ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:
ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು?
ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ
ಕರ್ತೃ - ಕೃತಿ ಪರಿಚಯ:
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ರಂಗನಾಥ ಶ್ಯಾಮರಾವ್ ಮುಗಳಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ 'ರಂ ಶ್ರೀ ಮುಗಳಿ' ಎಂದೇ ಚಿರಪಚಿತರಾದವರು. ಕನ್ನಡದ ಹೆಸರಾಂತ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಯಾದ ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರು ಜೂನ್ ೨೧, ೧೯೦೬ ರಂದು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೊಳೆಆಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಾಯಿ ಗಂಗಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಶ್ಯಾಮರಾವ್. ಇವರು ಪುಣೆಯ ಫರ್ಗುಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆ:
ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ ಅವರು ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣಕಥೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 'ರಸಿಕ ರಂಗ' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:
ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಆಕರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
ಕಾದಂಬರಿಗಳು: ಬಾಳುರಿ, ಕಾರಣಪುರುಷ.
ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು: ಬಾಸಿಗ, ಅಪಾರ ಕರುಣೆ, ಓಂ ಅಶಾಂತಿ.
ನಾಟಕಗಳು: ರಕ್ತತರ್ಪಣ, ನಾಮಧಾರಿ, ಮನದ ಮಾರುತ.
ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು: ಕನಸಿನ ಕೇದಿಗೆ, ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು (ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಥೆ).
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಹತ್ತಾರು ಗೌರವಗಳು ಇವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ:
ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥವಾದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಈ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ: ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೪೮ನೆಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುವ ಗೌರವ ಇವರಿಗೆ ಸಂದಿತ್ತು.
ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು.
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಮುಗಳಿಯವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦, ೧೯೯೩ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಇವರ ವೈಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣದ ಬರಹಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ.
ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು? ಕಥೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯ (ತಿರುಳು):
ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು ಎಂಬ ಕಥೆಯು ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ದೇಶ-ವಿದೇಶ ಸುತ್ತುವುದು, ಭೂಪಟದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗುವುದು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕಥೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ನಿಜವಾದ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ:
ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸಾಗರ ದಾಟುವ ನೊಣಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಆಳ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ನೋವು ನೆರವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ದೇಶ ಸುತ್ತುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಎಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡವರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿದೆ.
ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸೌಂದರ್ಯ:
ಅಸಹಾಯಕ ವೃದ್ಧೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅಂತಸ್ತಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮರೆತು ಮುದುಕಿಯ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಶ್ರೀಮಂತನ ಸದ್ಗುಣದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ನೈಜ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಡಗಿದೆ. ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳಿರುವ ಕ್ಷಣಗಳೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತಾಗಿದೆ.
ಬಕುಲದ ಹೂವಿನಂತಹ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆ:
ಬಕುಲದ ಹೂವು ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಮಣ್ಣು ಪಾಲಾದರೂ, ಜನರ ಕಾಲ ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ ತನ್ನ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಿಂದ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಆಸ್ತಿ, ಅಂತಸ್ತು, ಕುಟುಂಬ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಅಚಲವಾದ ಧೃತಿಗೆಡದೆ ಮುಗುಳ್ನಗುವ ತಿರುಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪಾಠವಾಗಿದೆ.
ಆಂತರಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ:
ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಲು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಹೃದಯದ ದೃಷ್ಟಿ ಮುಖ್ಯ. ನೋವುಗಳ ಸಾಗರದಲ್ಲೂ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸದೆ, ಭಗವಂತ ತನಗೆ ನೀಡಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಬಾಳುವ ಕಲೆ ಬಲ್ಲವನೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ ಸಂಚಾರಿ. ಸಾವು ನೋವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವರೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಪಂಚದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನೋವುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಮುಗುಳ್ನಗೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ನೈತಿಕ ಸತ್ಯವೇ ಈ ಕಥೆಯ ಮಹತ್ತರ ತಿರುಳಾಗಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ:
ಶಾಲೆಯ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಸಿರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಸಾಗುವಾಗ ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ್ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೂವು ಇವರಿಬ್ಬರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಕುರಿತು ವೈಚಾರಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆ ಪುಟ್ಟ ಹೂವನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಲಲಿತ, ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯ ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಸಂತ ಆ ಪುಷ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತು, ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಂದವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲಾಗದ ನಿನ್ನಂಥವರೇ ನಿಜವಾದ ಕುರುಡರು ಎಂದು ವಸಂತ ಲಲಿತನಿಗೆ ಚುಚ್ಚುಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣದಲ್ಲೂ ಜಗತ್ತಿನ ಅದ್ಭುತ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದು ವಸಂತನ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಲಿತನ ಪಾಲಿಗೆ ಜಗತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ತಾಣಗಳ ಪರಿಚಯವಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಬಂದ ಪ್ರವಾಸಿಯೊಬ್ಬರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು ಕಂಡ ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇಳಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾಷಣಕಾರನ ಅಬ್ಬರದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಲಲಿತ ಆತನನ್ನು ಮಹಾ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಸಂತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಕಾಣದೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸಾಗರ ದಾಟುವ ನೊಣಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಆಳ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಊರುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ತಕ್ಷಣ ಜಗತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವಸಂತನ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಷ್ಯಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರೈತರ ಹೊಲಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ಬೆಳೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಅಹಂಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ, ಇಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ವಸಂತ ಲಲಿತನಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.
ಮರುದಿನ ವಸಂತನು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಲು ಲಲಿತನನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತನ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಎರಡು ಅಪೂರ್ವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ:
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ದೃಶ್ಯ: ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ತಂದಿದ್ದ ಧಾನ್ಯಗಳೆಲ್ಲಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿಹೋಗಿ, ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಂಧ ವೃದ್ಧೆಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಸದ್ಗುಣದ ದೃಶ್ಯ: ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುದುಕಿಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಹಮ್ಮನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಅವಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಧನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಸಂತನ ಆಲೋಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣದ ಕ್ಷಣಗಳೇ ನೈಜ ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ.
ಮೂರನೆಯ ದಿನದ ಸಂಜೆ ಮಳೆ ನಿಂತ ಶುಭ್ರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ವಸಂತನು ಲಲಿತನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ಭಿಕ್ಷುಕನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕವೇ ಇಡೀ ಕಥೆಯ ಜೀವಾಳ ಮತ್ತು ತಿರುಳಾಗಿದೆ.
ಈ ರೂಪಕದ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ: ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಗಿಡದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು, ದಾರಹೋಕರ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾದರೂ ಬಕುಲದ ಹೂವು ತನ್ನ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಈ ಅಂಧ ತಿರುಕನು ಬದುಕಿನ ಹತ್ತಾರು ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆ ತಿರುಕನ ಜೀವನದ ಸ್ಥಿತಿ ತೀರಾ ಶೋಚನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಸಮಾಜವು ಆತನ ಆಸ್ತಿ, ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಆತ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸದೆ, ತನ್ನ ಬಳಿ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಆಡನ್ನು ಪ್ರಾಣದಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾ, ಭಗವಂತ ತನಗೆ ಈ ಜೀವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾನಲ್ಲ ಎಂದು ಅಪಾರ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆ ಅಂಧನ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ದೈವಿಕ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ ಆತನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಲಲಿತನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ತೀವ್ರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೂಪಟದ ಗೆರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರ ಸಾಗರದ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಲಲಿತನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ನೇಹಿತರು ಆ ಕುರುಡ ತಿರುಕನೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಮನಸಾರೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ಸಂಜೆ ಇಬ್ಬರ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲೂ ಬದುಕಿನ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಬಂಧ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಲೋಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಮತ್ತು ವಸಂತನ ವೈಚಾರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು ಕಥೆಯು ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಅಳೆಯುವ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತನು ಲೋಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ವಸಂತನು ಆಳವಾದ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಲೋಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಲಿತನ ನಿಲುವು:
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಜವು ಬಾಹ್ಯ ಸುಖ, ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಲಲಿತನ ಆಲೋಚನೆಯೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಯಾರು ಹಡಗು, ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೋ, ಭೂಪಟದ ನಕ್ಷೆಯಂತೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬರುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿದವರು. ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳು, ನಗರಗಳ ವೈಭವದ ಬಗ್ಗೆ ಬಣ್ಣಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಭಾಷಣ ಲಲಿತನಿಗೆ ಮಹಾನ್ ಜ್ಞಾನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಷ್ಟೇ ಆಗಿದೆ.
ವಸಂತನ ವೈಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣದ ದೃಷ್ಟಿ:
ಲೋಕದ ಈ ಬಾಹ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಸಂತನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಆತನ ವಾದ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಹಡಗಿನಿಂದ ಹಡಗಿಗೆ ಹಾರುವ ನೊಣ ಇಡೀ ಸಾಗರವನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ರಷ್ಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಲಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ರೈತರ ಬೆಳೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಅಹಂಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ, ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಸಂತನ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಲು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಹೃದಯದ ದೃಷ್ಟಿ ಮುಖ್ಯ. ನಿಸರ್ಗದ ಪುಟ್ಟ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಾಣುವುದು, ಭಿಕ್ಷುಕಿಯ ಚೆಲ್ಲಿದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಡುವ ಬಾಲಕನ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಲ್ಲಿ ದೈವತ್ವ ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕ ಮುದುಕಿಯ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಧನಿಕನ ಸದ್ಗುಣದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ವಸಂತನ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಲಲಿತನಿಗೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪು ಅರಿವಾಗಿ ವಸಂತನ ಆಂತರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಪಂಚದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನೋವುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ದರ್ಶನ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨. ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ತಿರುಕನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಸಮಾಜದ ಕೆಳಸ್ತರದ ಬದುಕಿನ ಉದಾತ್ತತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ? ವಿವರಿಸಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಕೆಳಸ್ತರದ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ವರ್ಗದ ಬದುಕನ್ನು ಕೇವಲ ದೀನತೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸದೆ, ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ನೈತಿಕತೆ, ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ತಿರುಕನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕದ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ:
ಈ ಕಥೆಯ ಜೀವಾಳವೇ ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋದರೂ, ಹಾದಿಹೋಕರ ಕಾಲ ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೂ ತನ್ನ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜವು ಕೆಳಸ್ತರದ ಜನರನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ತುಳಿದರೂ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಎಂಬ ಸುಗಂಧ ಮಾಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಹೂವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೆಳಸ್ತರದ ಬದುಕಿನ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಉದಾತ್ತತೆ:
ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಂಧ ತಿರುಕನ ಸ್ಥಿತಿ ತೀರಾ ಹತಾಶ ಜನರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜನರು ಆತನ ಆಸ್ತಿ, ಮನೆ, ನೆರಳು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಬೀದಿಗೆ ತಳ್ಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರೂ ಆ ತಿರುಕ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರನ್ನೂ ಶಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಆಡನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕುತ್ತಾ, ಭಗವಂತ ತನಗೆ ಈ ಜೀವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾನಲ್ಲ ಎಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.
ಇರುವುದರಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿ ಕಾಣುವ ಕಲೆ:
ಕೆಳಸ್ತರದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಭೂಪಟದ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಬದುಕನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಕಲೆ ಸಿದ್ದಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರವೂ ಆತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮುಗ್ಧ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಆತನನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಲೇಖಕರು ಕೆಳಸ್ತರದವರನ್ನು ಕೇವಲ ಅಸಹಾಯಕರು ಎಂದು ನೋಡದೆ, ಬಕುಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ಸಂಕಷ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಬೀರುವ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞರು ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆ ಅಂಧ ತಿರುಕನೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವನು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩. ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತನ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದಗಳು ಲಲಿತನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಆತನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತನ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂವಾದಗಳು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲ. ಅವು ಬಾಹ್ಯ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸತ್ಯದ ನಡುವಿನ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಲಲಿತನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಆತನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದ ಅರಿವಿನೆಡೆಗೆ ಮೊದಲ ಸಂವಾದ:
ಕಥೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದ ಪುಟ್ಟ ಹೂವಿನ ಕುರಿತು ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಲಲಿತನು ಅದನ್ನು ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೂವು ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ವಸಂತನು ಕಣ್ಣಿದ್ದೂ ಕುರುಡರು ಎಂದು ಕುಟುಕುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಣಕಣದಲ್ಲೂ ಜಗತ್ತಿನ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವಸಂತ ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಲಲಿತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೈಚಾರಿಕ ಕಿಡಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಾಸದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬದಲಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಸಂವಾದ:
ವಿದೇಶ ಸುತ್ತಿ ಬಂದ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಭಾಷಣ ಕೇಳಿದಾಗ ಲಲಿತ ಆತನನ್ನು ಮಹಾ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಸಂತನು ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿನ ನೊಣದ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ, ಕೇವಲ ಊರು ಸುತ್ತುವುದರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಷ್ಯಾದ ರೈತರ ಹೊಲಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಲಲಿತನ ಭೌತಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಮಾನವೀಯತೆಯ ದರ್ಶನದ ಮೂರನೇ ಸಂವಾದ:
ವಸಂತನು ಲಲಿತನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದು ಭಿಕ್ಷುಕಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಬಾಲಕ ಹಾಗೂ ಮುದುಕಿಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರೀಮಂತನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತು ಇರುವುದು ಭೂಪಟದ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಲ್ಲ, ಅದು ಇರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬ ನವೀನ ಅರ್ಥ ಲಲಿತನಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಹಂಕಾರದ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪರಿವರ್ತನೆ:
ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ತಿರುಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಇಬ್ಬರ ಸಂವಾದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೂ ಬಕುಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ಮುಗುಳ್ನಗುವ ತಿರುಕನ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ವಸಂತನು ಲಲಿತನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೃಶ್ಯ ಲಲಿತನ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನೋವುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಲಲಿತ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಹೀಗೆ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಂಬಿದ್ದ ಅಹಂಕಾರಿ ಲಲಿತನು, ವಸಂತನೊಂದಿಗಿನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಅಂಧ ತಿರುಕನೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವನು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂದು ಸಂಜೆ ಲಲಿತನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತನ ಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ (ಲಲಿತ-ವಸಂತನ ವೈಚಾರಿಕತೆ)
ಉತ್ತರ: ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಇಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಲಲಿತನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕವಾದುದು. ಭೂಪಟದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವುದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಕಾರರ ಬಾಹ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಆತ ನಂಬಿರುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದ ಪುಟ್ಟ ಹೂವನ್ನು ಆತ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯ ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ವಸಂತನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಂತರಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಕಣದಲ್ಲೂ ಜಗತ್ತಿನ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಡಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಊರುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ತಕ್ಷಣ ಜಗತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಜನರ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅಂತಃಕರಣ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಆತನ ನಿಲುವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಸಂತನ ಈ ಉದಾತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಗೆದ್ದು, ಲಲಿತನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨. ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿನ ನೊಣದ ಉದಾಹರಣೆ (ವಸಂತನ ವಾದ)
ಉತ್ತರ: ಪ್ರವಾಸಿಯೊಬ್ಬರ ಅಬ್ಬರದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇಳಿ ಲಲಿತ ಆತನನ್ನು ಮಹಾ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದಾಗ, ವಸಂತನು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿನ ನೊಣದ ಮಾರ್ಮಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ವಸಂತನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಇಡೀ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ನೊಣಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಆಳವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಲಿ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸದೆ, ಜನರ ನೋವು-ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಕೇವಲ ದೇಶ ಸುತ್ತುವ ಭೌತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಎಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡವರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ರಷ್ಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಹೊಲಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ಬೆಳೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಅಹಂಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ವಸಂತ, ಇಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರವಾಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ಲಲಿತನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩. ವಸಂತನು ತೋರಿಸಿದ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣದ ದೃಶ್ಯಗಳು
ಉತ್ತರ: ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ನೈಜ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಲಲಿತನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ವಸಂತನು ಎರಡನೇ ದಿನ ಆತನನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಲಲಿತನ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಎರಡು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದು ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ದೃಶ್ಯ: ಒಬ್ಬ ಅಂಧ ವೃದ್ಧೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ತಂದಿದ್ದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಪಾಲಾದಾಗ ಆಕೆ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಅಳುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಿ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಎರಡನೆಯದು ಸದ್ಗುಣದ ದೃಶ್ಯ: ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ ಮುದುಕಿಯೊಬ್ಬಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ತನ್ನ ಅಂತಸ್ತಿನ ಹಮ್ಮನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಅವಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ವಸಂತನ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಮಾನವೀಯತೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳು ಅರಳುವ ಕ್ಷಣಗಳೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲೇ ಲೋಕದ ನೈಜ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಡಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪. ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕ (ಕಥೆಯ ಜೀವಾಳ)
ಉತ್ತರ: ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ರೂಪಕವು ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಯಾರು ಕಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಸತ್ತ್ವವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ದಿನ ಮಳೆ ಬಿಟ್ಟ ಸಂಜೆ ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ತಿರುಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಈ ರೂಪಕದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಣವೆಂದರೆ, ಅದು ತೀವ್ರವಾದ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಗಿಡದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋದರೂ ಹಾಗೂ ಹಾದಿಹೋಕರ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾದರೂ ತನ್ನ ಜನ್ಮಜಾತ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಲೇಖಕರು ಈ ಹೂವನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಂಧ ತಿರುಕನ ಬದುಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜವು ಆತನನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಶೋಷಿಸಿದರೂ, ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಬೀದಿಗೆ ತಳ್ಳಿದರೂ ಆತ ಬಕುಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಮನುಷ್ಯತ್ವ, ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಧೃತಿಗೆಡದ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆಗೆ ಈ ಬಕುಲದ ಹೂವು ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫. ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ತಿರುಕನ ಪಾತ್ರ ಪರಿಚಯ
ಉತ್ತರ: ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡ ತಿರುಕನ ಪಾತ್ರವೇ ಇಡೀ ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆತ ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಲಾಗದ ಅಂಧನಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ತಿರುಕನ ಜೀವನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತೀರಾ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಸಮಾಜದ ಜನರು ಆತನ ಆಸ್ತಿ, ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಆತನನ್ನು ಅನಾಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅನ್ಯಾಯ ನಡೆದರೂ ಆತ ಯಾರ ಮೇಲೂ ಕೋಪ ಕದಡುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಬಳಿ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಆಡನ್ನು ಪ್ರಾಣದಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾ, ದೇವರು ತನಗೆ ಈ ಜೀವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾನಲ್ಲ ಎಂದು ಅಪಾರ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಗ್ಧ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದ ನಿರ್ಮಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡು ಲಲಿತನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ಅಂಧ ತಿರುಕನೇ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ "ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವನು" ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ತರಗತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಬಂದ ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಹೂವಿನ ಕುರಿತು ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಪುಟ್ಟ ಹೂವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಲಲಿತ ಮತ್ತು ವಸಂತನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನಿತ್ತು?
ಉತ್ತರ: ಆ ಪುಟ್ಟ ಹೂವನ್ನು ಕಂಡ ಲಲಿತ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೂವು ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಸಂತ ಆ ಹೂವಿನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ತೋರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಜಗತ್ತಿನ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩. ಲಲಿತನ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ:ಲಲಿತನ ಪಾಲಿಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಸುತ್ತಾಟ ನಡೆಸುವುದಾಗಿದೆ. ಹಡಗು, ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಪಟದ ನಕ್ಷೆಯಂತೆ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸವರEdge ಬರುವುದೇ ಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದು ಆತನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪. ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿನ ನೊಣದ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಸಂತನು ಏನು ಹೇಳಬಯಸುತ್ತಾನೆ?
ಉತ್ತರ: ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸಾಗರ ದಾಟುವ ನೊಣಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಆಳ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೇವಲ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಊರುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವುದರಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರವಾಸ ಎಂದು ವಸಂತ ಹೇಳಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫. ವಸಂತನು ಲಲಿತನಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಯಾವ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ?
ಉತ್ತರ: ರಷ್ಯಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಯೊಬ್ಬ, ಅಲ್ಲಿನ ರೈತರ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಲಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ಬೆಳೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ವಸಂತ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಜಗತ್ತು ಕಂಡವರು ಎನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆತನ ವಾದವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೬. ವಸಂತನು ತೋರಿಸಿದ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ದೃಶ್ಯ ಯಾವುದು?
ಉತ್ತರ: ಅಂಧ ವೃದ್ಧೆಯೊಬ್ಬಳು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ತಂದಿದ್ದ ಧಾನ್ಯಗಳೆಲ್ಲಾ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಪಾಲಾದಾಗ ಆಕೆ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಅಳುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಬಂದು ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಿ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯವೇ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೭. ವಸಂತನು ತೋರಿಸಿದ ಸದ್ಗುಣದ ದೃಶ್ಯ ಯಾವುದು?
ಉತ್ತರ: ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರ ಹಾಗೂ ತಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ ಮುದುಕಿಯೊಬ್ಬಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ತನ್ನ ಅಂತಸ್ತಿನ ಹಮ್ಮನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಅವಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯವೇ ಸದ್ಗುಣದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೮. ಬಕುಲದ ಹೂವಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಅಥವಾ ರೂಪಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ: ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಕುಲದ ಹೂವು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಾಗಿ, ಜನರ ಕಾಲ ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕರೂ ತನ್ನ ಜನ್ಮಜಾತ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನು ಬದುಕಿನ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಮುಗುಳ್ನಗೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬುದು ಈ ರೂಪಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೯. ಅಂಧ ತಿರುಕನಿಗೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ಯಾವ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆತ ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದನು?
ಉತ್ತರ: ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಸಮಾಜದ ಜನರು ಅಂಧ ತಿರುಕನ ಆಸ್ತಿ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಷ್ಟವಾದರೂ ಆತ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸದೆ, ತನ್ನ ಬಳಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಆಡನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕುತ್ತಾ, ದೇವರು ಇದೊಂದನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾನಲ್ಲ ಎಂಬ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦. ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತನಿಗೆ ಆದ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಅಥವಾ ಅರಿವು ಯಾವುದು?
ಉತ್ತರ: ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಪಂಚದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನೋವುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಲಲಿತನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ನೇಹಿತರು ಆ ಕುರುಡ ತಿರುಕನೇ ನಿಜವಾದ ಜಗತ್ತು ಕಂಡವನು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ