ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ' ಕವನ ಸಂಕಲನದ ವಿಮರ್ಶೆ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ' ಕವನ ಸಂಕಲನವು ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಇದು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಕವಿತೆಗಳ ಗುಚ್ಛ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವವನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಸಂಕಲನದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
೧. ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲ
ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕೇವಲ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ದೈವಿಕತೆಯ ಸಂಕೇತಗಳು.
೨. ದಾರ್ಶನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ (Symbolism)
'ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ 'ಕಾಶಿ' ಎಂಬ ಪದವು ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾರುವ ಆಕಾಶವು ಕವಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಅವರು ಆತ್ಮದ ಉನ್ನತಿಯ ಹಂಬಲಕ್ಕೆ (Soul's yearning for infinity) ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿ ಕವಿಯ ಆಂತರಿಕ ಚೇತನದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.
೩. ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರೂಪಕಗಳು
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ವರ್ಣನಾ ಶೈಲಿ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಕವಿತೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಣ್ಣ, ಅವುಗಳ ಹಾರಾಟದ ಲಯ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ತಕತಕನೆ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ.
* ರೂಪಕಗಳು: ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು 'ಆಕಾಶದ ಹೂವುಗಳು' ಅಥವಾ 'ಹಾರುವ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಗಳು' ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಕವಿಯ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
೪. ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ
ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕಲನವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವಂತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಇದು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಧುರ ಗಾನವು ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದು ಅವನಲ್ಲಿ ನಮ್ರತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಆಶಯ.
೫. ಪ್ರಮುಖ ಕವಿತೆಗಳು
ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಕವಿತೆಗಳು ಮಲಯ ಮಾರುತದಂತೆ ತಂಪು ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಿವಿಧ ಚಲನೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ, ಕೋಗಿಲೆ, ಗಿಳಿಗಳ ವರ್ಣನೆ) ಕವಿಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ವಿಮರ್ಶಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 'ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ' ಕವನ ಸಂಕಲನವು "ಸೌಂದರ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ" (Aesthetics) ಮತ್ತು "ಅಧ್ಯಾತ್ಮ" ಎರಡನ್ನೂ ಮೇಳೈಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿ. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ 'ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ' ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ನೋಡದೆ, 'ಕವಿಯ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ' ಅವುಗಳ ಒಳಸತ್ವವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಸಾರಾಂಶ: 'ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ' ಓದುಗನನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದ ದೂರ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂಬ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅಧ್ಯಾಯ.
.
