ಮಹಾಕವಿ ರನ್ನ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕೃತಿಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ 

1. ಮಹಾಕವಿ ರನ್ನ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕೃತಿಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ರತ್ನತ್ರಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವನಾದ ಶಕ್ತಿ ಕವಿ ರನ್ನನ ಕುರಿತಾದ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಮಹಾಕವಿ ರನ್ನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೪೯-೧೦೨೦)

ರನ್ನನು ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ ಮಹಾನ್ ಕವಿ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೆಳಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈತನು ಚಾಲುಕ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಾದ ತೈಲಪ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾಶ್ರಯ ಇರಿವಬೆಡಂಗನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದನು. ರನ್ನನಿಗೆ ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂಬ ಬಿರುದಿತ್ತು. ಈತನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಉಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯವಿದ್ದು, ಅದನ್ನೇ ರನ್ನನ ಗದಾಯುದ್ಧದ ಗರ್ಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರನ್ನನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು

೧. ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯ (ಗದಾಯುದ್ಧ)

ಇದು ರನ್ನನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ. ಮಹಾಭಾರತದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಗದಾಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಇದು ವಸ್ತುವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಮರ್ಶೆ: ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರನ್ನನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತ ಸತ್ಯಾಶ್ರಯನನ್ನು ಭೀಮನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭೀಮನೇ ನಾಯಕ. ಈ ಕಾವ್ಯವು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ. ಅಂದರೆ, ಕಥೆಯು ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ನೆನಪಿನ ಮೂಲಕ ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರನ್ನನು ಕೇವಲ ಭೀಮನ ಸಾಹಸವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ದುರ್ಯೋಧನನ ಅಪ್ರತಿಮ ಛಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಈ ಕಾವ್ಯದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

೨. ಅಜಿತಪುರಾಣ

ಇದು ರನ್ನನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೃತಿ. ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಎರಡನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಅಜಿತನಾಥರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಈ ಕಾವ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಮರ್ಶೆ: ಪಂಪನ ಆದಿಪುರಾಣದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ರನ್ನನು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ರನ್ನನು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಜಿತನಾಥರ ವೈರಾಗ್ಯದ ವರ್ಣನೆಗಳು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತಿವೆ. ಇದು ರನ್ನನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಕೃತಿ.

೩. ಇತರ ಕೃತಿಗಳು: ರನ್ನ ಕಂದ, ಪರಶುರಾಮ ಚರಿತೆ ಮತ್ತು ಚಕ್ರೇಶ್ವರ ಚರಿತೆ ಎಂಬ ಇತರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಈತ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ (ಕೆಲವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ).

ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ

ಶಕ್ತಿ ಕವಿ: ರನ್ನನನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಶಕ್ತಿ ಕವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿದ್ದು, ಓದುಗರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧದ ವರ್ಣನೆಗಳಲ್ಲಿ ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯವು ಗದೆಯ ಪೆಟ್ಟಿನಷ್ಟೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಛಲದಂಕ ಮಲ್ಲ: ರನ್ನನಿಗೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ಛಲದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಮತೆಯಿತ್ತು. ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಾವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ ರನ್ನನು ಆತನನ್ನು ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರನೆಂದು ಕರೆದು, ಆತನ ಸಾವಿನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ದುರಂತ ನಾಯಕನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.

ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ: ರನ್ನನ ಭಾಷೆ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ರನ್ನನು ಸಿದ್ಧಹಸ್ತ. ನಾಟಕೀಯ ಗುಣಗಳು ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯದ ಜೀವಾಳವಾಗಿವೆ.

ಸಮನ್ವಯ: ರನ್ನನು ವೀರರಸ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ರಸಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರರಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ, ಅಜಿತಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ರಸಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪಂಪನ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಪೊನ್ನನ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ರನ್ನನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸೇರಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದೆ. ರನ್ನನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಭೀಮರ ಪಾತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿವೆ. ಆತನ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ.

2. ಮಹಾಕವಿ ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿ:

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ರತ್ನತ್ರಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವನಾದ ರನ್ನನು ತನ್ನ ಅಪಾರ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ 'ಶಕ್ತಿ ಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಮಹಾಕವಿಯ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆತನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.

ಅಪ್ರತಿಮ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವೇಗ

ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗುರುತು ಆತನ ಶೈಲಿ. ಇದು ಪಂಪನ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಪೊನ್ನನ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆತನ ಪದ್ಯಗಳು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನವನ್ನು ಮತ್ತು ವೀರ ರಸವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧದ ವರ್ಣನೆಗಳು ಅಥವಾ ರೋಷದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರನ್ನನ ಭಾಷೆ ಹರಿತವಾದ ಆಯುಧದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ 'ಗದಾಯುದ್ಧದ ಗರ್ಜನೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಟಕೀಯ ಗುಣ ಮತ್ತು ವರ್ಣನಾ ಚಾತುರ್ಯ

ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರನ್ನನು ಮಹಾಭಾರತದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಗದಾಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕಥೆಯು ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ನೆನಪಿನ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಆತನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ. ಕೌರವನ ಛಲ, ಭೀಮನ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಣನ ತ್ಯಾಗದಂತಹ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ರನ್ನನು ಓದುಗರಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ದುರಂತ ನಾಯಕನ ಚಿತ್ರಣ

ರನ್ನನು ಕೇವಲ ಭೀಮನ ಸಾಹಸವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೌರವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಾವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ ರನ್ನನು ಆತನನ್ನು ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರನೆಂದು ಕರೆದು, ಆತನ ಸಾವಿನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ದುರಂತ ನಾಯಕನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಛಲವನ್ನೇ ತನ್ನ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೌರವನ ರೋಷ ಮತ್ತು ಸಾಹಸವನ್ನು ರನ್ನನು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಸಮನ್ವಯದ ಹಾದಿ

ರನ್ನನು ವೀರರಸ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ರಸಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರರಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ, ಅಜಿತಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ರಸಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ, ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೂ ರನ್ನನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಿರುದು

ರನ್ನನಿಗೆ ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂಬ ಬಿರುದಿತ್ತು. ಇದು ಆತನ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ. ಆತನ ಕೃತಿಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ನೀಡಿದ ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿವೆ.

ತೀರ್ಮಾನ

ರನ್ನನು ತನ್ನ ಅಪಾರ ಕಾವ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಗದಾಯುದ್ಧದ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯದ ವೀರತ್ವವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಶೌರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.