ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜದ ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಚಳವಳಿ ಶೋಷಣೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದನಿ ಎತ್ತಿತು.
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಂದ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು:
1. ಭಾಷಾ ಕ್ರಾಂತಿ: ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನುಡಿಯೇ ದೇವಭಾಷೆ
ವಚನಕಾರರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭೂಯಿಷ್ಠವಾದ ಚಂಪು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಿತ್ತು. ವಚನಕಾರರು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.
ಆಡುಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ: "ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು" ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಅರಮನೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗುರುಕುಲ ಸೇರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಸೊತ್ತಲ್ಲ, ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವಚನಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದವು.
2. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ
ವಚನ ಚಳವಳಿಯ ಪರಮ ಗುರಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಕಾಯಕ ಜೀವಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ: ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ
'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ' ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದ ಮಧುವರಸನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಚಮ್ಮಾರ ಹರಳಯ್ಯ, ಸಮಗಾರ ಹರಯ್ಯ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕೆಳವರ್ಗದ ಕಾಯಕ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಆಸನ ಮತ್ತು ಗೌರವವಿತ್ತು.
ಜಾತಿ ನಿರಾಕರಣೆ: "ಇವನಾರವ ಇವನಾರವನೆನ್ನದೆ, ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವನೆನ್ನಿರಯ್ಯ" ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಾಣಿ ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿತು.
3. 'ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ' ಮತ್ತು 'ದಾಸೋಹ' ತತ್ವ
ಶ್ರಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವಚನಕಾರರು ಕೊಟ್ಟ ಗೌರವ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಕ (ಕೆಲಸ) ಕೀಳಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸಾರಿದರು.
ಶ್ರಮದ ಗೌರವ: ನುಗೇಹಳ್ಳಿಯ ಲಕ್ಕಮ್ಮ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಮಾರಯ್ಯನಂತಹ ವಚನಕಾರರು ಕಾಯಕದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಆಲಸ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಬದುಕಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದರು.
ದಾಸೋಹ: ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನಗಾದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಹಸಿದವರಿಗಾಗಿ ಹಂಚುವುದೇ ದಾಸೋಹ ತತ್ವವಾಯಿತು. ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು.
4. ಸ್ತ್ರೀ ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ
ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದರು.
ಮಹಿಳಾ ವಚನಕಾರರು: ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಂತು ಜ್ಞಾನ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ವಚನ ಚಳವಳಿಯದ್ದು. ಸತ್ಯಕ್ಕ, ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ, ನೀಲಾಂಬಿಕೆ, ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಸುಮಾರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ವಚನಕಾರರು ಸಮಾಜದ ರೂಢಿಗತ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆಂತರ್ಯದ ಮುಖ್ಯತೆ: ಹೆಣ್ಣು ಮಾಯೆಯಲ್ಲ, ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಿ ಕಾಡುವ ಮೋಹವಲ್ಲ; ಆಕೆಯೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲ ಚೇತನ ಎಂಬುದನ್ನು ವಚನಗಳು ಸಾರಿದವು.
5. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳ ವಿರೋಧ
ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಬಲಿ, ಮತ್ತು ದೇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ವಚನಕಾರರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು.
ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಳಿವುಂಟು ಜಂಗಮಕ್ಕಳಿವಿಲ್ಲ: ಬೃಹತ್ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಶ್ರೀಮಂತರ ಸ್ವತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು "ನನ್ನ ದೇವವೇ ದೇಗುಲ, ಶಿರವೇ ಹೊನ್ನ ಕಳಸ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲೇ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ 'ಇಷ್ಟಲಿಂಗ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಇದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕೈಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು.
ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರೋಧ: ಜನ್ಮಾಂತರದ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳ ಕಟ್ಟುಕಥೆಗಳನ್ನು ನಂಬದೆ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ನಡತೆಯನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವುದೇ ಧರ್ಮ ಎಂದರು.
ಉಪಸಂಹಾರ
"ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ..."ಎಂಬ ಸಪ್ತಶೀಲಗಳ ವಚನ ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ನೈತಿಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ರಂಜನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆ, ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ಮಹೋನ್ನತ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ