ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:

https://youtu.be/c4APbut0txg?si=eIQ1a2WKNSbBHUk7

ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ 

ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ 

ಕರ್ತೃ - ಕೃತಿ ಪರಿಚಯ: 

ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದ ‘ವರಕವಿ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ದ ರಾ ಬೇಂದ್ರೆ (ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ) ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಅನನ್ಯ ನಾದಮಾಧುರ್ಯ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲಿದೆ:

೧. ಜನನ ಮತ್ತು ಜೀವನ

ಜನನ: ಜನವರಿ ೩೧, ೧೮೯೬ ರಂದು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ತಂದೆ/ತಾಯಿ: ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅಂಬವ್ವ (ಅಂಬಿಕಾ).

ಕಾವ್ಯನಾಮ: ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 'ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ' (ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗನಾದ ದತ್ತ) ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಡಿ.ಎ.ವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

೨. ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳು

ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾವಣಿಯ ಸೊಗಡು, ಜನಪದದ ನಾದ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ದರ್ಶನಗಳು ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು:

ಗರಿ

ನಾಕುತಂತಿ

ಉಯ್ಯಾಲೆ

ಸಖೀಗೀತೆ

ಗಂಗಾವತರಣ

ಹೃದಯಸಮುದ್ರ

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನಗಳು: 'ಭಾವಗೀತೆ', 'ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ', 'ಜೋಗಿ', 'ಹಕ್ಕಿ ಹಾರುತಿದೆ ನೋಡಿದಿರಾ', 'ಬಾರೋ ಸಾಧನಕೇರಿಗೆ' ಮುಂತಾದವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನೆಮಾತಾಗಿವೆ.

೩. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು

ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 'ನಾಕುತಂತಿ'ಕಾವ್ಯಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ 'ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಲಭಿಸಿತು.

ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 'ಅರಳು ಮರಳು' ಕೃತಿಗೆ (೧೯೫೮) ದೊರೆಯಿತು.

ಪದ್ಮಶ್ರೀ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ: ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೭ ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

೪. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲ ದ್ರವ್ಯ 'ನಾದ'. "ನಾದಲೀಲೆ"ಯೇ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಜೀವಾಳ. ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಪ್ರಣಯ, ಬಡತನದ ಬೇಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೇಳೈಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಠಿಣವಾದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಆಡುನುಡಿಯ ಸೊಗಡಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬, ೧೯೮೧ ರಂದು ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಕಾಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ನಾದ ಕನ್ನಡಿಗರ 

ಕವನದ ತಿರುಳು:

ಈ ಕವನವು ಬಡತನ, ಸಾವು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯ್ತನ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನಾಥಳಾದ ವಿಧವೆಯೊಬ್ಬಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖವು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣಿನ ಗೋಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಇಡೀ ಶೋಷಿತ ಸಮಾಜದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರ್ತನಾದವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ಸುಖದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡುವ ಲೋಕದ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಮತ್ತು ಬಡವರ ಪ್ರಾಣ ಹಿಂಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತೀವ್ರ ಸಂಕಟ ಮತ್ತು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಆ ಹೆಣ್ಣು ಕಾಳಿಯಂತೆ ರೌದ್ರರೂಪ ತಾಳಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸಲು ನಿಂತಾಗ, ಕವಿ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ತವರು ಮಣ್ಣ ಸೇರಿ ಮರೆಯಾದರೂ, ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊಸ ಜೀವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಕವನವು ಹೆಣ್ಣು ಕೇವಲ ಅಬಲೆಯಲ್ಲ, ಅವಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವ ಆದಿಮಾಯೆ ಎಂಬ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ಮೇಲು-ಕೀಳುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಯುಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಕವನವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಂಶ: 

ಮೊದಲ ಭಾಗ: ಸ್ಮಶಾನ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಹಲುಬುವಿಕೆ

ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು (ಪತ್ನಿ) ಅಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಭೂತಾಯಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು ನನ್ನನ್ನು ಒಳಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಆಕೆಯ ಆರ್ತನಾದವಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕವಳಂತೆ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಸತ್ತವನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ತಾನು ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಬೇಕೆ ಎಂದು ಅವಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. "ತಾಯಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ನೆಲವೇ ನಡುಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಕವಿ ಮರುಗುತ್ತಾರೆ.

ಎರಡನೇ ಭಾಗ: ಬದುಕಿನ ವಿಪರ್ಯಾಸ

ಸತ್ತವನು ಸಾಂಸಾರಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದ ವೀರನಂತೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸಿದವನು ಇಂದು ಅವಳ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಕಡಲಿಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದು ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿದವರು, ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದವರು ಇಂದು ಯಾರೂ ಹತ್ತಿರ ಸುಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲೋಕದ ರೀತಿ ಹೀಗೆಯೇ.

ಮೂರನೇ ಭಾಗ: ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ವಿಡಂಬನೆ

ತಿನ್ನಲು ಅನ್ನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಬಡವನ ಪ್ರಾಣ ಹಿಂಡುವ ಈ ಸಮಾಜದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂಥದ್ದು? ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಪಾಠ ಹೇಳುವವರು ಬಲಿಷ್ಠರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ (ಬಡವರಿಗೆ) ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ದೇವರು, ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕದ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಬರಿ ಸುಳ್ಳು ಎಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ: ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆ

ಪತಿಗೆ ಮಸಣದ ದಾರಿ ಇದೆ, ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಧವೆಗೆ ಯಾವ ದಾರಿ? ಕೆರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಬೇಕೆ? ಅವಳು ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಾನೇ ನುಂಗಿ, ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬೇಕು. "ಹೆಣ್ಣಿನ ಜನ್ಮ ನಾಯಿ ಪಾಡು" ಎಂದು ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಶಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಗಂಡು ಹೆಣದ ಮುಂದೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಳುವು ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಅನಾಥ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾಡಿನಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ.

ಐದನೇ ಭಾಗ: ಕಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಾನ

ಮುಂದೇನು? ಎಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚಿಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆ ನೋವು ಅವಳಲ್ಲಿ ಕಿಚ್ಚು ಹಚ್ಚಿ "ಈ ಬದುಕನ್ನೇ ತುಳಿದುಬಿಡುವೆ" ಎಂಬ ಆಕ್ರೋಶ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕವಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: "ತಾಯಿ, ಕಾಳಿಯಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಿವನ ಎದೆಯನ್ನು ತುಳಿಯಬೇಡ (ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ನಾಶ ಮಾಡಬೇಡ). ನೀನು ತಲೆ ಬಾಗದಿದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಉಳಿಗಾಲವಿಲ್ಲ. ನೀನೇ ನಮ್ಮ ದಾರಿ, ನಿನ್ನ ಮೈಯ ಮಣ್ಣೇ ನಮಗೆ ಮನೆ, ನಿನ್ನ ಒಡಲ ಹಣ್ಣೇ ನಮಗೆ ಆಹಾರ."

ಆರನೇ ಭಾಗ: ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಭರವಸೆ

ನೀನು ಕಾದ ಮೈಗೆ ತಂಪು, ಸೋತ ಮೈಗೆ ಶಕ್ತಿ. ಸತ್ತವರು ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದರೂ, ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಶಿಲ್ಪಶಾಲೆ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭ. ಭೂಮಿತಾಯಿಯಂತೆ ತಾಳ್ಮೆಯೇ ನಿನಗೆ ಆಧಾರ. ಬಾಳಿನ ಮೊದಲೂ ನೀನೇ, ಕೊನೆಯೂ ನೀನೇ. ನಿನ್ನ ಉಸಿರಿನ ತಾಪಕ್ಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಬಾಡಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಮರುಗಬೇಡ ತಾಯಿ, ದುಃಖವನ್ನು ನುಂಗು.

ಏಳನೇ ಭಾಗ: ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಾವಾದ

ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಸುದ್ಧಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿದೆ. ಮುಗಿಲಾಚೆ ಇರುವ ದೇವರಿಗಿಂತ, ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದಲೇ ಹೊಸ ದೈವತ್ವ ಹುಟ್ಟಿ ಬರಲಿದೆ. ಮೇಲು-ಕೀಳು, ದೇವ-ಮಾನವ ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಹೊಸ ಯುಗ ಬರಲಿದೆ. ಆದಿಮಾಯೆಯೇ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಲಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅವಳಿಗೆ ಸಿಂಗಾರ ಮಾಡಲಿ, ಭೂಮಿತಾಯಿಯು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಏಳಲಿ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯೊಬ್ಬಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯ್ತನದ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬದಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾವು ಮತ್ತು ಬಡತನದ ನಡುವೆಯೂ ಹೆಣ್ಣು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಆಶಯ.

ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

ಪ್ರಶ್ನೆ1: ವಿಧವೆಯೊಬ್ಬಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯ್ತನದ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಕವನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ.

ಅಥವಾ

ಪ್ರಶ್ನೆ2: ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಬದುಕಿನ ವಿಪರ್ಯಾಸ, ಸಮಾಜದ ವಿಡಂಬನೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಯಿರಿ.

ಪೀಠಿಕೆ

ವರಕವಿ ದ ರಾ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದ ಅಪ್ರತಿಮ ಕವಿ. ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ, ದಾರ್ಶನಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನಾಥಳಾದ ಬಡ ವಿಧವೆಯೊಬ್ಬಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಹೆಣ್ಣು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಷಯ ವಿವರಣೆ

1. ಸ್ಮಶಾನ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಆರ್ತನಾದ

ಕವನದ ಆರಂಭವು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕವಾದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಪತ್ನಿಯಾದವಳು ಅಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ದುಃಖ ಎಷ್ಟಿದೆಯೆಂದರೆ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತಾ, "ಭೂತಾಯಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು ನನ್ನನ್ನು ಒಳಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೋ" ಎಂದು ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕವಳಂತೆ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಓಡುವ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುವ ಆಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಕಲ್ಲುಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕರಗಿಸುವಂತಿದೆ. ಸತ್ತವನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ತಾನು ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಬೇಕೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವ ಆಕೆಯ ಮುಗ್ಧ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ನೆಲವೇ ನಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕವಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

 2. ಬದುಕಿನ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆ

ಬದುಕು ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸತ್ತವನು ಸಾಂಸಾರಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದ ವೀರನಂತೆ ಮಣ್ಣಿನ ದಾರಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸಿದವನು, ಇಂದು ಅರ್ಧ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಅವಳ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಕಡಲಿಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದು ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದ ನೆಂಟರಿಷ್ಟರು, ಸಮಾಜದವರು ಇಂದು ಯಾರೂ ಆಕೆಯ ಹತ್ತಿರ ಸುಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಡೋಂಗಿತನವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಡವನಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಅನ್ನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅವನ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಆರಿಸಿ ಪ್ರಾಣ ಹಿಂಡುವ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಪಾಠ ಹೇಳುವವರೆಲ್ಲರೂ ಬಲಿಷ್ಠರ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಬಡವರಿಗೆ ಎಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರು, ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕದ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಬರಿ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಕವಿಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಿಯ ರೌದ್ರಾವತಾರ

ಪತಿಗೆ ಮಸಣದ ದಾರಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಜನರೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅನಾಥಳಾದ ಈ ವಿಧವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಯಾವ ದಾರಿಯಿದೆ? ಕೆರೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಬೇಕೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅವಳು ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಾನೇ ನುಂಗಿ, ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ. "ಹೆಣ್ಣಿನ ಜನ್ಮ ನಾಯಿ ಪಾಡು" ಎಂದು ಆಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಶಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಆಕೆಯ ಅಳುವು ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಅನಾಥ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾಡಿನಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಂದೇನು? ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶದ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ನೋವು ಅವಳನ್ನು ಕಾಳಿಯಂತೆ ರೌದ್ರರೂಪ ತಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. "ಈ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನೇ ತುಳಿದುಬಿಡುವೆ" ಎಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿರುದ್ಧವೇ ತಿರುಗಿಬೀಳುವ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: "ತಾಯಿ, ಕಾಳಿಯಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ನಾಶ ಮಾಡಬೇಡ. ನೀನೇ ನಮ್ಮ ದಾರಿ, ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಆಧಾರ."

4. ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಾವಾದ

ಕಾಳಿಯಂತಾದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಕವಿ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ತವರು ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದರೂ, ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನ ಗರ್ಭದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಜನ್ಮವನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿಲ್ಪಶಾಲೆ ಭೂಮಿತಾಯಿ. ಬಾಳಿನ ಮೊದಲೂ ಕೊನೆಯೂ ಆಗಿರುವ ಆ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಹೆಣ್ಣು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕವನವು ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಶಾವಾದದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿದೆ. ಮುಗಿಲಾಚೆ ಇರುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೇವರಿಗಿಂತ, ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದಲೇ (ಹೆಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ) ಹೊಸ ದೈವತ್ವ ಹುಟ್ಟಿ ಬರಲಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲು-ಕೀಳು, ದೇವ-ಮಾನವ ಎಂಬ ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಈ ಆದಿಮಾಯೆಯೇ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಬಂದು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿದ್ದಾಳೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಹೀಗೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧವೆಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಹೆಣ್ಣುಕುಲದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಹೆಣ್ಣು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುವ ಅಬಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ, ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಆದಿಮಾಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕವಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.

 ಟಿಪ್ಪಣಿ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಟಿಪ್ಪಣಿ 1: ಬದುಕಿನ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ವಿಡಂಬನೆ

ಉತ್ತರ:

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕವನದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಬಡತನದ ಕ್ರೂರತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾರ್ಥ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಲೋಕದ ರೀತಿ: ಹಿಂದೆ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸಿದ ಪತಿ, ಇಂದು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅರ್ಧ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಕಡಲಿಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದು ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ, ಹರಸಿದ ನೆಂಟರಿಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದವರು ಇಂದು ಆಕೆ ಅನಾಥಳಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಹತ್ತಿರವೂ ಸುಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದವರು, ಸಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂರ ಸರಿಯುವ ಲೋಕದ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಬಡವನಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಅನ್ನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅವನ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಆರಿಸಿ ಪ್ರಾಣ ಹಿಂಡುವ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕವಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಪಾಠ ಹೇಳುವವರೆಲ್ಲರೂ ಬಲಿಷ್ಠರ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಬಡವರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಶೋಷಣೆಯ ನಡುವೆ ದೇವರು, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ನರಕದ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಬರಿ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಕವಿಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿ 2: ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ತನಾದ

ಉತ್ತರ:

ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಧವೆಯೊಬ್ಬಳ ಅಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಒಡಲ ಬೇಗೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅನಾಥ ಸ್ಥಿತಿ: ಪತಿಗೆ ಮಸಣದ ದಾರಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಬಂದ ಜನರೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಧವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಯಾವುದೇ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಕೆರೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಬೇಕೇ? ಎಂಬ ದುಃಖ ಆಕೆಯನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. "ಹೆಣ್ಣಿನ ಜನ್ಮ ನಾಯಿ ಪಾಡು" ಎಂದು ಆಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಶಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶವದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಳುವು ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗುವಿನ ಅನಾಥ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾಡಿನಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೂಮಿಯೊಡಲ ಮೊರೆ: ಆಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತಾ, "ಭೂತಾಯಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು ನನ್ನನ್ನು ಒಳಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೋ" ಎಂದು ಹಲುಬುತ್ತಾಳೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕವಳಂತೆ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಓಡುವ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುವ ಆಕೆಯ ಆರ್ತನಾದಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯೇ ನಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿ 3: ಕಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಭರವಸೆ

ಉತ್ತರ:

ತೀವ್ರವಾದ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆ ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾಳಿಯ ಆಕ್ರೋಶ: "ಮುಂದೇನು?" ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿಚ್ಚು ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆ ನೋವು ಅವಳನ್ನು ಕಾಳಿಯಂತೆ ರೌದ್ರರೂಪ ತಾಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. "ಈ ಬದುಕನ್ನೇ ತುಳಿದುಬಿಡುವೆ" ಎಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿರುದ್ಧವೇ ತಿರುಗಿಬೀಳುವ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಮರುಗುತ್ತಾರೆ. "ತಾಯಿ, ಕಾಳಿಯಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಡ, ನೀನೇ ನಮ್ಮ ದಾರಿ" ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಭೂಮಿಯ ತಾಳ್ಮೆ: ಕಾಳಿಯಂತಾದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಕವಿ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ತವರು ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋದರೂ, ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನ ಗರ್ಭದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಜೀವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಶಾಲೆ ಭೂಮಿತಾಯಿ. ಬಾಳಿನ ಮೊದಲೂ ಕೊನೆಯೂ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯಂತೆ ಹೆಣ್ಣು ದುಃಖವನ್ನು ನುಂಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿ 4: ಕವನದ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಾವಾದ

ಉತ್ತರ:

ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯವು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗದೆ, ಒಂದು ಉನ್ನತವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಯುಗದ ಆರಂಭ: ಕವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಮುಗಿಲಾಚೆ ಇರುವ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೇವರಿಗಿಂತ, ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದಲೇ (ಅಂದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ) ಹೊಸ ದೈವತ್ವ ಹುಟ್ಟಿ ಬರಲಿದೆ ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕವಿ ಸಾರುತ್ತಾರೆ.

 ಭೇದಭಾವದ ಅಳಿವಿನ ಸಂಕೇತ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲು-ಕೀಳು, ದೇವ-ಮಾನವ ಎಂಬ ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಆದಿಮಾಯೆಯೇ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಬಂದು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅವಳಿಗೆ ಸಿಂಗಾರ ಮಾಡಲಿದ್ದು, ಭೂಮಿತಾಯಿಯು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಕವನವು ಹೆಣ್ಣಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು:

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಣ್ಣು (ಪತ್ನಿ) ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಏನೆಂದು ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ?

ಉತ್ತರ: ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿಯು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತಾ, "ಭೂತಾಯಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಒಳಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೋ" ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಹೆಣ್ಣಿನ ತೀವ್ರ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಏನೆಂದು ಮರುಗುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಒಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕವಳಂತೆ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಓಡುವ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ತೀವ್ರ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿಯು, "ತಾಯಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಇಡೀ ನೆಲವೇ ನಡುಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಮರುಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸತ್ತವನ ಬದುಕಿನ ಯಾವ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಕವಿ ಕವನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಸತ್ತವನು ಸಾಂಸಾರಿಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದ ವೀರನಂತೆ ಮಣ್ಣಿನ ದಾರಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸಿದವನು, ಇಂದು ಹೆಂಡತಿಯ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಕಡಲಿಗೆ ಇಳಿದಿರುವುದು ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ವಿಪರ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ, ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದ ನೆಂಟರಿಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದವರು, ಇಂದು ಆಕೆ ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನಾಥಳಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಯಾರೂ ಹತ್ತಿರ ಸುಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಬಡವನಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಅನ್ನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅವನ ಬದುಕಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಪ್ರಾಣ ಹಿಂಡುವ ಈ ಸಮಾಜದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂಥದ್ದು ಎಂದು ಕವಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಪಾಠ ಹೇಳುವವರೆಲ್ಲರೂ ಕೇವಲ ಬಲಿಷ್ಠರ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಡಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅನಾಥಳಾದ ವಿಧವೆಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಅಸಹಾಯಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಪತಿಗೆ ಮಸಣದ ದಾರಿ ಇದೆ, ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಈ ವಿಧವೆಗೆ ಯಾವ ದಾರಿ ಇದೆ? ಆಕೆ ಕೆರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಬೇಕೇ? ಎಂಬ ಅಸಹಾಯಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ದುಃಖದ ಕಿಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಕಾಳಿಯಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಕವಿ ಅವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: "ತಾಯಿ, ಕಾಳಿಯಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಿವನ ಎದೆಯನ್ನು ತುಳಿಯಬೇಡ (ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ನಾಶ ಮಾಡಬೇಡ). ನೀನು ತಲೆ ಬಾಗದಿದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಉಳಿಗಾಲವಿಲ್ಲ; ನೀನೇ ನಮ್ಮ ದಾರಿ, ನಿನ್ನ ಒಡಲ ಹಣ್ಣೇ ನಮಗೆ ಆಹಾರ" ಎಂದು ಕವಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಕವಿ ಏಕೆ 'ಶಿಲ್ಪಶಾಲೆ' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಸತ್ತವರೆಲ್ಲರೂ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಹೋಗಿ ಭೂಮಿಯ ಒಡಲನ್ನು ಸೇರಿದರೂ, ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಜನ್ಮವನ್ನು, ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಗರ್ಭಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಕವಿ ಅದನ್ನು 'ಶಿಲ್ಪಶಾಲೆ' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮುಗಿಲಾಚೆ ಇರುವ ದೇವರಿಗಿಂತ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಹೊಸ ದೈವತ್ವ ಹುಟ್ಟಲಿದೆ?

ಉತ್ತರ: ಮುಗಿಲಾಚೆ ಇರುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೇವರಿಗಿಂತ, ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದಲೇ (ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ) ಹೊಸ ದೈವತ್ವ ಹುಟ್ಟಿ ಬರಲಿದೆ. ಈ ಆದಿಮಾಯೆಯೇ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ ಲೋಕವನ್ನು ಸಲಹಲಿದ್ದಾಳೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಾವಾದವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಹಾಗೂ ದೇವ-ಮಾನವ ಎಂಬ ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಹೊಸ ಯುಗ ಬರಲಿದೆ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡು ಭೂಮಿತಾಯಿಯು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಆಶಾವಾದವಾಗಿದೆ.