ಕಗ್ಗ 17.
ಡಿ.ವಿ.ಜ ಅವರ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ೧೭ನೇ ಪದ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ತಳಮಳವಿದು ಏನ್ ಇಳೆಗೆ? ದೇವ ದನುಜರ್ ಮಥಿಸೆ |
ಜಳನಿಧಿಯೊಳ್ ಆದಂತೆ ಸುಧೆಗೆ ಪೀಠಿಕೆಯೇಂ? ||
ಹಾಳಾಹಳವ ಕುಡಿವ ಗಿರಿಶನ್ ಇದ್ದಿರ್ದೊಡೀ |
ಕಳವಳವದೇತಕೆಲೋ? - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ||17||
ಈ ಕಗ್ಗದ ಸರಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಹಿಂದೆ ದೇವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಸೇರಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದಾಗ, ಅಮೃತ (ಸುಧೆ) ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಭೀಕರವಾದ ವಿಷ (ಅಥವಾ ಹಾಲಾಹಲ) ಬಂದಿತ್ತಲ್ಲವೇ? ಹಾಗಾದರೆ, ಆ ಅಮೃತದ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಈ ವಿಷವೇ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲವೇ? ಒಳಿತಾಗುವ ಮುನ್ನ ಕೆಡುಕು ಬರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮ. ಆ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿದು ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಶಿವನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿರುವಾಗ, ನಿನಗೆ ಈ ಕಳವಳವೇಕೆ ಮಂಕುತಿಮ್ಮ?
ಭಾವಾರ್ಥ:
ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳು, ಸಂಕಟಗಳು ಬಂದಾಗ ನಾವು ಧೃತಿಗೆಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರು ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನದ ದೃಷ್ಟಾಂತ ನೀಡಿ ನಮಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಾವಾಗ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಮೃತ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಮೊದಲು ಬಂದದ್ದು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಸುಡಬಲ್ಲ 'ಹಾಲಾಹಲ' ವಿಷ. ಆ ವಿಷದ ನಂತರವೇ ಅಮೃತ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಒಳಿತಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅಥವಾ ಸುಖ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಕಷ್ಟದ ಹಾದಿಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಷ್ಟಗಳೇ ಸುಖದ ಮುನ್ನುಡಿ (ಅಥವಾ ಪೀಠಿಕೆ).
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಭೀಕರ ವಿಷವನ್ನು ನುಂಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಯಲು ಆ ಪರಶಿವನಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳೆಂಬ ವಿಷವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಆ ಭಗವಂತನ ಶಕ್ತಿ ಇರುವಾಗ, ನಾವು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಳವಳ ಪಡುತ್ತಾ, ತಳಮಳಿಸುತ್ತಾ ಕೂರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಸಂದೇಶ: ಕಷ್ಟಗಳು ಬಂದಾಗ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆ ದೈವಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕು.
ಕಗ್ಗ 18.
ನದಿಯ ತೆರೆಯವೊಲುರುಳಿ ಹೊರಳುತಿರುವುದು ಜೀವ ।
ಮೊದಲಿಲ್ಲ ಮುಗಿವಿಲ್ಲ ನಿಲುವಿಲ್ಲವದಕೆ ॥
ಬದುಕೇನು ಸಾವೇನು ಸೊದೆಯೇನು ವಿಷವೇನು? ।
ಉದಕಬುದ್ಬುದವೆಲ್ಲ! - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೧೮ ॥
ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅವರ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ೧೮ನೇ ಪದ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಆಳವಾದ ಭಾವಾರ್ಥ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ನದಿಯ ತೆರೆಯವೊಲುರುಳಿ ಹೊರಳುತಿರುವುದು ಜೀವ ।
ಮೊದಲಿಲ್ಲ ಮುಗಿವಿಲ್ಲ ನಿಲುವಿಲ್ಲವದಕೆ ॥
ಬದುಕೇನು ಸಾವೇನು ಸೊದೆಯೇನು ವಿಷವೇನು? ।
ಉದಕಬುದ್ಬುದವೆಲ್ಲ! - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೧೮ ॥
ಭಾವಾರ್ಥ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಈ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಮಾನವನ ಜೀವನದ ಸ್ವರೂಪ, ಅದರ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ನಶ್ವರತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಮ್ಮ 'ಜೀವ' ಅಥವಾ ಚೇತನವು ನದಿಯ ಅಲೆಗಳಂತೆ (ತೆರೆಗಳಂತೆ) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉರುಳಿ ಹೊರಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ನದಿಯ ನೀರು ಹೇಗೆ ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಸದಾ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನವೂ ನಿರಂತರ ಚಲನಶೀಲವಾದದ್ದು. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜೀವದ ರಹಸ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲೂ ಇಲ್ಲ, ಕೊನೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದೆಡೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಗುಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಜನನ-ಮರಣಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉರುಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನು ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ—ಅಂದರೆ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾವು, ಅಮೃತ ಮತ್ತು ವಿಷ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ದುಃಖ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ ದ್ವಂದ್ವಗಳು. ಇವು ಯಾವುವೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲವೂ 'ಉದಕಬುದ್ಬುದ' ಇದ್ದಂತೆ. ಅಂದರೆ, ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಮೂಡುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳಂತೆ. ನೀರಿನ ಗುಳ್ಳೆಯು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ಅಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು, ಸಾವು, ಸುಖ, ಕಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಗುಳ್ಳೆಗಳಷ್ಟೇ.
ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ:
ನಾವು ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಅತಿಯಾಗಿ ಹಿಗ್ಗದೆ, ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಸಾವು ಎದುರಾದಾಗ ಕುಗ್ಗದೆ, ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಹರಿವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಪರಮಚೇತನದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಕರಗುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಎಂಬ ವೈರಾಗ್ಯ ಭಾವವನ್ನು ತಳೆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕಗ್ಗದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಕಗ್ಗ 19.
ಗಾಳಿ ಮಣ್ಣುಂಡೆಯೊಳಹೊಕ್ಕು ಹೊರಹೊರಳದು ।
ಆಳೆನಿಪುದಂತಾಗದಿರೆ ಬರಿಯ ಹೆಂಟೆ ॥
ಬಾಳೇನು ಧೂಳು ಸುಳಿ, ಮರ ತಿಕ್ಕಿದುರಿಯ ಹೊಗೆ ।
ಕ್ಷೇಳವೇನಮೃತವೇಂ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೧೯ ॥
ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ೧೯ನೆಯ ಪದ್ಯ ಜೀವನದ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಭಾವಾರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ:
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಯಂತಿರುವ ಈ ದೇಹದೊಳಗೆ ಗಾಳಿ (ಅಥವಾ ಉಸಿರು) ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಒಳಗೆ-ಹೊರಗೆ ಓಡಾಡುವ ತನಕವಷ್ಟೇ ಇದಕ್ಕೆ 'ಮನುಷ್ಯ' ಅಥವಾ 'ಜೀವಿ' ಎಂಬ ಗೌರವ. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಉಸಿರಾಟ ನಿಂತುಹೋದರೆ, ಈ ದೇಹವು ಜೀವವಿಲ್ಲದ ಬರಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಹೆಂಟೆಯಷ್ಟೇ (ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆ).
ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಬದುಕು ಎಂದರೇನು? ಇದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಧೂಳಿನ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಂತೆ, ಅಥವಾ ಎರಡು ಒಣ ಮರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಉಜ್ಜಿಕೊಂಡಾಗ ಬರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಹೊಗೆಯಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾಯೆ. ಈ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ವಿಷವೇನು, ಅಮೃತವೇನು? (ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ, ಸುಖಗಳೇನು) ಎಲ್ಲವೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ, ಸಾಧನೆ, ಸುಖ-ದುಃಖ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಒಳಗೆ ಆಡುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ. ಉಸಿರು ನಿಂತರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮಣ್ಣು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಇರುವಷ್ಟು ದಿನ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬಾಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಡಿವಿಜಿಯವರ ಜಾಣ್ನುಡಿ. ಕಗ್ಗದ ಅದ್ಭುತ ರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು!
ಕಗ್ಗ 20.
ಕಂಡ ದೈವಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕೈಯ ಮುಗಿದೇನಹುದು? ।
ಚಂಡಚತುರೋಪಾಯದಿಂದಲೇನಹೊದು? ॥
ತಂಡುಲದ ಹಿಡಿಯೊಂದು ತುಂಡು ಬಟ್ಟೆಯದೊಂದು ಅಂಡಲೆತವಿದಕೇನೊ? - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥ ೨೦ ॥
ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅವರ 'ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ'ದ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಮುಕ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಈ ಕಗ್ಗದ ಭಾವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಸಂದೇಶ ಹೀಗಿದೆ:
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ತೀರಾ ಸರಳವಾಗಿವೆ: ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅನ್ನ (ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಿ) ಮತ್ತು ಮೈಗೆ ಒಂದು ತುಂಡು ಬಟ್ಟೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನುಷ್ಯ ಮಾಡುವ ಒದ್ದಾಟ, ಅಲೆದಾಟಗಳು ಅಪಾರ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ದುರಾಶೆ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಆತಂಕದಿಂದಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕ ದೇವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹರಕೆ ಹೊರುತ್ತಾ, ಕೈ ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲು, ಧನಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಕುತಂತ್ರದ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾದ ಚತುರೋಪಾಯಗಳನ್ನು (ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ) ಬಳಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮನುಷ್ಯನ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಯೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅತಿಬಯಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ "ಅಂಡಲೆತ" (ಅಲೆದಾಟ) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅಲ್ಪವೇ ಆಗಿರುವಾಗ, ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲಬೇಕೆಂಬಂತೆ ಹಪಾಹಪಿಸುವುದು, ದೇವ ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ತಲೆ ಬಾಗಿಸುವುದು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ಡಿವಿಜಿಯವರು ಇಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರಳತೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಗ್ಗದ ಸಾರ.
ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ