ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳು
ಮಾನವನ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಅಗ್ರಗಣ್ಯವಾದುದು. ಭಾಷೆಯೆಂದರೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಸಾಹಸವೇ ಸರಿ. ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸೂತ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆದಿವೆ. ಭಾಷೆಯು ನಮ್ಮ ನಿರಂತರ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವು ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಪೀರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾಷೆಯ ಹುಟ್ಟನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಮಾಡಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಿಷ್ಪಲವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದನ್ನು ಒಂದು 'ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ' ಎಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರು "ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವೇ ಭಾಷೆ" ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಹೆನ್ರಿ ಸ್ವೀಟ್ ಅವರು ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದೇ ಭಾಷೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸನ್ನೆ ಅಥವಾ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕವೂ ತಿಳಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವು ಭಾಷೆಯಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಇವು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಉಚ್ಚರಿತ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಮಾನವನ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಎಯ್ಸ್ಲರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂಗನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಅತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮನುಷ್ಯನ ಭಾಷೆ ಉಚ್ಚರಿತ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಮಾರ್ಟಿ ಅವರು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಧ್ವನಿಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾಷೆಯು ಕೇವಲ ಧ್ವನಿಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಸತ್ಯ' ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿಗಳು ಹಿಂದೆ-ಮುಂದಾದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತೋರಿದರೂ ಅದು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಭಾಷೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸಪೀರ್ ಮತ್ತು ಎಬ್ಬಿಂಗ್‌ ಹಾಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕೇತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತ ಅದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕನು ಕೂಡ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತಯುಕ್ತ ಪದಸಮೂಹವೇ ಭಾಷೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಾಷೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟುರ್ಟ್‌ವೆಂಟ್, ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಗರ್ ಅವರ ಸೂತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮೌಖಿಕ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ, ಉಚ್ಚರಿತ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಕಾರದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ಟುರ್ಟ್‌ವೆಂಟ್, ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಗರ್ ಅವರ ಈ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಈಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.
1. ಭಾಷೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ
2. ಭಾಷೆ ಉಚ್ಚರಿತ ದ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
3. ಭಾಷೆ ಉಚ್ಚರಿತ ಯಾದೃಚ್ಚಿಕ ದ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
4. ಭಾಷೆ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಕಾರ
ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕುರಿತ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
1. ಭಾಷೆ: ಒಂದು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
(Language is a System)
ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು **ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (System). ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
೧.ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆ
ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಮನೆಗೆ ಅಥವಾ ಸೌಧಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು:
* ಮೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು: ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಬೇಕಾಗುವಂತೆ, ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಧ್ವನಿ, ಸಂಕೇತ, ಶಬ್ದ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳು ಮೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು.
* ಯೋಜನೆ (Planning): ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಇದ್ದಾಕ್ಷಣ ಮನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ಭಾಷೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಸಂವಹನ ಅಸಾಧ್ಯ.
ಉದಾಹರಣೆ: "ನಾನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಿದೆ " ಎನ್ನುವ ಬದಲು "ನುನಾ ಮೈಸೂಗೆರಿ ಬೇಕಿದೆ ಹೋಗ" ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥ ಸ್ಫುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
೨ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
ನಮ್ಮ ಆಡುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮವಿದೆ:
* ನಿಯಮ: ಮೂಲ ಶಬ್ದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ 'ಗಿ' ಅಥವಾ 'ಗೀ' ಸೇರಿಸುವುದು.
* ಉದಾಹರಣೆ: ಪುಸ್ತಕ-ಗಿಸ್ತಕ, ಗಾಲಿ-ಗೀಲಿ, ರೊಟ್ಟಿ-ಗಿಟ್ಟಿ.
* ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಪ' ಕಾರವೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ: ಸತ್ಯ-ಪತ್ಯ). ಇದು ಭಾಷೆಯ ಆಂತರಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
೩. ವ್ಯಾಕರಣದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ:
ವಾಕ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ, ವಚನ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬೇಕು:
* ಲಿಂಗ ಸಾಮಂಜಸ್ಯ: "ಪ್ರಶಾಂತ ಪುಸ್ತಕ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ" ಎಂದರೆ ಅದು ವ್ಯಾಕರಣಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಓದುತ್ತಿದ್ದಾನೆ" ಎನ್ನುವುದೇ ವ್ಯಾಕರಣಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
* ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ: "ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ" ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪು; "ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ" ಎನ್ನುವುದೇ ಸರಿ.
೪. ಭಾಷೆ: ಹರಿಯುವ ಜೀವನದಿ (ಪರಿವರ್ತನೆ):
ಭಾಷೆ ಸ್ಥಿರವಾದುದಲ್ಲ, ಅದು ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡುವ 'ಜೀವನದಿ'.
* ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಬದಲಾವಣೆ: ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡವು ಪೂರ್ವದ ಹಳಗನ್ನಡ, ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹೊಸಗನ್ನಡ ಎಂಬ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದಿದೆ.
* ಲಿಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆ: ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಲಿಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವನ್ನು 'ಮಹತ್' ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.
* ಹೊಸ ವರ್ಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ: ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಮಹಾಪ್ರಾಣಾಕ್ಷರಗಳು (ಖ್, ಘ್, ಛ್, ಝ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕನ್ನಡದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ.
೫. ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನತೆ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ:
* ಕನ್ನಡ vs ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದಕ್ಕೆ ಲಿಂಗದ ಅನ್ವಯವಿರುತ್ತದೆ (ಬಂದನು/ಬಂದಳು), ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದಕ್ಕೆ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲ.
* ಸಹಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ "His name is Shiva" ಎನ್ನಲೇಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ 'is' ಪದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯ.
* ಸಾರಾಂಶ: ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಸಂತೆಯಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಆಂತರಿಕ ಶಿಸ್ತು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಸಂವಹನವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಭಾಷೆ: ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ
(A System of Vocal Symbol)
ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು, ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು, ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳು ಎಂದು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
* ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ * ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು ನಮಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೈಸನ್ನೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಂಚಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ದೀಪಗಳು, ರೈಲ್ವೆ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕಪ್ಪು ಬಾವುಟಗಳು ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
* ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು
ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವ ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು ಶಬ್ದದ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ; ಸೈಕಲ್ ಗಂಟೆ, ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಸೈರನ್, ಮನೆಯ ಕರೆಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಮಾಡುವ ಕೆಮ್ಮು ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
* ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳು
ಆದರೆ, ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತ, ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತ - ಈ ಎರಡೂ ಸಂಕೇತಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಧ್ವನ್ಯಂಗಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿದ್ದು, 'ಪುಸ್ತಕ', 'ಮನೆ'ಯಂತಹ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೇ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿವೆ.
* ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತ: ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತಹವು. ಇವು ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೈಸನ್ನೆ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಲೈಟ್ಸ್ (ಕೆಂಪು/ಹಸಿರು), ರೈಲ್ವೆ ಸಿಗ್ನಲ್, ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಾವುಟ ಇವು ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು.
* ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತ: ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು. ಇವು ಕೂಡ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲ. ಸೈಕಲ್ ಗಂಟೆ, ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಸೈರನ್, ಬಾಗಿಲ ಕರೆಗಂಟೆ (Calling bell), ಕೆಮ್ಮುವುದು. ಇವು ಶ್ರವ್ಯಸಂಕೇತಗಳು
* ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತ: ಮನುಷ್ಯನ ಧ್ವನ್ಯಂಗಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಧ್ವನಿಗಳೇ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳು. ಮಾತು, ಪದಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 'ಪುಸ್ತಕ', 'ಮನೆ').
* ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುವು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
1. ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ: ಧ್ವನಿಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
* ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 'ಪರಮ' ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ + ಆ + ಹ್ +ಇ +ತ್ +ಯ್ +ಅ ಏಳು ಧ್ವನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿವೆ. ಈ ಕ್ರಮ ಬದಲಾದರೆ ಅರ್ಥವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆ: ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕರೆಯುವ ಪದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು 'ಕಲ್ಲು' ಎಂಬ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಕೇವಲ ರೂಢಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಅದನ್ನೇ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ 'Stone' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ 'ಪತ್ತರ್' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
3. ವ್ಯವಹಾರ ಯೋಗ್ಯತೆ: ಮನುಷ್ಯ ಹೊರಡಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳೂ ಭಾಷೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೀನುವುದು, ಲಟಿಕೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಕೆಮ್ಮುವುದು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಆದರೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಮೇರಿಯೊ ಎ ವೆಯ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಯಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ:
> "ಮಾನವ ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯವೊಂದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನುಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಕೇಳುವ ಅವಯವಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ
ಒಟ್ಟಾರೆ, ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಕರು ಸಂವಹಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ). ಆದರೆ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು, ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತ ಆಧಾರಿತ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
3. "ಭಾಷೆ ಒಂದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ" (Language is a system of arbitrary vocal symbols)
೧. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆ (Arbitrariness) ಎಂದರೇನು?
ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದಕ್ಕೂ (Word/Signifier) ಮತ್ತು ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ (Meaning/Signified) ಯಾವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಬಂಧ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು 'ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆ' ಅಥವಾ 'ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾದದ್ದು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
* ಉದಾಹರಣೆ: ನಾವು ಕುಡಿಯುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ನೀರು' ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಅದನ್ನೇ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ 'Water', ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ 'पानी' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ 'ನೀರು' ಎಂಬ ಶಬ್ದವೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಗುರುತಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದರು.
೨. ಅನುಕರಣ ಶಬ್ದಗಳು - ಒಂದು ಅಪವಾದ
ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಹುಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದಕ್ಕೂ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
* ಉದಾಹರಣೆ: ಕಾಗೆ (ಕಾ-ಕಾ), ಕೋಳಿ (ಕ್ಕೊಕ್ಕೊ), ಗೂಗೆ (ಗೂ-ಗೂ).
* ವಿಶೇಷತೆ: ಇಂತಹ ಪದಗಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಅನುಕರಣೆಯೂ ಸಹ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಭಾಷೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ನಾಯಿಯ ಬೊಗುಳುವಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ಬೌ ಬೌ' ಆದರೆ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ 'ವನ್ ವನ್').
೩. ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಒಂದು ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಗಳ ಮೊತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
* ಏಕಧ್ವನಿ: 'ಆ' (ನಿಷೇಧಾರ್ಥ ಸೂಚಕ).
* ಬಹುಧ್ವನಿ: ಮರ, ಮನೆ (೪ ಧ್ವನಿಗಳು), ಸರಸಿ, ಮಡದಿ (೬ ಧ್ವನಿಗಳು).
೪. ಪದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ
ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ:
1. ನಾನಾರ್ಥಗಳು: ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದು.
* ಉದಾಹರಣೆ: 'ಹರಿ' ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣು, ಕೃಷ್ಣ, ಕತ್ತರಿಸು, ಹರಿಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ.
2. ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳು: ಒಂದೇ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪದಗಳಿರುವುದು.
* ಉದಾಹರಣೆ: 'ಮಂಗ' ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಕಪಿ, ಕೋತಿ, ಮರ್ಕಟ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವುದು.
೫. ಭಾಷೆಯ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಚಿಂತನೆ
ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮನುಷ್ಯ ಮೊದಲು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದನು.
* ಕ್ರಮ ೧: ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಟ್ಟನು (ಬೇವು, ಮಾವು, ಹಲಸು).
* ಕ್ರಮ ೨: ನಂತರ ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಹೆಸರಿಟ್ಟನು ('ಮರ').
* ಪರ್ಯಾಯ ವಾದ: ಮೊದಲು 'ಮರ' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಬಂದು, ನಂತರ ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿರಬಹುದು.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ:
ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಕೇತಗಳು ಮಾತ್ರ. ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು 'ಕಲ್ಲು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೋ, ಅದನ್ನು ಮೊದಲೇ 'ಹೂವು' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರೆ ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಅದನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇದೇ ಭಾಷೆಯ **ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಗುಣ.
4. ಭಾಷೆ: ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಕಾರ
(Social group co-operates)
ಭಾಷೆ ಎನ್ನುವುದು ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕು. ಈ ಬೆಳಕೇ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ, ಮಾನವ ಬದುಕೇ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು
ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ದಂಡಿಯ ಉಕ್ತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಇದನ್ನೇ:
> "ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಜ್ಯೋತಿಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗದಿದ್ದರೆ, ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳು ಗಾಢಾಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು."
> ಅಂದರೆ, ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಾತಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನದ ದೀವಿಗೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಭಾಷೆಯೇ ಮೂಲಾಧಾರ.
೨. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ
ಮನುಷ್ಯ ಮೂಲತಃ ಸಂಘಜೀವಿ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾಷೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮಾಜವೆಂಬ ಯಂತ್ರವೇ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
೩. ಭಾಷೆ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ
* ವೈಯಕ್ತಿಕ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಳಗೂ ಭಾಷೆ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ (ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ).
* ಸಾಮಾಜಿಕ: ಯಾವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರೊಡನೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
೪. ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನ 'ಜಾಕ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್' ಉದಾಹರಣೆ
ಭಾಷೆ ಹೇಗೆ ಶ್ರಮವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್ (Bloomfield) ನೀಡಿದ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
* ಸನ್ನಿವೇಶ: ಜಿಲ್‌ಗೆ ಹಸಿವಾಗಿದೆ (ಪ್ರಚೋದನೆ - S), ಅವಳಿಗೆ ಮರದ ಮೇಲಿರುವ ಹಣ್ಣು ಬೇಕು.
* ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ: ಜಿಲ್ ಒಬ್ಬಳೇ ಇದ್ದರೆ ಅವಳೇ ಹೋಗಿ ಹಣ್ಣು ಕೀಳಬೇಕು (S → R).
* ಭಾಷೆ ಇರುವಾಗ: ಜಿಲ್ ತನ್ನ ಹಸಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಕ್ ಹತ್ತಿರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ (ಭಾಷಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ - r). ಈ ಮಾತು ಜಾಕನಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಿ (s), ಅವನು ಮರ ಹತ್ತಿ ಹಣ್ಣು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಾನೆ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ - R).
* ಇದರ ಸೂತ್ರ: S \rightarrow r \dots s \rightarrow R
ತಾತ್ಪರ್ಯ: ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಥವಾ ತಾನು ಮಾಡದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ 'ಶ್ರಮದ ಹಂಚಿಕೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಭಾಷೆಯು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಭಾಷೆಯ ಆಂತರಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಕಠಿಣವಾದರೂ, ಅದರ ಹೊರಮೈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು:
1. ಭಾಷೆ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ:
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು 'ದೈವದತ್ತವಾದುದು' ಅಥವಾ ಸರಸ್ವತಿಯ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
* ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣೆ: ಮಗು ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.
* ಜೈವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಮನುಷ್ಯನ ಧ್ವನ್ಯುತ್ಪಾದನಾ ಅಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ದೈವದತ್ತವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಫಲವಾಗಿದೆ.
2. ಮಾನವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಭಾಷೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸಹ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮಾನವ ಭಾಷೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು.
* ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಕೇತಗಳು ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ (ಹಸಿವು, ಭಯ) ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಲ್ಲನು.
* ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತ: ಮಾನವ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮಾನವ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
3. ಭಾಷೆ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆ:
ಮನುಷ್ಯ ಮೂಲತಃ ಸಂಘಜೀವಿ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಭಾಷೆ ಅನಿವಾರ್ಯ.
* ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಗತ್ಯ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾಷೆ ಉಗಮವಾಯಿತು.
* ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವ: ಮಗು ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೆ ಅದು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲಾರದು. ಭಾಷೆಯ ಅಳಿವು-ಉಳಿವುಗಳು ಅದು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
4. ಭಾಷೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಲ್ಲ.
ಭಾಷೆ ಯಾರಿಗೂ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ರೂಪ, ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಗುಣಗಳು ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದುಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ.
* ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ: ಭಾಷೆ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಆಸ್ತಿಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ.
* ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಕಲಿಕೆ: ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಒಂದೇ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಮಗುವು ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲಿತು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಭಾಷೆ ನಿರಂತರ ಪರಿವರ್ತನಶೀಲ:
'ಪರಿವರ್ತನೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ನಿಯಮ' ಎಂಬಂತೆ ಭಾಷೆಯೂ ಸದಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
* ಜೀವನದಿ: ಹರಿಯುವ ನದಿಯಂತೆ ಭಾಷೆಯು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಭಾಷೆಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಕುರುಹು.
* ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಉಗಮ: ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಹಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೇದಗಳು ಅಥವಾ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 6,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಿರಲು ಈ ಪರಿವರ್ತನಶೀಲತೆಯೇ ಕಾರಣ.
6. ಭಾಷೆಗೆ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರೂಪವಿಲ್ಲ:
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಭಾಷೆ "ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
* ನಿರಂತರ ವಿಕಾಸ: ಸಮಾಜ ಬೆಳೆದಂತೆ ಹೊಸ ಪದಗಳು, ಶೈಲಿಗಳು ಭಾಷೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.
* ಚಲಾವಣೆಯ ಶಕ್ತಿ: ಭಾಷೆಯು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯದಂತೆ. ಜನರು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಹೊಸ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಭಾಷೆಯು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಯತ್ನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ