ಕವಿತೆ ೨: ‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ

ಕೃತಿಕಾರರ ಪರಿಚಯ: 

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ

 ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ: ಇವರು ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಕ್ಕೇರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಘೋಡಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ, ಗೋಕಾಕ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.

 ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು ಬೆಳಗಾವಿ, ಸಾಗರ, ಉಡುಪಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಪಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ (೧೯೯೧-೧೯೯೮) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ಇವರ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ, ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ (NSD) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆ: ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಾರರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ.

   ಕವನ ಸಂಕಲನ: ‘ಮುಗುಳು’

   ಮಹಾಕಾವ್ಯ: ‘ಚಕೋರಿ’

   ಕಾದಂಬರಿ: ‘ಸಿಂಗಾರವ್ವ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ’

   ನಾಟಕಗಳು: ‘ಜೋಕುмараಸ್ವಾಮಿ’, ‘ಸಾಂಬಶಿವ ಪ್ರಹಸನ’, ‘ಋಷ್ಯಶೃಂಗ’ ಮತ್ತು ‘ಹರಕೆಯ ಕುರಿ’ (ಇವು ಇವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು).

 ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವಗಳು: ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಕಬೀರ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ಹಾಗೂ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ‘ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಲಭಿಸಿದೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಗೌರವವೂ ಇವರಿಗೆ ಸಂದಿದೆ.

ಕವಿತೆಯ ಆಶಯ / ತಿರುಳು

‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’ ಕವಿತೆಯು ಮಹಾನಗರದ ಕ್ರೂರ ವಾಸ್ತವ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

 ಸೂರ್ಯನ ರೂಪಕ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಕನಸು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಅಮಾಯಕರ ಮುಗ್ಧತೆ, ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ‘ಸೂರ್ಯ’ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಗರದ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಈ ಸೂರ್ಯ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಅಂದರೆ ಜನರ ಮುಗ್ಧತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

 ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನ ರೂಪಕ: ನಗರದ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ‘ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ’ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮನುಷ್ಯರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು, ಶ್ರಮವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ (ನೋಟಿನ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ) ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಳದಿ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಾಯುವಿಕೆ: ಕಷ್ಟಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಾಗಲೂ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಗ್ಧತೆ (ಹಳದಿ ಆತ್ಮ) ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂಧಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆಶಾವಾದದೊಂದಿಗೆ (ಮಳೆ-ಗಾಳಿಗೆ) ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ

 ನಗರ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಕಣ್ಮರೆ: ನಾವು ಕಣ್ಣುತುಂಬಾ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಆ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಬೆಳಕಿನ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ರಂಗಪಂಚಮಿ ಆಡುತ್ತಾ ಈ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದೆವು. ಆದರೆ ನಗರದ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ನಮ್ಮ ಜೊತೆಯಿದ್ದ ಸೂರ್ಯ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾದನು. ನಾವು ‘ಸ್ನೇಹಿತನೇ’ ಎಂದು ಎಷ್ಟೇ ಕೂಗಿದರೂ, ಹುಡುಕಿದರೂ ಅವನು ಸಿಗಲೇ ಇಲ್ಲ.

 ನಗರದ ಅಣಕ: ಸೂರ್ಯ ಇನ್ನು ಸಿಗಲಾರ, ಸತ್ತುಹೋದ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಾವು ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟೆವು. ನಮ್ಮ ಈ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಇಡೀ ನಗರವೇ ಗೇಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಲು ದೀಪಗಳು ಮಿನುಗಿದವು.

 ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನ ಶೋಷಣೆ: ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಕ್ರೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತದಂತಿರುವ ಒಬ್ಬ ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು. ನಮ್ಮನ್ನು ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಅನಾಥರು ಎಂದು ಜರಿದು ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ನಕ್ಕನು. ಹೆದರಿ ನಿಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ಬಾಯಿ, ಕಣ್ಣು ಹಾಗೂ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ನರಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು.

 ಮಾನವೀಯತೆಯ ನಾಶ ಮತ್ತು ನಗದೀಕರಣ: ಆ ಶೋಷಕನು ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದಿಟ್ಟು ಅದಮಿ, ಒಣಗಿಸಿ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಕಾಗದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಅದರ ಮೇಲೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ನೋಟುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ, ಆ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿದನು. ಅಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಬದಲಿಸಿದನು.

 ಭರವಸೆಯ ಕಾಯುವಿಕೆ: ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ಮಳೆ-ಗಾಳಿಗೆ ಆ ಪೋಸ್ಟರ್‌ನ ಅಂಚು ಹರಿದಾಗ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಹಳದಿ ಆತ್ಮ (ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಗ್ಧತೆ) ಮತ್ತೆ ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ, ಉಸಿರಾಡಲು ತಡಕಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಆ ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ, ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮಳೆ-ಗಾಳಿಯ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ‘ಕಾಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ’.

 'ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ' 

ಪ್ರಶ್ನೆ: ‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಮಹಾನಗರದ ಕ್ರೂರ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ:

ಪೀಠಿಕೆ:

‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’ ಕವಿತೆಯು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾನಗರಗಳು ಹೇಗೆ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ನುಂಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಮಾಯಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೇಗೆ ಶೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾದ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದುರಂತ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಕನಸುಗಳ ಭಂಗ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಕಣ್ಮರೆ:

ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಗ್ಧ ಜನ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಬೆಳಕಿನ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ರಂಗಪಂಚಮಿ ಆಡುವಷ್ಟು ಸಂಭ್ರಮ ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನಗರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡಿನ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ, ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ 'ಸೂರ್ಯ' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಸೂರ್ಯ' ಎಂಬುದು ಅಮಾಯಕರ ಮುಗ್ಧತೆ, ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು (ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು) ‘ಸ್ನೇಹಿತನೇ’ ಎಂದು ಎಷ್ಟೇ ಕೂಗಿ ಕರೆದರೂ ಅವನು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯ ಸತ್ತೇ ಹೋದನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರು ಅತ್ತಾಗ, ಇಡೀ ನಗರದ ಸಾಲು ದೀಪಗಳು ಅವರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ನಗರದ ನಿಷ್ಠುರತೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾಶೂನ್ಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೋಷಣೆ:

ಅಮಾಯಕರ ಈ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ನಗರದ ಕ್ರೂರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ‘ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ’ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಇವರನ್ನು ದೇವರಿಲ್ಲದ, ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಅನಾಥರು ಎಂದು ಜರಿದು ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ನಗುತ್ತಾನೆ. ಹೆದರಿ ನಿಂತ ಅಮಾಯಕರ ಬಾಯಿ, ಕಣ್ಣು, ಮತ್ತು ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ನರಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂದರೆ, ಶೋಷಿತರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (ಬಾಯಿ), ದೂರದೃಷ್ಟಿ (ಕಣ್ಣು) ಮತ್ತು ಬದುಕುವ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು (ನರಗಳು) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ನಗದೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಾಶ:

ಆ ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಮಾನವ ದೇಹದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದಿಟ್ಟು ಅದಮಿ, ಒಣಗಿಸಿ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಕಾಗದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ನೋಟುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ, ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ನಗರವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ, ಬಂಡವಾಳದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ನಗದೀಕರಣಕ್ಕೆ (ಹಣಕ್ಕೆ) ಬಲಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ನಿರಂತರ ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಕಾಯುವಿಕೆ:

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬಂಧನದ ನಡುವೆಯೂ ಮಾನವನೊಳಗಿನ ಜೀವಂತಿಕೆ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಅಂಚು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಶೋಷಿತರ ಒಳಗಿನ ‘ಹಳದಿ ಆತ್ಮ’ (ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳು) ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಲು ಗೋಡೆಯ ಅಂಚಿನ ಕಪ್ಪು ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ತಡಕಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆ ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಅವರನ್ನು ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಜನರು ಭರವಸೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮಳೆ-ಗಾಳಿಯ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ‘ಕಾಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ’.

ಉಪಸಂಹಾರ:

ಹೀಗೆ, ‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’ ಕವಿತೆಯು ಮಹಾನಗರವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೂರತೆಯನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಷ್ಟೇ ತುಳಿದರೂ, ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಶೋಷಿತರ ಜೀಪಪರ ಹಂಬಲವೇ ಈ ಕವಿತೆಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

1. ಟಿಪ್ಪಣಿ: 'ಸೂರ್ಯ' ರೂಪಕ

 ಉತ್ತರ: ‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯ’ ಕೇವಲ ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರವಲ್ಲ; ಅವನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಲ್ಲಿರುವ ಮುಗ್ಧತೆ, ಆಶಾವಾದ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತ. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕನಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಈ ಸೂರ್ಯ ಅವರ ಜೊತೆಗೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ನಗರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡಿನ ಗದ್ದಲ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸೂರ್ಯ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂದರೆ, ನಗರದ ಕ್ರೂರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಮಾಯಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಈ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

2. ಟಿಪ್ಪಣಿ: 'ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ' (ಕ್ರೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)

ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ’ ಮಹಾನಗರದ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಶೋಷಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತ**ವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ಅಸಹಾಯಕ ಜನರನ್ನು ‘ಅನಾಥರು’ ಎಂದು ಜರೆದು, ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (ಬಾಯಿ), ದೂರದೃಷ್ಟಿ (ಕಣ್ಣು) ಮತ್ತು ಬದುಕುವ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು (ನರಗಳು) ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರಮಪಡುವ ಮತ್ತು ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ, ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ನಗರದ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಈ ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

3. ಟಿಪ್ಪಣಿ: 'ಹಳದಿ ಆತ್ಮ'

 ಉತ್ತರ: ‘ಹಳದಿ ಆತ್ಮ’ ಎಂಬುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರೂರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಯದೆ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಜೀವಂತಿಕೆ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳ ಸಂಕೇತ**. ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಇವರನ್ನು ನೋಟಿನ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿದರೂ, ಮಳೆ-ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ಆ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅಂಚು ಹರಿದು ಈ ‘ಹಳದಿ ಆತ್ಮ’ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವಭಾವವಾದ ಮುಕ್ತ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತು ಕಳೆದುಹೋದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

4. ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಗದೀಕರಣ**

 ಉತ್ತರ: ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಶೋಷಿತರ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಬಾಯಿ, ಕಣ್ಣು, ನರ) ಒಣಗಿಸಿ, ತೆಳ್ಳನೆಯ ಕಾಗದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ನೋಟುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನೇ ಕವಿ 'ವಿಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಶ್ರಮ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ (Commercialization) ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕ್ರೂರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಕೇವಲ ಹಣದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹರಿದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅಷ್ಟೇ.

5. ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಕಾವ್ಯದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’

 ಉತ್ತರ: ಈ ಕವಿತೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಶೋಷಿಸಿ, ಗೋಡೆಗೆ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಂತೆ ಅಂಟಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆಶಾವಾದ ಸತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಡೆಯ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವ, ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕುವ 'ಮಳೆ-ಗಾಳಿ' (ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿ) ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಶೋಷಿತರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಯುವಿಕೆ ಕೇವಲ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ.

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದರು?

 ಉತ್ತರ: ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಆಸೆ-ಕನಸುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಆ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಬೆಳಕಿನ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ರಂಗಪಂಚಮಿ ಆಡುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಏನಾಯಿತು?

 ಉತ್ತರ: ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ, ಅಲ್ಲಿನ ಗದ್ದಲ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದ ಕ್ರೂರ ಅಬ್ಬರವನ್ನು ನೋಡಿ ಹೆದರಿದ ಸೂರ್ಯ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು (ನಾಪತ್ತೆಯಾದನು).

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯ’ ಯಾವುದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ?

 ಉತ್ತರ: ‘ಕಾಯುತ್ತೇವೆ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯ’ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಮುಗ್ಧತೆ, ಆಶಾವಾದ, ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಸೂರ್ಯ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಜನರು ಏನು ಮಾಡಿದರು?

 ಉತ್ತರ: ಸೂರ್ಯ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಬಹುಶಃ ಸತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿ ಜನರು ಅತ್ತರು. ಆಗ ಇಡೀ ನಗರದ ಸಾಲು ದೀಪಗಳು ಅವರ ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಮಿಂಚಿದವು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಂದಿಸಿದನು?

 ಉತ್ತರ: ನಗರದ ಕ್ರೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಅಮಾಯಕರನ್ನು ನೋಡಿ “ಹೇಳುವವರಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದ ಅನಾಥರು” ಎಂದು ಜರಿಯುತ್ತಾ (ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ) ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕನು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಜನರ ಯಾವ ಯಾವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು?

 ಉತ್ತರ: ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಅಮಾಯಕ ಜನರ ಬಾಯಿಯನ್ನು, ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ದೇಹದ ನರಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು?

 ಉತ್ತರ: ದಪ್ಪ ಮನುಷ್ಯನು ಜನರ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಬಾಯಿ, ಕಣ್ಣು, ನರ) ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದಿಟ್ಟು ಅದಮಿ, ಒಣಗಿಸಿ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಕಾಗದ ಮಾಡಿದನು. ಅದರ ಮೇಲೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ನೋಟುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ವಿಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ಜನರೊಳಗಿನ ‘ಹಳದಿ ಆತ್ಮ' ಯಾವಾಗ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ?

 ಉತ್ತರ: ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಬಂದಾಗ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿದ ನೋಟುಗಳ ಪೋಸ್ಟರ್‌ನ ಅಂಚು ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರೊಳಗಿನ ‘ಹಳದಿ ಆತ್ಮ’ (ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಗ್ಧತೆ/ನೆನಪು) ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಪೋಸ್ಟರ್ ಹರಿದಾಗ ಜನರು ಏನು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ?

 ಉತ್ತರ: ಪೋಸ್ಟರ್ ಹರಿದಾಗ ಜನರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಕಳೆದುಹೋದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು (ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು) ಹುಡುಕಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಲು ಗೋಡೆಯ ಅಂಚಿನ ಕಪ್ಪು ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ತಡಕಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦: ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?

 ಉತ್ತರ: ನಗರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂಧಿಸಿದರೂ, ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಹಳದಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊರತರುವ ಮತ್ತೊಂದು 'ಮಳೆ-ಗಾಳಿ' (ಬದಲಾವಣೆ) ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಜನರು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.