ಮುದ್ದಣ ಮನೋರಮೆಯರ ಸಲ್ಲಾಪ
-ಮುದ್ದಣ
ಕವಿ ಮುದ್ದಣನ ಪರಿಚಯ:
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 'ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಮುಂಗೋಳಿ' ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಕವಿ ಮುದ್ದಣನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಮುದ್ದಣ’ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದಲೇ ಚಿರಪರಿಚಿತನಾದ ಈತನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಣಪ್ಪ. ಮುದ್ದಣನ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೭೦ ರಿಂದ ೧೯೦೧ ಮುದ್ದಣ ಬದುಕಿದ್ದು ಕೇವಲ ೩೧ ವರ್ಷಗಳ ಅಲ್ಪಾವಧಿ.
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ನಂದಳಿಕೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಈತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ಉಡುಪಿಯ ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ (ಡ್ರಿಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿ) ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:
ಮುದ್ದಣ ಹಳಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ನಡುಗನ್ನಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ:
1. ಶ್ರೀರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಂ(ಇದು ಮುದ್ದಣನ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ - ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ.
2. ಅದ್ಭುತ ರಾಮಾಯಣಂ- ಗದ್ಯ ಕೃತಿ.
3. ಶ್ರೀರಾಮಾಶ್ವಮೇಧಂ (ಇದು ಮುದ್ದಣನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗದ್ಯ ಕಾವ್ಯ. ಹಳಗನ್ನಡದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಜೀವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
4. ರತ್ನಾವಳಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ವಿಜಯ (ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು).
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಬಿರುದು:
ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಮುಂಗೋಳಿ: ಹಳಗನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಗಡಸುತನವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ, ಹೊಸಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ಕವಿ ಮುದ್ದಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ "ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಮುಂಗೋಳಿ" ಅಥವಾ "ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಅರುಣೋದಯದ ದೂತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾವ್ಯದ ರಹಸ್ಯ: ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮುದ್ದಣನು ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಬರೆದದ್ದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳದೆ, "ಇದು ಯಾವುದೋ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಹಳೆಯ ಕೃತಿ" ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ನಿಧನರಾದ ನಂತರವೇ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದದ್ದು ಬಡ ಶಿಕ್ಷಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಣಪ್ಪನೇ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು.
ಕನ್ನಡ ಕಸ್ತೂರಿ: ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಕನ್ನಡಂ ಕಸ್ತೂರಿಯಂತಿರೆ", "ಪದ್ಯಂ ವಧ್ಯಂ, ಗದ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ" (ಪದ್ಯ ಕಠಣವಾದುದು, ಗದ್ಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯವಾದುದು) ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.
ಮುದ್ದಣ ಮನೋರಮೆಯರ ಸಲ್ಲಾಪ – ಗದ್ಯ ರೂಪಾಂತರ:
ಕಾಡು-ನಾಡುಗಳು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಳೆಗಾಲದ ಒಂದು ದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುದ್ದಣನು ಎಂದಿನಂತೆ ಅರಮನೆಯ ಓಲಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ನೇರವಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದನು. ಆತನ ಮಡದಿಯಾದ ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಂಡು, ಆತನನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದಳು. ಕಾಲಿಗೆ ನೀರು ಕೊಟ್ಟು, ಕೈಹಿಡಿದು ಚೌಕಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಮಣೆಯ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಒಡನೆಯೇ ಪಕ್ವವಾದ ಸಿಹಿಯಾದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆನೆಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿದಳು. ಈ ಆತ್ಮೀಯ ಉಪಚಾರದಿಂದ ಮುದ್ದಣನ ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ದಿನದ ಬಳಲಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ತೀರಿದವು. ನಂತರ ಮನೋರಮೆ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ರುಚಿಕಟ್ಟಾದ ಪರಿಮಳಭರಿತ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸವಿಯಲು ನೀಡಿದಳು. ಹೀಗೆ ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರಲು, ಅವರ ನಡುವೆ ಮಧುರವಾದ ಸರಸಸಲ್ಲಾಪವು ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಮನೋರಮೆ ಮೆಲ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಹಗಲಿರುಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಜಿನುಗು ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಗಲು ಬಲು ದೀರ್ಘವೆನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕಳೆಯಲಾಗದೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಏನಾದರೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಅದಕ್ಕೆ ಮುದ್ದಣನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾ, ಇಂತಹದೊಂದು ಸುಂದರ ಬಯಕೆ ಮೂಡುವುದು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವೇನಲ್ಲ ಎಂದು ನುಡಿದು, ತಾನು ಯಾವ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಭೋಜಪ್ರಬಂಧವೋ, ವಿಕ್ರಮವಿಜಯವೋ ಅಥವಾ ಮಹಾವೀರಚರಿತವೋ ಎಂದು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಮನೋರಮೆ ಆ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೂ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ ಮೇಲೂ ಜನರಿಗೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಹ ರಸಭರಿತ ಚರಿತೆಯಾದರೆ ತನಗೆ ಸಮ್ಮತವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು. ಆಗ ಮುದ್ದಣನು ಅವಳಿಗೆ ಯಾವ ರಸದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿದೆ, ಶೃಂಗಾರವೋ, ವೀರವೋ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯವೋ ಮತ್ತು ಕತೆ ಯಾವುದೆಂದು ಮರುಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವಳು ರಾಮಾಯಣದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಳು.
ಮುದ್ದಣನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲೆಂದು ಒಪ್ಪಿ, ಮೊದಲು 'ಸೀತಾಸ್ವಯಂವರ'ದ ಕತೆ ಹೇಳುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಮನೋರಮೆ ತಾನದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಳಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ನಂತರ ಮುದ್ದಣನು 'ಸೀತಾಪಹರಣ'ದ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೆಯಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವಳು ತನಗೆ ಅದು ಬೇಡವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾದ ಮುದ್ದಣನು ಮತ್ತಾವ ನಲ್ಗತೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಲು, ಮನೋರಮೆ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ರಾಮಾಯಣಗಳಿವೆಯಲ್ಲವೇ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ರಾಮಾಯಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಲ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು. ಮುದ್ದಣನು ಅವಳಿಗೇ ಕತೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದಾಗ, ಶ್ರೀರಾಮನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಕತೆಯೇ ಆಗಲೆಂದು ಅವಳು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಆಗ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಅವಳು ‘ಶೇಷರಾಮಾಯಣ’ವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂಬುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಮನೋರಮೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾ, ಈ ಮೊದಲು ಆ ಕತೆಯನ್ನು ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು. ಮುದ್ದಣನು ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಶೇಷನು ವಾತ್ಸಾಯನನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನೆಂದೂ, ಅದನ್ನೇ ತಾನು ಈಗ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅದು ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಕತೆಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೆ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಮುಂದೆ ಮುದ್ದಣನು ಕತೆಯನ್ನು ಯಾವ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಿ, ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲೋ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲೋ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಮನೋರಮೆಯು ಪದ್ಯವು ಕಠಿಣವಾದುದೆಂದೂ, ಗದ್ಯವು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವಂಥದ್ದೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟು, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಗದ್ಯದಲ್ಲೇ ಹೇಳಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದಳು. ಮುದ್ದಣನು ನಸುನಗೆಯಿಂದ ಹಾಗೇ ಆಗಲೆಂದು ಒಪ್ಪುತ್ತಾ, ಇಂತಹ ನಲ್ಗತೆಯನ್ನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ರನ್ನಗಡಗ ಮತ್ತು ಹೊನ್ನ ಕಂಠಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ತನಗೆ ಏನನ್ನು ಕೊಡುವೆ ಎಂದು ಹಾಸ್ಯ ಚಟಾಕಿ ಹಾರಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಮನೋರಮೆ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಮುದ್ದಣನು ಅವಳನ್ನು ಬಲು ಗಡಸುಗಾರ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಈಗಾಗಲೇ ನಿನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಮರೆತೆಯಾ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ತಕ್ಷಣ ಮನೋರಮೆ ಮಾತು ಬದಲಿಸಿ, ಯಾರಾದರೂ ಪುರಾಣ ಮುಗಿದ ಮೇಲಲ್ಲವೇ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯವರು ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲಲ್ಲವೇ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ತಾನೂ ಸಹ ಕತೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಅದು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸುವುದಾಗಿ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. ಮುದ್ದಣನು ಕತೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ನಾನು ಬಿಡಲಾರೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ, ಅವಳು ಕತೆಯ ಹುರುಳು ಹೇಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದಳು.
ಕೂಡಲೇ ಮುದ್ದಣನು ಕತೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾ, ಸಂಸ್ಕೃತದ ದೀರ್ಘ ಸಮಾಸ ಪದಗಳಾದ “ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀಮತ್ಸುರಾಸುರೇಂದ್ರ ನರೇಂದ್ರ ಮುನೀಂದ್ರ ಫಣೀಂದ್ರ ಮಣಿಮಕುಟತಟಘಟಿತ- ಎಂದು ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಕಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದ ಮನೋರಮೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಆತನನ್ನು ತಡೆದು, ಲೋಕಕ್ಕೊಡೆಯನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳೆಂದರೆ ಬಸದಿಯ ಒಡೆಯರಾದ ಜೈನ ಯತೀಂದ್ರರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆ ಸಾಕು ಸಾಕು, ಎದೆಯನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ಇಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಕತೆಗೆ ತಾನು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡಲಿ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದಳು. ಮುದ್ದಣನು ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಬಸದಿ ಇಂದ್ರರ ಕತೆಯಲ್ಲವೆಂದೂ, ರಾಮಚಂದ್ರನ ಕತೆಯನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಚಂದವೆಂದೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಮನೋರಮೆ ಇದು ತನಗೆ **"ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಕಡುಬನ್ನು ತುರುಕಿದಂತೆ"** ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಸನ್ನಷ್ಟೇ ಬಲ್ಲ ತನಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಬೇಡವೆಂದಳು. ಹಾಗಾದರೆ ಇನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ ಎಂದು ಮುದ್ದಣನು ಕೇಳಲು, ಅವಳು **"ಕನ್ನಡ ಕಾಯಿಲ ಕಸ್ತೂರಿ"**ಯಲ್ಲವೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ತನಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ "ತಿರುಳ್ಗನ್ನಡದ ಬೆಳ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ" ಕತೆಯ ತಿರುಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುದ್ದಣನು ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾ, ಬರೀ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಚಿನ್ನದ ಎಳೆಯಲ್ಲಿ ರತ್ನವೊಂದನ್ನೇ ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕರಿಮಣಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಹವಳವನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ, ರಸವು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವಂತೆ, ಕಾವ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೀರದಂತೆ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ನಲ್ನುಡಿಗಳು ಮೆರೆಯುವಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ತಿರುಳ್ಗನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾ ಕಥೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.
ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (10 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು)
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮುದ್ದಣ ಮತ್ತು ಮನೋರಮೆಯರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದದ ಅಥವಾ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆ:
ಉತ್ತರ: ಕವಿ ಮುದ್ದಣನು ಬರೆದ 'ಅದ್ಭುತ ರಾಮಾಯಣಂ' ಕಾವ್ಯದ ಮುನ್ನುಡಿಯ ಭಾಗದಿಂದ 'ಮುದ್ದಣ-ಮನೋರಮೆಯರ ಸಲ್ಲಾಪ'ವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕವಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂವಾದವು ಕೇವಲ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯ ಸರಸವಲ್ಲದೆ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಸಾರುವ ಅಪೂರ್ವ ಭಾಷಾ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಮನೋರಮೆಯ ಆಕ್ಷೇಪ: ಮುದ್ದಣನು ಕಾವ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ಸಮಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, "ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀಮತ್ಸುರಾಸುರೇಂದ್ರ ನರೇಂದ್ರ..." ಎಂದು ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಮನೋರಮೆ ತಕ್ಷಣ ಆತನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬೇಸರಗೊಳ್ಳುವ ಅವಳು, ಇದು ತನಗೆ "ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಕಡುಬನ್ನು ತುರುಕಿದಂತೆ" ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಸಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತನಗೆ ತಾಯ್ನುಡಿಯಾದ ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಸೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಮನೋರಮೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಕನ್ನಡವನ್ನು "ಕನ್ನಡ ಕಸ್ತೂರಿ" ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾ, ತನಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ "ತಿರುಳ್ಗನ್ನಡದ ಬೆಳ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ" (ಶುದ್ಧ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ) ಕತೆಯ ತಿರುಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವಂತೆ ಪತಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಮರ್ಥನೆ: ಮುದ್ದಣನು ಕೇವಲ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಬರೆದರೆ ಅದು ಬರಿ ರತ್ನದ ಹಾರದಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಆತ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಉಪಮೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. "ಕರಿಮಣಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಹವಳವನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ" ಅಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಮಣಿಗಳ ಸರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಹವಳಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಚಂದವೋ, ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದ ನಡುವೆ ಹದವಾಗಿ, ಲಕ್ಷಣ ಮೀರದಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ನಲ್ನುಡಿಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ರಸವತ್ತಾಗಿ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮುದ್ದಣನು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹೀಗೆ ಮುದ್ದಣ ಮತ್ತು ಮನೋರಮೆಯರ ಭಾಷಾ ಚರ್ಚೆಯು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಸರಳತೆ, ಅದರ ಮೃದುತ್ವ ಹಾಗೂ ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು (ಸಂಸ್ಕೃತ) ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹದವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕಥೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದವನ್ನು ಸಾರಾಂಶ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ.
ಪೀಠಿಕೆ:
ಉತ್ತರ: ಮಳೆಗಾಲದ ಜಿನುಗು ಮಳೆಯ ಬೇಸರವನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಮನೋರಮೆಯು ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೋರುತ್ತಾಳೆ. ಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಕಥೆಯ ಆಯ್ಕೆ: ಮುದ್ದಣನು ಮೊದಲು ಭೋಜಪ್ರಬಂಧ, ವಿಕ್ರಮವಿಜಯ, ಮಹಾವೀರಚರಿತ ಮುಂತಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮನೋರಮೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಸತ್ತರೂ ಜನರಿಗೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಹ ರಸಭರಿತ 'ರಾಮಾಯಣ'ದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಮುದ್ದಣನು ಸೀತಾಸ್ವಯಂವರ ಮತ್ತು ಸೀತಾಪಹರಣದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಾಗ, ಅವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಳಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಳು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ನಡೆಸಿದ 'ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ'ದ (ಶೇಷರಾಮಾಯಣ) ಕಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
ಗದ್ಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ: ಕತೆಯು ನಿರ್ಧಾರವಾದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಯಾವ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೋ ಎಂದು ಮುದ್ದಣನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಮನೋರಮೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವಂತಹ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: "ಪದ್ಯ ಕಠಣವಾದುದು; ಗದ್ಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯವಾದುದು" (ಪದ್ಯವು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಗದ್ಯವು ನೇರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಕತೆಯನ್ನು ಗದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಅವಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಈ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಮಹತ್ವ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತು ಗದ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮನೋರಮೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶಕಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ‘ಮುದ್ದಣ-ಮನೋರಮೆಯರ ಸಲ್ಲಾಪ’ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ದಾಂಪತ್ಯದ ಮಧುರತೆ ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆ:
ಈ ಪಾಠವು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿರದೆ, ಮುದ್ದಣ ಮತ್ತು ಮನೋರಮೆಯರ ನಡುವಿನ ಮುನಿಸು, ನಸುನಗೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆದರ್ಶ ದಾಂಪತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ.
ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಪತ್ನಿಯ ಆದರ ಉಪಚಾರ: ಕವಿ ಮುದ್ದಣನು ಸಂಜೆ ಅರಮನೆಯ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಪತ್ನಿ ಮನೋರಮೆ ಆತನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಕಾಲಿಗೆ ನೀರು ಕೊಟ್ಟು, ಕೈಹಿಡಿದು ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಸಿಹಿಯಾದ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೆನೆಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಆತನ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ರುಚಿಕರವಾದ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ನೀಡಿ ಉಪಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಾಂಪತ್ಯದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸನ್ಮಾನದ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಸಂಗ: ಕತೆ ಹೇಳಲು ಒಪ್ಪುವ ಮುದ್ದಣನು ನಸುನಗೆಯಿಂದ, "ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ ರನ್ನಗಡಗ (ರತ್ನದ ಬಳೆ), ಹೊನ್ನ ಕಂಠಿ (ಚಿನ್ನದ ಹಾರ) ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ನೀನೇನು ಕೊಡುತ್ತೀಯಾ?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜಾಣೆಯಾದ ಮನೋರಮೆ, "ಮತ್ತೇನು ಕೊಡಲಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಾನೇ ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುದ್ದಣನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ "ನೀನು ಬಲು ಗಡಸುಗಾರ್ತಿ, ನಿನ್ನ ಹೆತ್ತವರು ಮೊದಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದೇ?" ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.
ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಜಾಣ್ಮೆ: ತಕ್ಷಣ ಮನೋರಮೆ, "ಯಾರಾದರೂ ಪುರಾಣ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ತಾನೇ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡುವುದು? ಕಾವ್ಯ ವಾಚನ ಮುಗಿದ ಮೇಲಲ್ಲವೇ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡುವುದು? ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಕತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಸಂವಾದದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವಿನ ಮಧುರವಾದ ಸರಸ, ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ಚತುರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವರ ಸಲ್ಲಾಪವು ಒಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರ್ಚೆಯಾಗದೆ ಜೀವಂತಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕಾವ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ4: ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸಂವಾದವನ್ನು ಗದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ"
ಅಥವಾ
ಸಾರಾಂಶ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ
ಉತ್ತರ: ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ನೋಡಿ.
ಟಿಪ್ಪಣಿ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (5 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು)
1. ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಚಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುದ್ದಣನು ಒಂದು ದಿನ ಮಳೆಗಾಲದ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಓಲಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಳಲಿ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಂಡ ಮನೋರಮೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆತನ ಕಾಲಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಮುದ್ದಣನ ಕೈಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚೌಕಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಮಣೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಕುಳ್ಳಿರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ತಿನ್ನಲು ಪಕ್ವವಾದ ಸಿಹಿಯಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯಲು ಕೆನೆಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಉಪಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಈ ಪ್ರೀತಿಯ ಉಪಚಾರದಿಂದ ಮುದ್ದಣನ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಿನದ ಬಳಲಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ತೀರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸವಿಯಲು ರುಚಿಕಟ್ಟಾದ ಪರಿಮಳಭರಿತ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು (ಎಲೆ-ಅಡಿಕೆ) ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸರಸಸಲ್ಲಾಪ ಆರಂಭವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
2. "ಪದ್ಯ ಕಠಣವಾದುದು; ಗದ್ಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯವಾದುದು"
ಸಂದರ್ಭ: ಮುದ್ದಣನು ಮನೋರಮೆಯ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದನ್ನು "ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲೋ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲೋ?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಮನೋರಮೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ: ಪದ್ಯ ಶೈಲಿಯು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಕರಣ, ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ (ಕಠಣ). ಆದರೆ ಗದ್ಯ ಶೈಲಿಯು ಆಡುವ ಭಾಷೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದು, ನೇರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯ).
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಣನು ಮನೋರಮೆಯ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಗದ್ಯದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿರುವುದು ಈ ಕಾವ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
3. "ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಕಡುಬನ್ನು ತುರುಕಿದಂತೆ"
ಸಂದರ್ಭ: ಮುದ್ದಣನು ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸುದೀರ್ಘ ಸಮಾಸ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, "ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀಮತ್ಸುರಾಸುರೇಂದ್ರ ನರೇಂದ್ರ..." ಎಂದು ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಮನೋರಮೆ ಈ ಚುಚ್ಚು ನುಡಿಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಾಳೆ.
ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ: ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ನೀರೇ ಇಳಿಯದಂತಹ ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಡುಬನ್ನು ತುರುಕಿದರೆ ಗಂಟಲು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅರಿತಿರುವ ತನಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಹಿಂಸೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ, ಕೇವಲ ಪಂಡಿತರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮನೋರಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಗಾದೆಯ ಮಾದರಿಯ ಉಪಮೆಯ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾಳೆ.
4. "ಕರಿಮಣಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಹವಳವನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ"
ಸಂದರ್ಭ: ಮನೋರಮೆಯು ಕಠಿಣ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶುದ್ಧ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಹೇಳುವಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಮುದ್ದಣನು ತಾನು ಬಳಸಲಿರುವ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಉಪಮೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ: ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನೇ ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಪ್ಪು ಕರಿಮಣಿಗಳ ಸರದ ಮಧ್ಯೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಹವಳಗಳನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದರೆ ಆ ಸರವು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಡುವೆ ರಸವೊಸರುವಂತೆ, ನಿಯಮ ಮೀರದಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ನಲ್ನುಡಿಗಳನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮುದ್ದಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವ: ಇದು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸುಂದರ 'ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯ'ಕ್ಕೆ (ಮಣಿಪ್ರವಾಳ ಶೈಲಿಯ ಹೊಸ ರೂಪಕ್ಕೆ) ಕವಿ ಮುದ್ದಣ ಕೊಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (1 Mark Questions)
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮುದ್ದಣನು ಸಾಯಂಕಾಲ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಮನೆಗೆ ಬಂದನು?
ಉತ್ತರ: ಮುದ್ದಣನು ಸಾಯಂಕಾಲ ಅರಮನೆಯ ಓಲಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಂದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮುದ್ದಣನ ಬಳಲಿಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸಲು ಮನೋರಮೆ ಮೊದಲು ಏನನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಕೊಟ್ಟಳು?ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಪಕ್ವವಾದ [ಸಿಹಿಯಾದ] ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಕೊಟ್ಟಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಏನನ್ನು ನೀಡಿದಳು
ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಕೆನೆಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮನೋರಮೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಯಾವುದರಿಂದ ಮನಕ್ಕೆ ಬೇಸರವಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ಹಗಲಿರುಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಜಿನುಗು ಮಳೆಯಿಂದ ಮನಕ್ಕೆ ಬೇಸರವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನನ್ನು ಯಾವ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಕೋರಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನನ್ನು 'ರಾಮಾಯಣ'ದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಕೋರಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನೋರಮೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗ ಯಾವುದು?
ಉತ್ತರ: ಶ್ರೀರಾಮನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ‘ಶೇಷರಾಮಾಯಣ’ದ ಕಥೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಮನೋರಮೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದು ಕಠಣವಾದುದು?
ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ಪದ್ಯ’ ಕಠಣವಾದುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಮನೋರಮೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯವಾದುದು (ಆನಂದ ನೀಡುವಂಥದ್ದು)?
ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ಗದ್ಯ’ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯವಾದುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ವಾಚನ ಮಾಡಿದರೆ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಕಾಣಿಕೆಗಳಾವುವು?
ಉತ್ತರ:' ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ರನ್ನಗಡಗ (ರತ್ನದ ಬಳೆ) ಮತ್ತು ಹೊನ್ನ ಕಂಠಿಕೆಯನ್ನು (ಚಿನ್ನದ ಹಾರ) ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕಥೆ ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಏನನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಮನೋರಮೆ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದಳು?ಉತ್ತರ: ಕಥೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ‘ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ’ ಮನೋರಮೆ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 11: ಯಾರಿಗೆ ಪುರಾಣ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ ಎಂದು ಮನೋರಮೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ?
ಉತ್ತರ: ಕಥೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣೆ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ ಎಂದು ಮನೋರಮೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 12: ಮುದ್ದಣನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮನೋರಮೆಗೆ ಹೇಗನಿಸಿತು?
ಉತ್ತರ: ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಕಡುಬನ್ನು ತುರುಕಿದಂತೆ ಅನಿಸಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 13: ಮನೋರಮೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ?
ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು "ಕನ್ನಡ ಕಸ್ತೂರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 14: ಮುದ್ದಣನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ?
ಉತ್ತರ: ಮುದ್ದಣನು ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು "ಕರಿಮಣಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಹವಳವನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ" ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (2 Marks Questions):
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮುದ್ದಣನು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಮನೋರಮೆ ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಪಚರಿಸಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ಮುದ್ದಣನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಮನೋರಮೆ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ನೀರು ಕೊಟ್ಟಳು. ನಂತರ ಕೈಹಿಡಿದು ಚೌಕಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ತಿನ್ನಲು ಸಿಹಿಯಾದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯಲು ಕೆನೆಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳಭರಿತ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಉಪಚರಿಸಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮನೋರಮೆಗೆ ಹಗಲು ಕಳೆಯುವುದು ಬೇಸರವೆನಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಕಾಡು-ನಾಡುಗಳು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಹಗಲಿರುಳು ಜಿನುಗು ಮಳೆಯು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಳೆಗಾಲದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಗಲು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಮನೋರಮೆಗೆ ಹಗಲು ಕಳೆಯುವುದು ಮನಕ್ಕೆ ಬಲು ಬೇಸರವೆನಿಸಿತ್ತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮುದ್ದಣನು ಮೊದಲು ಯಾವ ಯಾವ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು?
ಉತ್ತರ: ಮನೋರಮೆಯು ಒಂದು ನಲ್ಗತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೋರಿದಾಗ, ಮುದ್ದಣನು ಮೊದಲು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯಗಳಾದ ಭೋಜಪ್ರಬಂಧ, ವಿಕ್ರಮವಿಜಯ ಅಥವಾ ಮಹಾವೀರಚರಿತ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕಥೆಯ ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನೋರಮೆಯ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಏನಿತ್ತು?
ಉತ್ತರ: ಮುದ್ದಣನು ಹೇಳಿದ ಭೋಜಪ್ರಬಂಧಾದಿ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಮನೋರಮೆ, ತನಗೆ ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಸತ್ತರೂ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವಂತಹ ರಸಭರಿತವಾದ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯೇ ಬೇಕು ಎಂದಳು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳು ಶ್ರೀರಾಮನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಕೈಗೊಂಡ ‘ಶೇಷರಾಮಾಯಣ’ದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಮನೋರಮೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು?
ಉತ್ತರ: "ಪದ್ಯ ಕಠಣವಾದುದು; ಗದ್ಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಪ್ಯಾಯವಾದುದು" ಎಂಬುದು ಮನೋರಮೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಗದ್ಯವು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ನಂಬಿದ್ದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕಾಣಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುದ್ದಣನು ಮನೋರಮೆಗೆ ಏನೆಂದು ಹೇಳಿದನು?ಉತ್ತರ: "ಇಂತಹ ನಲ್ಗತೆಯನ್ನು (ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯನ್ನು) ಹೇಳಿದರೆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿ ರನ್ನಗಡಗವನ್ನೂ (ರತ್ನದ ಬಳೆ) ಮತ್ತು ಹೊನ್ನ ಕಂಠಿಕೆಯನ್ನೂ (ಚಿನ್ನದ ಹಾರ) ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ನನಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಏನನ್ನು ಕೊಡುವೆ?" ಎಂದು ಮುದ್ದಣನು ಮನೋರಮೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನೋರಮೆ ಮುದ್ದಣನಿಗೆ ಯಾವ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ಪುರಾಣ ಮುಗಿದ ಮೇಲಲ್ಲವೇ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯವರು ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲಲ್ಲವೇ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡುವುದು ಎಂದು ಮನೋರಮೆ ವಾದಿಸಿದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ತಾನೂ ಸಹ ಕಥೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಅದು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ಮೇಲೆಯೇ ಸೊಗಸಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸುವುದಾಗಿ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಮುದ್ದಣನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮನೋರಮೆ ಹೇಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ಮುದ್ದಣನು ಸಂಸ್ಕೃತದ ದೀರ್ಘ ಶಬ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಮನೋರಮೆ ಆತನನ್ನು ತಡೆದು, ಇದು "ನೀರಿಳಿಯದ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಕಡುಬನ್ನು ತುರುಕಿದಂತಾಯಿತು" ಎಂದಳು. ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಸನ್ನಷ್ಟೇ ಬಲ್ಲ ತನಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸೊಗಸನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮುದ್ದಣನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ?ಉತ್ತರ: ಬರೀ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ಚಿನ್ನದ ಎಳೆಯಲ್ಲಿ ರತ್ನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೋಣಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದ ಮುದ್ದಣನು, ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕರಿಮಣಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಹವಳವನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ, ರಸವೊಸರುವಂತೆ, ನಿಯಮ ಮೀರದಂತೆ ಕನ್ನಡದ ನಡುವೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ನಲ್ನುಡಿಗಳು ಮೆರೆಯುವಂತೆ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:
