ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಮುಂಗಾರು' ಕವನ: ನಿಸರ್ಗದ ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು ವೈಚಾರಿಕತೆ
ಮಹತ್ಕಾವ್ಯದ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ‘ಮುಂಗಾರು’ ಕವನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಋತುಮಾನದ ಬಾಹ್ಯ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಮಹಾ ಸಂಗಮವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣ ಕಾವ್ಯಶೋಧನೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿ ಕಾವ್ಯವು ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌ನ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲ್ಪನಾ ವಿಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅರಬಿಂದೋ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಉಪನಿಷತ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮುಂಗಾರು ಕೇವಲ ಜಲವೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಭೂಮಿಯ ಚೇತನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ, ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಮಹಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಚಲನಶೀಲತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
೧. ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ರಮ್ಯ ಭಾವಗಳ ದ್ವಂದ್ವಾತ್ಮಕ ಸಾಮರಸ್ಯ
ಈ ಕವನದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವುದು ಕವಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಭಾವಗಳ ತೀವ್ರ ವೈರುಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅದ್ಭುತ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ.
ಕವನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೀಕರತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾರನ್ನು ಪಡುವಣ ಸಮುದ್ರದ ಉದರದಿಂದ ಎದ್ದು ಬರುವ 'ಮುಡಿಗೆದರಿದ ರಕ್ಕಸಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಕ್ಕಸಿ ಎಂಬ ಪದವು ಕೇವಲ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹಳೆಯದನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿ ಹೊಸದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಗೂಳಿಯ ಘೀಂಕಾರ, ಹಾವಿನ ಬುಸುಗುಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಂಬೆಳಕು ಹಾಗೂ ಝಳಪಿಸುವ ಖಡ್ಗದಂತಹ ರೂಪಕಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಪರಿಮಿತ, ಅಪ್ರತಿಹತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನಿಸರ್ಗದ ‘ಲಯ’ ಕಾರಕ ರೂಪ.
ಆದರೆ, ಕವನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದಾಗ ಈ ರೌದ್ರಾವತಾರವು ಹಠಾತ್ತನೆ ಪರಮ ಕಾರುಣ್ಯದ ಸೌಮ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆಹನಿಗಳು 'ಸುರಶಿಶು'ಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ದೇವಲೋಕದ ಮಕ್ಕಳು ನೆಗೆದಾಡುವಂತೆ ಮಳೆಹನಿಗಳು ಚಿಗುರೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಚಿತ್ರಣವು ಕಾವ್ಯದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಮೊದಲು ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು, ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುವ ದರ್ಶನ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ರೌದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾರುಣ್ಯ ಎರಡೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸತ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.
೨. ಜೀವಕೇಂದ್ರಿತ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಹಜತೆ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲ ದ್ರವ್ಯವೇ ಜೀವಪರತೆ. ಮುಂಗಾರಿನ ಮಹಾ ಅಬ್ಬರದ ನಡುವೆಯೂ ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಜೀವ ಜಗತ್ತಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಆಶ್ರಯ ಶೋಧನೆಯ ಚಿತ್ರಣವು ಕವನದ ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ತಾಯಿ ಹಕ್ಕಿ ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗೂಡು ಸೇರುವುದು ಕೇವಲ ಮಳೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ನಿಯಮವಲ್ಲ; ಅದು ತಾಯ್ತನದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ಹಸಿದ ಮರಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೂಕವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಲಹುವ ಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಗೂಡಿನ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ 'ಯೋಗಿ'ಯಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಮಳೆ ನೋಡುವುದು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಎದೆಯೊಡ್ಡಿ ನಿಂತ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಚೇತನ.
ಇದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಯಲಿನ ಹಸುಗಳು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಓಡುವುದು, ಬಾಲವೆತ್ತಿ ಅಂಬಾ ಎನ್ನುತ್ತಾ ತಾಯಿಯನ್ನು ಅರಸುವ ಕರುಗಳ ಚಿತ್ರಣವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾದ ದೇಶೀಯ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯದೊಳಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಆರ್ಭಟದ ಮುಂದೆ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಯೂ ಹೇಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ರೂಪಕ ನಿರ್ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಬಿಂಬವಿಧಾನ ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಜವನಿಕೆಯ ರೂಪಕ: ಮಳೆಯ ಧಾರೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯುವ 'ತೆಳ್ಳನೆಯ ಪರದೆ' ಅಥವಾ 'ಜವನಿಕೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂಬ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಾಟಕ ಆರಂಭವಾಗಲು ಈ ಮಳೆಯ ಪರದೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮುಗಿಲಿನ ಮುತ್ತು: ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಆಯ್ದು ತಿನ್ನುವ ದೃಶ್ಯವು ಮಾನವ ಸಹಜ ಆನಂದವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲೀಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕೇವಲ ವಿಸ್ಮಯವಲ್ಲ, ಅದು ಆಟದ ಮೈದಾನವೂ ಹೌದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಬ್ದಕೋಶ: 'ಯೋಗಿ', 'ಸುರಶಿಶು', 'ಸಗ್ಗದ ಕಂಬನಿ' ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಕವನಕ್ಕೆ ಭೌತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಮೀರಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗಾಢತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೪. ಸಮನ್ವಯ ದೃಷ್ಟಿ: ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗದ ಏಕೀಕರಣ
ಕವನದ ಮುಕ್ತಾಯ ಭಾಗವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ಕವಿ ಹೃದಯದಿ ಮೋಹನ ಸುರಗಾನದ ಮಳೆಗರೆವುದು" ಎಂಬ ಸಾಲು ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ವಿಶ್ವಮಾನವ' ಮತ್ತು 'ರಸಋಷಿ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕವಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಕವಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾವ್ಯಸ್ಫೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂಗಾರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕವಿಯ ಭಾವಲೋಕದ 'ಸುರಗಾನ'ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಾರುತ್ತಾರೆ.
ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬೆಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಣಿಸಲು ಬರುವ ಮಳೆಯನ್ನು "ಸಗ್ಗದ ಕಂಬನಿ" (ಸ್ವರ್ಗದ ಕಣ್ಣೀರು) ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಆಕಾಶವು ಮಿಡಿಯುವ ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಕವಿಯ ಕರುಣಾ ಜನಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ: ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಕಾವ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 'ಮುಂಗಾರು'
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಮುಂಗಾರು' ಕವನವು ಕೇವಲ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಳೆಯ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಶಕ್ತಿ, ಕರುಣೆ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಮಹಾ ಆಖ್ಯಾನ. ರೌದ್ರತೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದಲೇ ಸೌಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿಸರ್ಗದ ನಿರಂತರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಈ ಕವನವು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ಮುನ್ನೋಟಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಕಾವ್ಯದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಭವವನ್ನು ಅಂತರಂಗದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಮಹಾ ಪಯಣವೇ ಈ 'ಮುಂಗಾರು'.
