ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು?

                                          - ಕುವೆಂಪು

ಕರ್ತೃ ಪರಿಚಯ: ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕುವೆಂಪು (ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ) ಅವರು ಕೇವಲ ಮಹಾನ್ ಕವಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

 * **ಜನನ:** 1904ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ **ಕುಪ್ಪಳಿ**ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

 * **ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ:** ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ಇವರು, ಮುಂದೆ ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತ **ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ** ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

### ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

 * **ಮಹಾಕಾವ್ಯ:** 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ' (ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಕೃತಿ).

 * **ಕಾದಂಬರಿಗಳು:** 'ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ' ಮತ್ತು 'ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು'.

 * **ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು:** ಕೊಳಲು, ಪಾಂಚಜನ್ಯ, ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ, ಪ್ರೇಮ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಜೇನಾಗುವ, ಅನುತ್ತರ, ಷೋಡಶಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

 * **ನಾಟಕಗಳು:** ಜಲಗಾರ, ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ, ಬೆರಳ್‌ಗೆ ಕೊರಳ್, ಮಹಾ ರಾತ್ರಿ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ.

### ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:

 * **ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1967):** ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಗೌರವ.

 * **ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ (1958):** ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ.

 * **ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:** ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ.

 * **ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆ:** ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ರಾಜ್ಯ ಗೀತೆ **'ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ'** ಇವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದದ್ದಾಗಿದೆ.

## ## ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು

ಕುವೆಂಪು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವೈಚಾರಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:

 1. **ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ:** ಮನುಷ್ಯನು ಜಾತಿ, ಮತ, ದೇಶಗಳ ಸಂಕುಚಿತ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ 'ವಿಶ್ವಮಾನವ'ನಾಗಬೇಕು.

 2. **ಮನುಜಮತ - ವಿಶ್ವಪಥ:** ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ಧರ್ಮವೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ತತ್ವ.

 3. **ವೈಚಾರಿಕತೆ:** ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ, ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು.

## ## ಕವನದ ತಿರುಳು (Summary)

**"ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು?"** ಕವನವು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಗತಿಪರ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

 * **ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ:** ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಪುರಾಣಗಳು ಯಾವುದೋ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅವು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಬದಿಗೊತ್ತಬೇಕು. ಮನುಷ್ಯನ ಹಿತಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ.

 * **ಬದಲಾವಣೆ ಜಗದ ನಿಯಮ:** ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಬಾಹ್ಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ದಾಸನಾಗದೆ, ತನ್ನ ಅಂತಃಕರಣ ಹಾಗೂ ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ವಿವೇಕದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಬೇಕು.

 * **ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ನಿರ್ಭೀತ ವಿರೋಧ:** ಈ ಕವನವು ಸಮಾಜದ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಗುಣವೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ.

## ## ಕವನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)

| ಆಶಯಗಳು | ವಿವರಣೆ |

|---|---|

| **ವೈಚಾರಿಕತೆ** | ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳೆಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಒಪ್ಪದೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು. |

| **ಸಮಾನತೆ** | ಜಾತಿ, ಮತಗಳ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಮಾನ ಮಾನವರಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. |

| **ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ** | ಸಂಕುಚಿತ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ನೋಡುವುದು. |

> **"ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು? എದೆಯ ದನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹದೇನು?"**

> ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರುವ ಈ ಸಾಲುಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಸದಾ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

> 

ಕವಿತೆಯ ಸರಳ ಭಾವಾರ್ಥ:

1. ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು? ಎದೆಯ ದನಿಗೂ ಮಿಗಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹುದೇನು? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ನಿನಗೆ ಗುರು:**

   ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಏನೇ ಹೇಳಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಒಳಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಎಂದೋ ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಧ್ವನಿಯೇ ನಿನಗೆ ನಿಜವಾದ ಋಷಿ; ನಿನಗೆ ನೀನೇ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವ 'ಮನು'.

 2. **ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನುಮತಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ:**

   ಬಾಯಾರಿದ ಸಹೋದರನಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡಲು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಪ್ಪಣೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲು ಯಾವುದೇ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪುರಾವೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯತ್ವವೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮ.

 3. **ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲ:**

   ಮಗುವೊಂದು ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಾಗ, "ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ನನ್ನ ಪವಿತ್ರತೆ ಕೆಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಧರ್ಮವೇ? ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನೇ ಮರೆಸುವ ಅಂತಹ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ.

 4. **ಅನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕರಿಸಿ:**

   ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಳೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಸದಂತೆ ಬಿಸಾಡಿ. ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ ಸಿಗಲಿ, ನರಕವೇ ಬರಲಿ; ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ.

 5. **ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳ ಭಯ ಬೇಡ:**

   ಹಳೆಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಭಯ ಬೇಡ. ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ನಿನಗೆ ವಿಧಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಮೀರಿದ ಋಷಿ ಬೇರಾರೂ ಇಲ್ಲ.

 6. **ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಅಗತ್ಯ:**

   ಹಿಂದಿನ ಋಷಿಗಳೂ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರೆದ ನಿಯಮಗಳು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವೇ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮಸೂತ್ರ'ವಾಗಬೇಕು.

ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಈ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೇನೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವದ **ವಿವೇಕ**ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಧರ್ಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ನಿಜವಾದ **ಧರ್ಮ**ವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸದಾ **ವೈಚಾರಿಕತೆ** ಜಾಗೃತವಾಗಿರಬೇಕು; ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ದಿಕ್ಕರಿಸುವುದೇ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ 1. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾವುದು?

**ಉತ್ತರ:** ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಏನೇ ಹೇಳಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಒಳಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಎದೆಯ ಧ್ವನಿಯೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು.

### 2. "ಮನು ಎಂಬುವವನು ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಇಂದು ನಮಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ" ಏಕೆ?

**ಉತ್ತರ:** ಮನು ಎಂಬುವವನು ಎಂದೋ ಒಂದು ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಆ ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

### 3. ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಋಷಿ ಯಾರು?

**ಉತ್ತರ:** ನಮ್ಮ ಎದೆಯ ಒಳಗಿನ ಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ವಿವೇಕವೇ ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಋಷಿ. ನಮಗೆ ನಾವೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ 'ಮನು' ಆಗಬೇಕು.

### 4. ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಹೋದರನಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡಲು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನುಮತಿ ಬೇಕೆ?

**ಉತ್ತರ:** ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮನುಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಪ್ಪಣೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

### 5. ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪುರಾವೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆ?

**ಉತ್ತರ:** ಮಾನವೀಯತೆ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಎನ್ನುವುದು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರಬೇಕಾದದ್ದು. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ಪುರಾವೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

### 6. ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮಗು ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮ್ಮತವೇ? ಕವಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು?

**ಉತ್ತರ:** ದಲಿತ ಮಗು ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ತನ್ನ ಪವಿತ್ರತೆ ಕೆಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಎಂದಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುವ ಅಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

### 7. ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕವಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ?

**ಉತ್ತರ:** ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳುವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕವಿ ಕಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಕಸದಂತೆ ಬಿಸಾಡಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

### 8. ಹಳೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ನಮಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಗುಣ ಯಾವುದು?

**ಉತ್ತರ:** ಹಳೆಯ ಅನ್ಯಾಯದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ನಮಗೆ ಎದೆಯ ಧೈರ್ಯ ಇರಬೇಕು. ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವೇ ಹೋಗಲಿ ಅಥವಾ ನರಕವೇ ಬರಲಿ, ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ದಿಕ್ಕರಿಸಬೇಕು.

### 9. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿಯ ನಿಲುವೇನು?

**ಉತ್ತರ:** ಹಳೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನರಕ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ನಿಲುವು.

### 10. ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿ ಯಾವುದು?

**ಉತ್ತರ:** ಮನುಷ್ಯನ ಎದೆಯ ಧ್ವನಿಯೇ ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ನಿಧಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

### 11. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಋಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

**ಉತ್ತರ:** ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಋಷಿಗಳೂ ಕೂಡ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ರಕ್ತಮಾಂಸಗಳಿರುವ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರೆದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಆ ಕಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು.

### 12. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮಸೂತ್ರ' ಯಾವುದು?

**ಉತ್ತರ:** ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಕರುಣೆ, ಒಳದನಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವೇ ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮಸೂತ್ರ'ವಾಗಬೇಕು.

### 13. 'ವಿವೇಕ' ಎಂದರೆ ಏನು? ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ.

**ಉತ್ತರ:** ವಿವೇಕ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ.

### 14. ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮ' ಎಲ್ಲಿದೆ?

**ಉತ್ತರ:** ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಜನರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.

### 15. ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗ ದಿಕ್ಕರಿಸಬೇಕು?

**ಉತ್ತರ:** ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ. ಆದರೆ, ಅವು ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ, ಸಮಾನತೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ದಿಕ್ಕರಿಸಬೇಕು.

### 16. "ನಿನಗೆ ನೀನೇ ಮನು" ಈ ಮಾತಿನ ತಾತ್ಪರ್ಯವೇನು?

**ಉತ್ತರ:** ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯವೆಂದರೆ, ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಾವೇ ನಮ್ಮ ವಿವೇಕದ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಯಾರೋ ಬರೆದ ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಗುಲಾಮರಾಗಬಾರದು.

### 17. ವೈಚಾರಿಕತೆ (Progressiveness) ಎಂದರೆ ಏನು?

**ಉತ್ತರ:** ಕೇವಲ ಹಳೆಯದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಯಾವುದು ಸರಿ, ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಗತಿಪರ ಆಲೋಚನೆಯೇ ವೈಚಾರಿಕತೆ.

### 18. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವೇನು?

**ಉತ್ತರ:** ಬಾಹ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತಃಕರಣ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯತ್ವವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೈಚಾರಿಕತೆಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕವಿತೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

### 19. "ಎದೆಯ ದನಿಗೂ ಮಿಗಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹುದೇನು?" ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥವೇನು?

**ಉತ್ತರ:** ಮನುಷ್ಯನ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಅಥವಾ ನಿಯಮ ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.

### 20. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಬೇಕು?

**ಉತ್ತರ:** ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸೀಮಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ಸಿದ್ಧರಾಗಬೇಕು.

ಐದು ಅಂಕಗಳ (5 Marks)ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು :

### **ಪ್ರಶ್ನೆ 1: "ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು?" ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.**

**ಉತ್ತರ:**

 * **ಪೀಠಿಕೆ:** ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ, ಮನುಷ್ಯನ ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

 * **ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:**

   * **ಒಳಮನಸ್ಸೇ ಪರಮ ಶಾಸ್ತ್ರ:** ಕವಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಏನೇ ಹೇಳಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಒಳಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಮನು ಎಂಬುವವನು ಎಂದೋ ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಎದೆಯ ಒಳಗಿನ ಧ್ವನಿಯೇ ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಋಷಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ.

   * **ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ:** ಬಾಯಾರಿದ ಸಹೋದರನಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡಲು ಯಾವುದೇ 'ಮನುಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ'ದ ಅಪ್ಪಣೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲು ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪುರಾವೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ತನ್ನ ಪವಿತ್ರತೆ ಕೆಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಧರ್ಮವಲ್ಲ, ಅದು ಅಧರ್ಮ.

   * **ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕದ ಭಯ ನಿರರ್ಥಕ:** ಹಳೆಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಭಯಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಹಳೆಯ ಋಷಿಗಳೂ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬರೆದ ನಿಯಮಗಳು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು.

 * **ಉಪಸಂಹಾರ:** ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಕರುಣೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವೇ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮಸೂತ್ರ'ವಾಗಬೇಕು. ಹಳೆಯದನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ, ಅದು ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಕಸದಂತೆ ಬಿಸಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ದೃಢವಾದ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.

### **ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 'ವಿವೇಕ', 'ಧರ್ಮ' ಮತ್ತು 'ವೈಚಾರಿಕತೆ'ಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿ.**

**ಉತ್ತರ:**

 * **ಪೀಠಿಕೆ:** ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸನಾತನವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ವಿವೇಕ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 * **ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:**

   * **ವಿವೇಕ (Rationality):** ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿವೇಕ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾರೋ ಬರೆದ ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು. ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದು ಸರಿ, ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ವಿವೇಕ.

   * **ಧರ್ಮ (True Dharma):** ಧರ್ಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮವು ಜನರ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ನೀರು ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೊಂದವರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯತ್ವವೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮ.

   * **ವೈಚಾರಿಕತೆ (Progressiveness):** ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ದಿಕ್ಕರಿಸುವುದೇ ವೈಚಾರಿಕತೆ. ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವೇ ಹೋಗಲಿ, ನರಕವೇ ಬರಲಿ ಎದೆಯ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬೇಕು.

 * **ಉಪಸಂಹಾರ:** ಹೀಗೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸೀಮಿತ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಗುಲಾಮನಾಗದೆ, ಈ ಮೂರು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

### **ಪ್ರಶ್ನೆ 3: "ಎದೆಯ ದನಿಗೂ ಮಿಗಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹುದೇನು?" ಕವಿತೆಯ ಈ ಸಾಲು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.**

**ಉತ್ತರ:**

 * **ಪೀಠಿಕೆ:** ಕುವೆಂಪು ಅವರ "ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು?" ಕವಿತೆಯ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವಂತಹ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

 * **ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:**

   * **ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಿತಿ:** ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳು, ಅಮಾನವೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ತಪ್ಪು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

   * **ಒಳದನಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:** ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಈ ಸಾಲು ನಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತಃಕರಣ ಮತ್ತು ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ದೊಡ್ಡದು. ನಮ್ಮ ಎದೆಯ ಒಳದನಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಕರುಣೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತದೆ.

   * **ಪ್ರಸ್ತುತತೆ:** ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಜಾತಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಅಥವಾ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಾಗ ಧರ್ಮದ ಪುರಾವೆ ಹುಡುಕುವುದು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕವಿಯ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ—ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮರೆಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ.

 * **ಉಪಸಂಹಾರ:** ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕಠಿಣ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳು. ನಮ್ಮ ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ಧ್ವನಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು, ಪ್ರೀತಿ-ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬದುಕುವುದೇ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಾಲು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತು ಅಂಕಗಳ (10 Marks)ವಿಸ್ತೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

### **ಪ್ರಶ್ನೆ: "ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು?" ಕವಿತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಮಾನವತಾವಾದ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.**

#### **ಪೀಠಿಕೆ:**

ಯುಗದ ಕವಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಕವಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ದೃಢ ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತಕರು. ಅವರ "ಯಾವ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇನು ಹೇಳಿದರೇನು? ಎದೆಯ ದನಿಗೂ ಮಿಗಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹುದೇನು?" ಎಂಬ ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೇರೂರಿರುವ ಜಡತ್ವ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಳಗಿದ ಪ್ರಬಲ ಕ್ರಾಂತಿ ಗೀತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತಃಕರಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

#### **ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ):**

**1. ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ:**

ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಅಥವಾ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಂತಹ ನಿಯಮಗಳು ಏನೇ ಹೇಳಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಮನು ಎಂಬುವವನು ಎಂದೋ ಆ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಇಂದಿನ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಎದೆಯ ಒಳಗಿನ ಧ್ವನಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಋಷಿ. ಬಾಹ್ಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ದಾಸರಾಗದೆ, ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಹೊಂದಬೇಕು.

**2. ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ:**

ಕವಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲಿ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಸೋದರನಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡಲು ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ 'ಮನುಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ'ದ ಅಪ್ಪಣೆ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನೊಂದು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ಪುರಾವೆ ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುವುದು ಸಹಜ ಮಾನವ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಹಂಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

**3. ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಕಟು ವಿಮರ್ಶೆ:**

ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಸಮಾಜದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗಾದ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಲಿತ (ಪಂಚಮ) ಸಮುದಾಯದ ಮುಗ್ಧ ಮಗುವೊಂದು ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ "ಆ ಮಗುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ನನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರತೆ ಮೈಲಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಂತರೆ, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮ್ಮತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜೀವ ರಕ್ಷಣೆಗಿಂತ ಮಡಿವಂತಿಕೆ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಅಮಾನವೀಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ.

**4. ಅನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮಗಳ ನಿರ್ಭೀತ ಧಿಕ್ಕಾರ:**

ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಳೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಸದಂತೆ ಬಿಸಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುರಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಭಯ ಬಿಡಬೇಕು. ಅನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ನರಕವೇ ಬರುವುದಾದರೂ ಸರಿ, ಎದೆಯ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ. ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿವೆ.

**5. ಕಾಲ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆ:**

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಋಷಿಮುನಿಗಳೂ ಕೂಡ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ರಕ್ತಮಾಂಸಗಳಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ದೇಶ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ಜಗತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ಜಡ ನಿಯಮಗಳು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವೇಕವೇ ನಿಜವಾದ 'ಧರ್ಮಸೂತ್ರ'ವಾಗಬೇಕು.

#### **ಕವಿತೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂದೇಶಗಳು:**

 * **ವೈಚಾರಿಕ ಜಾಗೃತಿ:** ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು.

 * **ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ:** ಜಾತಿ, ಮತ, ಗ್ರಂಥಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಕಾಣುವ ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ವಿಶ್ವಮಾನವ' ಆಶಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.

 * **ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ:** ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕುಂದಿಸುವ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮನೋಭಾವ.

#### **ಉಪಸಂಹಾರ:**

ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ದೃಢವಾದ ನಿಲುವು. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬಾಹ್ಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ವಿವೇಕದ ಒಳದನಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರುವ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಈ ಕವಿತೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.