ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕವನಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕವನಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

 ಕವಿ ಪರಿಚಯ

 ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ (೧೯೪೪ – ೨೦೨೫)

ಎಚ್.ಎಸ್.ವಿ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದ ಹೊದಿಗೆರೆ ಸಣ್ಣಭೀರಪ್ಪ ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹೊದಿಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕವಿ, ಕತೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ಅಂಕಣಕಾರ, ಅನುವಾದಕ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರ ‘ಪರಿವೃತ್ತ’ (೧೯೬೮) ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ‘ಒಣ ಮರದ ಗಿಳಿಗಳು’, ‘ಸಿಂದಬಾದನ ಆತ್ಮಕಥೆ’, ಮತ್ತು ‘ಭೂಮಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಕಾಶ್’ ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ‘ಬಾನಸವಾಡಿಯ ಬೆಂಕಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪುಷ್ಪಪ್ರಿಯ ಮತಾಂತರ’ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಇವರು ೮೫ನೆಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಮೇ ೩೦, ೨೦೨೫ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

೧. ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!

ತಿರುಳು: ‘ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!!’ ೧೬ರ ಹರಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣಿನ ಭಾವನೆ, ತಳಮಳ, ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವನ. ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗೊಂದಲ, ಸಂತೋಷ, ದುಃಖ, ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಂತಹ ಭಾವನೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕವನವು ಸೊಗಸಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹದಿಹರೆಯದವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಪಡುವ ಪಾಡು ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಹದಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣು ತನ್ನ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಯೋಚಿಸುವುದು, ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವ – ಹೀಗೆ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಈ ಕವನ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಗುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನವಾಗುವುದು, ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹದಿಹರೆಯದವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮದುವೆಯ ಕನಸುಗಳು ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆಗಳು. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ “ಯಾರ ಮದುವೆ ದಿಬ್ಬಣವೇ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು” ಎಂಬ ಸಾಲು, ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡುವ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ಹದಿನಾರರ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಹುಚ್ಚು ಮನಸ್ಸು. ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ನಗುವ ಅದು ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಮೌನವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ. ಹದಿನಾರರ ಹುಚ್ಚು ಮನಸ್ಸು ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆ. ಸೀರೆಯ ಸೆರಗು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹಠ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಹಠ ಮಾಡುವ ಕೂದಲು ಸರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಬೇಸರಿಸುವುದು, ಸೀರೆಯ ನೆರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಅವಳು ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಹೋದಳು. ಕೆನ್ನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪಾಗಿದೆಯೇ, ತುಟಿಯ ಬಣ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವಳ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ನಗುತ್ತಾ ಅವಳನ್ನು ಛೇಡಿಸುತ್ತದೆ. ಎದೆ ತುಂಬ ಕವಲೊಡೆದ ಹಸಿರು, ಕವಲೊಡೆದ ನೋವು, ಎಷ್ಟೋ ಹೆಸರುಗಳು. ಯಾರೋ ಮದುವೆ ದಿಬ್ಬಣ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಳು.

೨. ‘ನೀರು ತಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ’

 ತಿರುಳು: ಈ ಕವನವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಆಳ ಎರಡೂ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ತಿರುಳು:

   ಸರಳತೆಯೇ ಸೌಂದರ್ಯ: ಕವಿತೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಲುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಆಳವಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸರಳವಾದ ಹಾಡಿಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತಹ ವಿಶಾಲವಾದ ತಾಳವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಜೀವನ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದರೊಳಗೆ ಮಹತ್ವದ ಆಳವಿರುತ್ತದೆ.

   ಪ್ರೀತಿಯ ಶಾಶ್ವತತೆ: ಕವನವು ಜೀವನದ ಅನೇಕ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವುಗಳು ನಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾರುವಾಗ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬೀಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಈ ವೈರುಧ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕವಿಯ ಆಶಯವೇನೆಂದರೆ, ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕು ಉಳಿದಿರುವಂತೆ, ನಾವು ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರೀತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು.

 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಆಳ ಇರಲಿ. ಸರಳ ಗೀತೆಗೆ ತಾರೆಗಳ ಲಯ ಇರಲಿ. ಸುವಾಸನೆ ಕೈಜಾರಿದರೂ ಹೂವು ನಗಲಿ. ಹಕ್ಕಿ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾರಲಿ. ಕಾಣದ ಊರಿಗೆ ಕೂಡ ಕಾಲುದಾರಿಯ ಹಾದಿ ಇರಲಿ. ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಷ್ಟು ಬಾರಿ ದೃಷ್ಟಿ ಒದಗಲಿ. ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕಿರುವ ರೀತಿ, ನಾವು ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೂ ಉಳಿದಿರಲಿ ಪ್ರೀತಿ. ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಆಳ ಇರಲಿ. ಸರಳ ಗೀತೆಗೆ ತಾರೆಗಳ ಲಯ ಇರಲಿ.

೩. ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ

 ತಿರುಳು: ಈ ಕವನವು ಜೀವನದ ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವನದಲ್ಲಿನ ಬೀಳುಮರವು ಕವಿ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಎಲೆಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಬಂಧಗಳು, ನೆನಪುಗಳು) ಶಿಶಿರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಮರಳಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವನದ ವಿಷಾದಕರ ಹಾದಿಯಲ್ಲೂ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸುವ ಹಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೆರಳಿಲ್ಲದ ದಾರಿ, ಮೋಡವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ, ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲದ ಮುಗಿಲು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ನಿರಾಶೆ, ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

   ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನ: ಕವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಳಿಗಣ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಕೊಡಲಿ ರೂಪಕಗಳು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವಿನಾಶ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲು, ನಮ್ಮ ಮೂಲವಾದ ಬೇರುಗಳತ್ತ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳತ್ತ ಮರಳಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕವನಗಳು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುಮರ “ಬನ್ನಿ ನನ್ನ ಎಲೆಗಳೇ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದ ಪತ್ರಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ತಲುಪದವೇ ಇಲ್ಲವೇ? ಗುರಿ ತಪ್ಪದವೇ ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಹಾದಿಗಳು, ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ. ಆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲ. ಆಕಾಶವೆಂಬ ಮರದಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಉದುರುತ್ತವೆ, ಚಿಕ್ಕ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ? ಹಳಿಗಣ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಿಗಳ ಮೊನಚನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಸುತ್ತಾಡುವರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಮರದ ಬುಡವನ್ನು ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಡಿಯುವ ಮೊದಲು ತಾಯಿ ಬೇರಿನ ತವರು ಮನೆಗೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಬನ್ನಿ.

೪. ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ

 ತಿರುಳು: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ” ಕವಿತೆಯು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಸರಳ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾಗುವ ಮೋಡ, ಇತರರಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಆಕಾಶ, ನೆರಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೊಂಗೆ ಮರ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ಕಮಲ ಮತ್ತು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ನದಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಮಾದರಿ. ಕವಿಯು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ, ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳಂತೆ ತಾನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಇತರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಉಪಕಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕವನವು ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಇರುವುದು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ: ಸಾವಿರಾರು ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾದ ಮೋಡದಂತೆ, ಇರುವ ಹಾಗೆ ಬದುಕಬೇಕು. ನಿಟ್ಟುಸಿರು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡಿ, ಬೆಳಕಿನ ಉಂಡೆಯನ್ನಾಗಿಸಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಬಿಟ್ಟ ಹೇಗೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಬಾಳುವಂತೆ ಕರುಣಿಸು ಗುರುವೇ. ತಾನು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬರುವವರಿಗೆ ತಂಪಾದ ನೆರಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳಿರುವ ಹೊಂಗೆ ಮರವು ಹೇಗೆ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ದಾಟಿಸು ಗುರುವೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ. ತಾನು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಮಲದ ಹೂವು ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಹೇಗೆ ತಾಯ್ತನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ದಾಟಿಸು ಗುರುವೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ. ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳೆಗಳು ನಗುವಂತೆ ನೀರುಣಿಸಿ, ಹಾಲುತುಂಬಿದ ತೆನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ತುಂಬಿ, ನದಿಯು ಹೇಗೆ ದೂರದ ನೀಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸು, ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ.

ಹತ್ತು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಮತ್ತು “ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ” ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಯೌವನದ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ? ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಎಚ್.ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶ ಮೂರ್ತಿಯವರ “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನವು ಹದಿನಾರರ ಯೌವನದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಗುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನಕ್ಕೆ ಜಾರುವುದು, ಸೀರೆ, ಕನ್ನಡಿಯಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ಕೂಡ ತನ್ನನ್ನೇ ಛೇಡಿಸುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು ಯೌವನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ, ಯುವ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ‘ಎದೆ ತುಂಬ ಕವಲೊಡೆದ ಹಸಿರು, ಕವಲೊಡೆದ ನೋವು, ಎಷ್ಟೋ ಹೆಸರುಗಳು’ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಆಂತರಿಕ ನೋವು, ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಯಾರೋ ಮದುವೆ ದಿಬ್ಬಣ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಳು’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನದ ನಡುವಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹಾಗೂ ಸಹಜವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಇನ್ನು, “ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ” ಕವನವು ಯೌವನದಾಚೆಗಿನ ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಳ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀರು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಳವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಜೀವನ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಗಹನವಾದ ಅರ್ಥವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವು ತನ್ನ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ನಗಲಿ, ಹಕ್ಕಿ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾರಲಿ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ‘ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಷ್ಟು ಬಾರಿ ದೃಷ್ಟಿ ಒದಗಲಿ’ ಎಂಬುದು ಜೀವನದ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಹೊಸ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಬರಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. “ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕಿರುವ ರೀತಿ, ನಾವು ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೂ ಉಳಿದಿರಲಿ ಪ್ರೀತಿ” ಎಂಬ ಸಾಲು ಕವನದ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರವೂ ಪ್ರೀತಿ, ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕವನಗಳು ಯೌವನದ ಗೊಂದಲಮಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳವರೆಗಿನ ಮಾನವ ಬದುಕಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕವಿತಾರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಮತ್ತು “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ? ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಕವನವು ಒಂದು ವಿಷಾದದ ಮತ್ತು ನೈರಾಶ್ಯದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಬೀಳುಮರವನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆಸೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೇತ. ‘ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದ ಪತ್ರಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೂ ತಲುಪದವೇ’ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸದ ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಆಶಯಗಳು ತಲುಪದೆ ಹೋಗಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಭರವಸೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಹಳಿಗಣ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರು’ ಎಂಬುದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳ, ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಅಸೂಯೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು (ತಾಯಿ ಬೇರು) ಕತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕವನವು ನೈರಾಶ್ಯ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ, ‘ತಾಯಿ ಬೇರಿನ ತವರು ಮನೆಗೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಬನ್ನಿ’ ಎಂಬ ಆಹ್ವಾನದ ಮೂಲಕ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮರಳುವ ಒಂದು ಆಶಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

“ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನವು ಮೇಲಿನ ಕವನದ ನೈರಾಶ್ಯಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಜೀವನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕ ಕವನ. ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾದ ಮೋಡ, ತನ್ನೊಳಗಿನ ಹೊತ್ತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಾಗಿ ಉರುಳಿಸುವ ರಾತ್ರಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನೆರಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹೊಂಗೆಮರ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗುವ ಕಮಲ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವಜಲ ನೀಡುವ ನದಿ – ಈ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಕಗಳು ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಗುರು’ ಎಂಬುದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಮೂಡಿಸಲಿ ಎಂದು ಕವಿಯು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ ತೊರೆದು’ ಎಂಬುದು ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿಸರ್ಗದಂತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಕವನವು ಮಾನವನ ದುಃಖ ಮತ್ತು ನೈರಾಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ” ಕವನವು ಅದೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಶಾವಾದ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಬದುಕುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕವನಗಳು ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನೈಜ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕವಿ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಗುತ್ತಾ, ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಮೌನಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಗೊಂದಲಗಳ ನಡುವಿನ ಸೆಳೆತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆ, ಕೇಶ, ಮತ್ತು ಮೇಕಪ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ‘ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ನಗುತ್ತಾ ಅವಳನ್ನು ಛೇಡಿಸುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಸಾಲು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ, ಯುವ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನದೇ ನೋವು, ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವುದು, ಯೌವನದ ಅಮಾಯಕವಾದ ತುಡಿತಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಯಾವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ನಿಸರ್ಗದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಜೀವನದ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

 ಮೋಡ: ಮಳೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಹಗುರವಾಗುವ ಮೋಡದಂತೆ, ಮನುಷ್ಯ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸಾವಿರಾರು ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿರಬೇಕು.

 ರಾತ್ರಿ: ತನ್ನೊಳಗಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾ ತಾನೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲೂ ಮರೆಯಾಗುವ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ, ನಾವು ಕೂಡ ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

 ಹೊಂಗೆಮರ: ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತಂಪಾದ ನೆರಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೊಂಗೆಮರವು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

 ಕಮಲ: ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ, ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕಮಲದ ಹೂವು, ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

 ನದಿ: ತಾನು ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸಿ, ಇತರರಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವ ನದಿ, ಸ್ವಂತದ ಲಾಭ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕವಿಯು, ಜೀವನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: “ಹುಚ್ಚು ಖೇಡಿ ಮನಸು!!” ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಹದಿನಾರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಹದಿನಾರರ ಮನಸ್ಸು ಯಾವುದರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ?

   ಉತ್ತರ: ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: “ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ” ಕವನದಲ್ಲಿ ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಿದೆಯೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಆಳವಿದೆಯೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೂ ಏನು ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಬೆಳಕು ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: “ಬೇಸರದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ” ಕವನದಲ್ಲಿ “ಬೀಳುಮರ” ಏನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ತನ್ನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ಆಕಾಶದಿಂದ ಉದುರುತ್ತಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ಎಂದು ಕವಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ?

   ಉತ್ತರ: ಚಿಕ್ಕ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲೂ ಹಿಡಿಯಬಹುದೇ ಎಂದು ಕವಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: “ಇರಬೇಕು ಇರುವಂತೆ ತೊರೆದು ಸಾವಿರ ಚಿಂತೆ” ಕವನದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಹಗುರಾದದ್ದು ಯಾವುದು?

   ಉತ್ತರ: ಮೋಡ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ಯಾವ ಮರ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೆರಳು ಕೊಡುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ಹೊಂಗೆ ಮರ.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದರೂ ದುಂಬಿಗಳಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗುವುದು ಯಾವುದು?

   ಉತ್ತರ: ಕಮಲದ ಹೂವು.

 ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦: ಕಮಲವು ಯಾವುದರಿಂದ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ?

   ಉತ್ತರ: ತಾಯ್ತನದಿಂದ.