥೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಓದಬೇಕಾದ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:
