ಮಣ್ಣಿನ ಒಡಲಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ: ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ನೇಗಿಲ ಯೋಗಿ' – ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದರ್ಶನ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನವೋದಯ ಕಾಲಘಟ್ಟವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೈವಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, 'ಮಾನವೀಯತೆ' ಹಾಗೂ 'ಪ್ರಕೃತಿ'ಯನ್ನು ಪರಮ ಸತ್ಯವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕಾಲ. ಈ ಪಲ್ಲಟದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಎಂಬುದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಜಡತ್ವವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುವ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖರ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲ ಉದಾಹರಣೆ ಅವರ ನೇಗಿಲ ಯೋಗಿ' ಕವಿತೆ. ಈ ಕವನವು ಕೃಷಿಕನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಜಾಗತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೧. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 'ಯೋಗ'ದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
'ನೇಗಿಲ ಯೋಗಿ' ಕವನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕುವೆಂಪು ಅವರು 'ಯೋಗ' ಮತ್ತು 'ಯೋಗಿ' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರೀತಿ.
ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ತಪಸ್ಸು: ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಸಂಸಾರ ವಿಮುಖತೆ, ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಎಂಬ ನಿರರ್ಥಕ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೋಗಿಯನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿ ತಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮದ ಸಾಕಾರ ರೂಪ: ಭಗವದ್ಗೀತೆಯು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ 'ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಯೋಗ' (ಪ್ರತಿಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾಯಕ) ಸಮಾಜದ ಉನ್ನತ ವರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆವರುವ ರೈತನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಧೃಡೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೈತನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಳೆ, ಬೆಳೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಏರುಪೇರುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಅವನ ಕಾಯಕವೇ 'ಯೋಗ'. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಸರು ತೀರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೆವರು ಮಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೇಗಿಲು ದೈವೀ ಆಯುಧವಾಗುತ್ತದೆ.
೨. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಆಚೆಗಿನ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆ
ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಉದಯ-ಪತನಗಳು, ಯುದ್ಧಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟಗಳೇ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ನಶ್ವರತೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಕದ ಶಾಶ್ವತತೆ: "ರಾಜ್ಯಗಳುದಯಿಸಲಿ, ರಾಜ್ಯಗಳುರುಳಲಿ" ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಕವಿ ರಾಜಕೀಯ ಏಳುಬೀಳುಗಳನ್ನು ತೀರಾ ನಶ್ವರ ಮತ್ತು ಗೌಣ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಂಹಾಸನಗಳು ಉರುಳಬಹುದು, ಅರಸರ ಮುಕುಟಗಳು ಧೂಳೀಪಟವಾಗಬಹುದು, ಸೇನೆಗಳು ರಕ್ತದ ಕೋಡಿ ಹರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಾನವನ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲಾರವು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲ ನಿಯಮದಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುವ ಕಾಯಕ ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಜಕೀಯೇತರ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆ: ಇಲ್ಲಿ ರೈತನ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯು ಜಡತ್ವವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ 'ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆ'. ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದರೆ, ರೈತನ ಶ್ರಮವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು (ಮಿತ್ರ-ಶತ್ರು ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ) ಸಲಹುತ್ತದೆ.
೩. ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭೌತಿಕ ತಳಹದಿ (Materialist Critique)
ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕವಾದಿ ವಿಮರ್ಶೆಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಈ ಕವನವು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ 'ಅಧಿಸರಚನೆ' (Superstructure) ಮತ್ತು 'ಮೂಲರಚನೆ' (Base) ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನ್ನವೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೈತನ್ಯ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಅದ್ಭುತ ಅರಮನೆ-ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಣಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಅರಸರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಆಳುತ್ತಾರೆ. ನಾವಿಂದು ಕೊಂಡಾಡುವ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾಜದ 'ಅಧಿಸರಚನೆಗಳು'. ಆದರೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮೊದಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು 'ಅನ್ನ'.
ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಕೊರತೆ: ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿದ ಕೈಗಳು ನೀಡಿದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಮಿದುಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೈತನ ಶ್ರಮವೇ ಸಮಾಜದ 'ಮೂಲರಚನೆ'. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ಜಗತ್ತು ಯಾರ ಸಾಹಸ, ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಎಲ್ಲ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ತಾಯಿಬೇರು ಇರುವುದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ರೈತನ ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ. ನೇಗಿಲಿನ ಮೊನೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಗತಿಯ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣ.
೪. ಮೂಕ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮಾಹುತಿ (Existential and Ethical Dimension)
ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಚಾರಪ್ರಿಯತೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ 'ನೇಗಿಲ ಯೋಗಿ'ಯ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಒಂದು ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅನಾಮಧೇಯತೆಯ ಹಿರಿಮೆ: ರೈತ ತನಗಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದ "ಮೂಕ ತಪಸ್ವಿ". ಅವನು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಬೇಕೆಂದು ಹಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಜಗತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ರಮಕ್ಕೂ ತಕ್ಷಣದ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ರೈತ ಮಾತ್ರ ಅನಾಮಧೇಯನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಜೀವಪರ ಆತ್ಮಾಹುತಿ: ಅವನು ತನ್ನ ರಕ್ತವನ್ನು ಬೆವರನ್ನಾಗಿ ಹರಿಸಿ ಜಗದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ "ಮೂಕ ತಪಸ್ಸು" ಪ್ರಕೃತಿಯ ತ್ಯಾಗಗುಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾದದ್ದು. ಮರವು ತಾನು ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನದೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ, ಸೂರ್ಯನು ತನಗಾಗಿ ಉರಿಯದೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವಂತೆ, ರೈತ ಜಗದ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಲು ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
೫. ಭಾಷಿಕ ದಿವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಶೈಲಿಯು ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ದಿವ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ಅಪೂರ್ವ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ರೂಪಕಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಕೋಶವು ಕವಿತೆಯ ಆಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಲೌಕಿಕಕ್ಕೆ ಅಲೌಕಿಕ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ: 'ಕರ್ಮ', 'ಧರ್ಮ', 'ಯೋಗಿ', 'ತಪಸ್ವಿ', 'ರುಧಿರ' ಮುಂತಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭೂಯಿಷ್ಠ ಪದಗಳನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಅವರು ತಳಮಟ್ಟದ ಶ್ರಮಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೋ, ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೋ ಇಲ್ಲ; ಅದು "ನೇಗಿಲ ಮೇಲೆಯೆ ನಿಂತಿದೆ" ಎಂದು ಸಾರುವ ಮೂಲಕ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು (Ritualistic Sanctity) ತಂದುಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಶರಣರ "ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ" ಎಂಬ ತತ್ವದ ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮುಕ್ತಾಯ: ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಕವನದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ
ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ನೇಗಿಲ ಯೋಗಿ' ಕೇವಲ ಗತಕಾಲದ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ. ಇಂದು ಕೃಷಿ ವಲಯವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಇದೊಂದು ತೀವ್ರವಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಯಾವ ನಾಗರಿಕತೆಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ಬೇರಾದ ನೇಗಿಲನ್ನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಯೋಗಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿನಾಶ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಎಂಬ ಅಂತರ್ಗತ ಸತ್ಯ ಈ ಕವನದಲ್ಲಿದೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ರೈತನನ್ನು ಕೇವಲ ಅನ್ನದಾತನಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈ ಜಗದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೈತನ್ಯದಾತನನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೇ ಶ್ರಮಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವದ ಪೀಠವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:
Tags / ವಿಷಯ ಸೂಚಿ: ಕುವೆಂಪು ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, Kuvempu Biography in Kannada, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, Kannada Sahitya Charitre, ಕುವೆಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ.
